Khai thác các cơ hội do công nghệ lượng tử mang lại trong tương lai

Những năm gần đây, công nghệ lượng tử đang dần chuyển từ phạm vi nghiên cứu chuyên sâu sang các hướng ứng dụng có khả năng tác động đến dữ liệu, an toàn thông tin, tài chính, logistics, trí tuệ nhân tạo và hạ tầng số. Đây được xem là một trong những công nghệ chiến lược có khả năng tạo ra những thay đổi sâu rộng đối với năng lực cạnh tranh quốc gia và địa phương trong những thập niên tới.

Ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, trong buổi làm việc về Đề án phát triển công nghệ lượng tử ngày 21/5/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh rằng công nghệ lượng tử là vấn đề mang tầm chiến lược quốc gia, cần được đặt trong tổng thể triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia". Trong đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định công nghệ lượng tử không chỉ là một hướng nghiên cứu khoa học mới mà còn là nền tảng đột phá của kỷ nguyên số, gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh quốc gia, an ninh quốc gia, chủ quyền công nghệ và phát triển bền vững của đất nước. Công nghệ lượng tử có mối liên hệ chặt chẽ với nhiều lĩnh vực chiến lược khác như dữ liệu, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, an toàn thông tin, công nghệ không gian và hạ tầng số. Điều đó đặt ra cho các địa phương năng động như Thành phố Hồ Chí Minh một yêu cầu rõ ràng là phải chủ động chuẩn bị năng lực, kết nối nguồn lực và lựa chọn những bước đi thực chất ngay từ hôm nay.

Theo ông Trần Trọng Tuyên, là trung tâm kinh tế, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo lớn nhất cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh không đứng ngoài hay chờ đợi công nghệ hoàn thiện mới hành động. Địa phương chủ động đi trước một bước kết nối hệ sinh thái Nhà nước - viện, trường - doanh nghiệp; chuẩn bị nguồn nhân lực; rà soát các yêu cầu an toàn dữ liệu; nhận diện sớm các bài toán đô thị, tài chính, logistics, y tế, giáo dục mà công nghệ lượng tử có thể đóng góp trong tương lai. Thành phố hướng đến việc từng bước chuẩn bị năng lực “Quantum-Ready” (sẵn sàng cho kỷ nguyên lượng tử) một cách toàn diện, bao gồm: nguồn nhân lực, dữ liệu, các bài toán ứng dụng thực tiễn, năng lực bảo mật, sự tham gia của doanh nghiệp và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa khu vực công và khu vực tư. Đây sẽ là những yếu tố quan trọng giúp địa phương chủ động tiếp cận và khai thác các cơ hội do công nghệ lượng tử mang lại trong tương lai.

Tại đây, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Trung Hòa, Trưởng ban Đào tạo VNQuantum Network đã cung cấp bức tranh tổng quan về xu hướng phát triển công nghệ lượng tử trên thế giới, cũng như những thách thức mới đặt ra đối với dữ liệu, an toàn thông tin và hạ tầng số. Theo đó, đến năm 2030, máy tính lượng tử có thể hỗ trợ giải quyết nhiều bài toán phức tạp trong các lĩnh vực như tối ưu hóa, đô thị thông minh, mật mã học và an toàn thông tin. Từ xu hướng đó, Thành phố Hồ Chí Minh cần từng bước xây dựng năng lực “Quantum-Ready”, tức là sẵn sàng cho kỷ nguyên lượng tử. Sự sẵn sàng này trước hết phải bắt đầu từ nhận thức, hiểu đúng về cơ hội và thách thức của công nghệ lượng tử; tiếp đến là chuẩn bị về an toàn hậu lượng tử, thử nghiệm các ứng dụng phù hợp và hình thành hệ sinh thái kết nối giữa chính quyền, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, startup và nhà đầu tư.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Trung Hòa nhấn mạnh, “Quantum-Ready” là hiểu đúng, chuẩn bị sớm và hành động có lộ trình. Trong đó, cùng với việc nhận diện những bài toán thực tiễn quan trọng có thể giải quyết bằng công nghệ lượng tử, Thành phố cần đặc biệt quan tâm đến việc chuẩn bị nguồn nhân lực lượng tử. Bởi đây là yếu tố nền tảng để tiếp cận, làm chủ và từng bước ứng dụng công nghệ này trong tương lai.

Theo Tiến sĩ Trần Nguyên Lân (Trưởng nhóm QuantumLab, Khoa Vật lý - Vật lý Kỹ thuật, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), tính toán lượng tử có tiềm năng hỗ trợ giải quyết nhiều bài toán phức tạp trong các lĩnh vực như logistics, giao thông, tài chính, vận hành hệ thống và quản trị dữ liệu. Tuy nhiên, việc ứng dụng tính toán lượng tử hiện vẫn đối mặt với nhiều rào cản; trong đó có chất lượng phần cứng, gánh nặng đầu tư hạ tầng, chi phí triển khai và sự khan hiếm nguồn nhân lực chất lượng cao. Làn sóng điện toán lượng tử đang đến gần và Thành phố cần chủ động chuẩn bị từ sớm. Trọng tâm trước mắt là phát triển nghiên cứu, đào tạo nhân lực trình độ cao; đồng thời tập hợp nội lực, hình thành liên minh công - tư, tạo hệ sinh thái đủ mạnh để cùng nghiên cứu, thử nghiệm và từng bước triển khai các ứng dụng phù hợp.../.

Thu Hoài