Chỉ số tham nhũng toàn cầu giảm lần đầu tiên sau hơn một thập kỷ
Năm nay, Chỉ số Cảm nhận Tham nhũng (CPI) năm 2025 trung bình toàn cầu đã giảm lần đầu tiên sau hơn một thập kỷ, xuống chỉ còn 42 trên 100. Việt Nam đã tăng 10 điểm kể từ năm 2012, và đã cải thiện đáng kể thứ hạng trên bảng xếp hạng.
Ảnh minh họa: Caro Curbelo/TI
Chỉ số Cảm nhận Tham nhũng (CPI) năm 2025 vừa được Tổ chức Minh bạch Quốc tế (TI) công bố đo lường mức độ tham nhũng trong khu vực công ở 182 quốc gia và vùng lãnh thổ, dựa trên 13 nguồn dữ liệu độc lập và sử dụng thang điểm từ 0 (tham nhũng cao) đến 100 (rất trong sạch).
Kết quả cho thấy, số lượng quốc gia đạt điểm trên 80 đã giảm từ 12 quốc gia cách đây một thập kỷ xuống chỉ còn 5 quốc gia trong năm nay. Đặc biệt, có một xu hướng đáng lo ngại là các nền dân chủ đang chứng kiến tình trạng tham nhũng ngày càng trầm trọng hơn. Trong đó, Mỹ (64 điểm) đã tụt một bậc xuống vị trí thứ 29, đánh dấu thứ hạng thấp nhất kể từ khi chỉ số được điều chỉnh phương pháp tính vào năm 2012.
Tương tự, Canada (75 điểm), New Zealand (81 điểm), và nhiều nước châu Âu như Vương quốc Anh (70 điểm), Pháp (66 điểm) và Thụy Điển (80 điểm) đều cho thấy sự đi xuống về mức độ trong sạch.
CPI 2025 cho thấy lần thứ 8 liên tiếp Đan Mạch giữ vững vị trí quốc gia xếp hạng cao nhất với số điểm 89. Chỉ có một nhóm nhỏ gồm 15 quốc gia, chủ yếu ở Tây Âu và châu Á - Thái Bình Dương, đạt được số điểm trên 75.
Trong khi đó, hơn 2/3 số quốc gia (68%) có điểm số dưới 50, cho thấy các vấn đề tham nhũng nghiêm trọng ở hầu hết các khu vực trên thế giới. Ở cuối bảng xếp hạng, các quốc gia có điểm số dưới 25 chủ yếu bị ảnh hưởng bởi xung đột và có chế độ đàn áp cao, chẳng hạn như Venezuela (10) và hai quốc gia có điểm số thấp nhất là Somalia và Nam Sudan, cả hai đều đạt 9 điểm.
Kể từ năm 2012 đến nay, có 31 quốc gia đã cải thiện về CPI, 50 quốc gia đã đạt kết quả kém hơn và 100 quốc gia không có sự thay đổi.
Kết quả CPI năm nay cho thấy Việt Nam đã tăng 10 điểm kể từ năm 2012, và đã cải thiện đáng kể thứ hạng trên bảng xếp hạng.
Theo đánh giá của TI, Việt Nam cho thấy sự gia tăng nhất quán kể từ năm 2012, do thực hiện các cải cách đã tăng cường các thể chế giám sát. TI nhấn mạnh, trường hợp của Việt Nam, do quản lý hiệu quả vấn nạn tham nhũng vặt đã mang đến kết quả này.
Theo TI, các quốc gia nơi sự tham gia của người dân được đảm bảo và bảo vệ thường kiểm soát tham nhũng tốt hơn. Những quốc gia mà các quyền tự do ngôn luận, hội họp và lập hội được bảo vệ đúng mức thường có khả năng chống tham nhũng tốt hơn và đạt điểm cao hơn.
Đáng chú ý, các quốc gia có sự cải thiện dài hạn về chỉ số CPI phần lớn có sự nỗ lực bền bỉ từ các nhà lãnh đạo chính trị và các cơ quan quản lý trong việc thực hiện các cải cách sâu rộng về pháp lý và thể chế. Chỉ số CPI thấp hoặc giảm liên tục thường đi kèm với sự hạn chế hoặc suy yếu của các cơ chế kiểm soát và cân bằng dân chủ, sự chính trị hóa hệ thống tư pháp, sự can thiệp không chính đáng vào các quy trình chính trị và sự thất bại trong việc bảo vệ sự tham gia của các tổ chức xã hội.
Các quốc gia có điểm CPI thấp như Venezuela (10) và Azerbaijan (30), tham nhũng mang tính hệ thống và biểu hiện ở mọi cấp độ.
Ở gần 2/3 số quốc gia có điểm CPI giảm đáng kể kể từ năm 2012, đã xuất hiện một xu hướng đáng lo ngại về việc hạn chế các quyền tự do ngôn luận, lập hội và hội họp. Trong thập kỷ qua, sự can thiệp mang tính chính trị vào hoạt động của các tổ chức phi chính phủ (NGO) ở các quốc gia như Georgia (50), Peru (30) và Tunisia (39) đã khiến các chính phủ phải thực hiện những hành động như ban hành luật mới để hạn chế tiếp cận nguồn tài trợ, hoặc thậm chí giải tán các tổ chức giám sát và chỉ trích họ.
Kết quả thường là chất lượng dịch vụ kém và khủng hoảng tài chính, do việc quản lý yếu kém các quỹ công, góp phần làm gia tăng nghèo đói, bất bình đẳng và làm suy giảm mức sống của hàng triệu người.
Năm 2025 cũng đã chứng kiến sự gia tăng các cuộc biểu tình do thế hệ trẻ dẫn đầu, khi những người trẻ tuổi ở các quốc gia có điểm số CPI thấp - chẳng hạn như Serbia (33) và Peru (30) - xuống đường để yêu cầu chính phủ hành động và chịu trách nhiệm. Tại Nepal (34) và Madagascar (25), các phong trào biểu tình của người dân đã lật đổ chính phủ đương nhiệm.
Quyết định của Chính phủ Mỹ (64) tạm thời dừng và sau đó giảm mức độ thực thi Đạo luật Chống tham nhũng ở nước ngoài (FCPA) – một đạo luật chống tham nhũng quan trọng cấm các công ty hối lộ quan chức nước ngoài – đã làm giảm năng lực chống tham nhũng của chính phủ liên bang. Đồng thời, việc Mỹ cắt giảm viện trợ cho các nhóm xã hội dân sự ở nước ngoài giám sát chính phủ của họ cũng được cho là đã làm suy yếu các nỗ lực chống tham nhũng trên toàn thế giới.
TI kêu gọi các chính phủ và lãnh đạo trên toàn thế giới tăng cường hệ thống tư pháp, đảm bảo giám sát độc lập đối với việc ra quyết định và chi tiêu công, đảm bảo tính minh bạch về cách thức tài trợ cho các đảng chính trị và chiến dịch bầu cử, và đảm bảo sự tham gia của người dân, dân chủ và tự do báo chí.
Đồng thời, các chính phủ cũng nên hợp tác để giải quyết các thách thức chung – ví dụ, đóng cửa các kênh xuyên biên giới tạo điều kiện cho tham nhũng xuyên quốc gia, chẳng hạn như rửa tiền và che giấu tiền bị đánh cắp.
Thực tế năm 2025 cho thấy, các chính phủ không giải quyết được những mối quan ngại của người dân có thể bị lật đổ bởi các phong trào phản đối của quần chúng. Các doanh nghiệp có thể tìm kiếm cơ hội đầu tư ở nơi khác, khiến các quốc gia mất đi các cơ hội kinh tế và việc làm.
“Bằng cách lựa chọn hành động vì lợi ích công, chứ không phải vì lợi ích cá nhân, các chính phủ và nhà lãnh đạo có thể hoàn thành trách nhiệm trong việc định hình và nuôi dưỡng xã hội an toàn, công bằng và lành mạnh, nơi mọi người đều có thể phát triển thịnh vượng”, TI nhấn mạnh.
