Tai tiếng lớn khi Lockheed Martin giao tiêm kích F-35 mà... không có radar

Do sự chậm trễ trong việc phát triển radar AN/APG-85 mới, Không lực Hoa Kỳ (USAF) đã nhận được tiêm kích F-35 không có radar kể từ tháng 6/2025, thay vào đó chúng được trang bị thêm vật nặng làm đối trọng để cân bằng trọng lượng. Thông tin này được đăng tải trên tạp chí Avionics International.

Vấn đề nằm ở sự không tương thích về mặt vật lý giữa các linh kiện. Các lô máy bay chiến đấu sản xuất mới nhất (bắt đầu từ Lô 17) được thiết kế về mặt cấu trúc để lắp đặt radar gallium nitride (GaN) AN/APG-85 tiên tiến.

Các kỹ sư đã thay đổi cấu trúc phần mũi và hệ thống giá đỡ, khiến cho việc lắp đặt không còn tương thích với mẫu radar AN/APG-81 cũ nữa.

Do quá trình phát triển và thử nghiệm APG-85 bị chậm tiến độ so với kế hoạch vì những thách thức về hệ thống làm mát và mức tiêu thụ điện năng, nhiều tiêm kích F-35 xuất xưởng với khoang mũi trống rỗng.

Vấn đề phát sinh do quá trình chuyển đổi sang phiên bản nâng cấp có tên Technology Refresh 3/Block 4.

Ông Rob Wittman, chủ tịch Tiểu ban Hàng không Chiến thuật của Hạ viện Hoa Kỳ, đã xác nhận sự tồn tại của vấn đề này và cho biết việc bàn giao máy bay với cấu hình hiện tại là một "thách thức" vì radar APG-85 đòi hỏi công suất và hệ thống làm mát mạnh mẽ hơn đáng kể so với phiên bản tiền nhiệm.

Điều này trực tiếp liên kết vấn đề radar với nhu cầu nâng cấp động cơ và hệ thống quản lý nhiệt của F-35.

Đáng nói là ví dụ lịch sử nổi bật nhất về sự việc đáng xấu hổ như vậy xảy ra vào những năm 1980 với tiêm kích đánh chặn Panavia Tornado F.2 (ADV).

Không quân Hoàng gia Anh đã đặt hàng một loại chiến đấu cơ để bảo vệ không phận trước các máy bay ném bom của Liên Xô. Một yếu tố quan trọng của chiếc tiêm kích này là hệ thống radar AI.24 Foxhunter mạnh mẽ của GEC-Marconi. Tuy nhiên việc phát triển radar lại chậm hơn rất nhiều so với tiến độ sản xuất phi cơ.

Khi những chiếc Tornado F.2 đầu tiên được đưa vào sử dụng, chúng có phần mũi rỗng. Không thể bay được với cấu hình như vậy do sự mất cân bằng khí động học. Các kỹ sư đã tìm ra một giải pháp đơn giản và đồng thời cũng khá hài hước: Một khối bê tông được đổ vào mũi, mô phỏng trọng lượng của radar.

Các phi công người Anh, nổi tiếng với tính châm biếm, nhanh chóng đặt cho "thiết bị" này cái tên Blue Circle. Đây là một sự ám chỉ đến nhãn hiệu xi măng nổi tiếng của Anh. Hệ thống radar Foxhunter hoàn chỉnh chỉ được đưa vào hoạt động vài năm sau đó, trên phiên bản Tornado F.3.

Số phận tương tự cũng xảy ra với mẫu máy bay kế nhiệm Tornado, chính là Eurofighter Typhoon, khi các phi cơ đợt 1 được đưa vào sử dụng mà không có hệ thống quang điện tử PIRATE như đã hứa.

Thay vì cảm biến hồng ngoại, một khối kim loại nặng nề được gắn trên mũi máy bay nhiều năm trong khi chờ đợi ngành công nghiệp "bắt kịp" nhu cầu của quân đội.