Báo chí được tạo điều kiện tác nghiệp tại Việt Nam. Ảnh minh họa: cand.com.vn
Trước những chiêu bài mượn danh “tự do ngôn luận” để bóp méo sự thật của các thế lực thù địch, thực tiễn sinh động về một nền báo chí dân chủ, thượng tôn pháp luật chính là minh chứng đanh thép nhất nhằm vạch trần dối trá, đập tan mọi mưu đồ chống phá trong kỷ nguyên mới.
Chiêu bài bóp méo sự thật
Tự do ngôn luận, tự do báo chí luôn được Nhà nước Việt Nam nhìn nhận là một trong những quyền cơ bản của con người, được cam kết thực hiện theo những nguyên tắc chung của Tuyên ngôn quốc tế về nhân quyền.
Tuy nhiên, bất chấp những thành tựu đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận, các thế lực thù địch, phản động và những kẻ bất mãn chính trị vẫn liên tục đưa ra các đánh giá định kiến, thiếu khách quan nhằm chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.
Thông qua các báo cáo ngụy tạo về tự do ngôn luận, những đối tượng này đã sử dụng hàng loạt ngôn từ mang tính áp đặt để xuyên tạc chính sách quản lý của Việt Nam như báo chí “bị cầm tù ngòi bút”, bị quản lý “hà khắc” hay “quản” theo chế độ “đăng ký”…
Bằng thủ đoạn đánh tráo khái niệm, chúng hàm hồ cho rằng tự do báo chí là không bị “kiểm duyệt”, đồng thời quy kết Việt Nam không có nhân quyền chỉ vì vắng bóng báo chí tư nhân. Từ những luận điệu này, nhiều tổ chức và trang mạng phản động đã công khai kêu gọi thay đổi thể chế chính trị, mưu toan xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng.
Tinh vi hơn, các thế lực thù địch còn khoác lên mình những đối tượng vi phạm pháp luật danh xưng mỹ miều như “nhà báo độc lập”, “nhà đấu tranh dân chủ” hay “nhà bất đồng chính kiến”.
Thực chất, đây phần lớn là những kẻ chưa từng làm báo, chưa qua bất kỳ trường lớp đào tạo chuyên môn nào và đã bị pháp luật Việt Nam xử lý. Sự tung hô rầm rộ trên không gian mạng, cộng hưởng cùng thái độ thiếu thiện chí của một số cơ quan truyền thông phương Tây đã vô tình tạo diễn đàn cho những bài viết vu khống, chống đối chính quyền.
Những thông tin sai trái này nguy hiểm hệt như những “mũi kim tiêm tẩm độc”, đâm xuyên vào nhận thức và làm thay đổi thế giới quan của công chúng. Mục đích sâu xa của chúng là gieo rắc sự hoài nghi, bi quan về Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cũng như vai trò lãnh đạo của Đảng đối với báo chí.
Hệ lụy kéo theo là sự chia rẽ lòng người, làm phân tâm các giai tầng xã hội, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc và tạo ra cái nhìn thiên lệch của quốc tế về tình hình nhân quyền tại Việt Nam.
Những đối tượng đi ngược lại lợi ích Nhân dân dường như cố tình phớt lờ một nguyên tắc toàn cầu, đó là không một quốc gia nào dung túng cho thứ “báo chí vô chính phủ”.
Ngay trong Tuyên ngôn quốc tế về nhân quyền năm 1948 cũng khẳng định rõ, việc hưởng thụ tự do cá nhân phải chịu những hạn chế do luật định nhằm bảo đảm sự tôn trọng quyền của người khác, phù hợp với đòi hỏi chính đáng về đạo đức, trật tự công cộng và phúc lợi chung.
Ở mọi nơi trên thế giới, hoạt động báo chí đều phải đặt trong khuôn khổ pháp luật và phản ánh đặc thù cấu trúc xã hội, thể chế chính trị của quốc gia đó.
Sứ mệnh thiêng liêng và bản lĩnh kiến thiết kỷ nguyên mới
Nhìn lại dòng chảy lịch sử từ ngày 21/6/1925, khi tờ Thanh Niên do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập ra đời, báo chí cách mạng như “ánh bình minh xua tan màn đêm nô lệ”.
Phóng viên báo chí tác nghiệp tại một sự kiện lớn. Ảnh: Trần Khánh
Suốt hơn một thế kỷ qua, báo chí là chứng nhân hàng đầu, soi rọi hành trình giành độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa năm 1945, góp phần làm nên chiến thắng trong các cuộc kháng chiến chống Pháp năm 1954, chống Mỹ năm 1975, bảo vệ biên giới và công cuộc kiến thiết đất nước.
Tinh thần dân chủ ấy đã được hiến định xuyên suốt trong lịch sử lập pháp nước nhà. Ngay từ Hiến pháp đầu tiên năm 1946 tại Điều 10, cho đến các bản Hiến pháp năm 1959, 1980, 1992 và gần đây nhất là Hiến pháp năm 2013 tại Điều 25, quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí của công dân luôn được khẳng định nhất quán.
Cụ thể hóa tinh thần này, Điều 13 Luật Báo chí năm 2016 quy định rõ: Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để công dân thực hiện quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí và để báo chí phát huy đúng vai trò của mình.
Đồng thời, luật cũng nghiêm cấm mọi hành vi lạm dụng quyền tự do ngôn luận để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức và công dân.
Với hành lang pháp lý vững chắc, báo chí Việt Nam đã phát triển sôi động, trở thành diễn đàn thực sự của Nhân dân và là tiếng nói của Đảng, Nhà nước. Báo chí luôn giữ vai trò xung kích trong việc định hướng dư luận, giữ ổn định chính trị, biểu dương người tốt việc tốt và đẩy lùi nạn tham nhũng, tiêu cực.
Chức năng phản biện xã hội ngày càng được đề cao, minh chứng rõ nét qua sự tham gia đông đảo của đội ngũ người làm báo vào các tác phẩm điều tra tại Giải Báo chí quốc gia và Giải Báo chí toàn quốc về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.
Không dừng lại ở môi trường thông tin trong nước, sự cởi mở của Việt Nam còn được thể hiện qua việc tạo điều kiện cho truyền thông quốc tế tác nghiệp.
Hiện có gần 40 hãng truyền thông thế giới hiện diện tại Việt Nam, bao gồm những tên tuổi lớn như CNN, Reuters, AP, AFP, Kyodo, Hãng thông tấn Asia (Hàn Quốc), Nhật báo kinh tế Aju (Hàn Quốc) và Hãng thông tấn Rossiya Segodnya (Nga)... Công chúng trong nước cũng dễ dàng tiếp cận các kênh truyền hình toàn cầu như CNN, TV5, NHK, DW, Bloomberg thông qua các nền tảng chính quy.
Đặc biệt, dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025) vừa qua đã quy tụ 169 phóng viên quốc tế từ 58 hãng thông tấn của 17 quốc gia cùng hơn 700 phóng viên trong nước, góp phần truyền tải những thước phim sống động nhất về một Việt Nam yêu nước, tự hào và phát triển.
Trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân nỗ lực thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV, giới báo chí đang đứng trước một giai đoạn mang tính bước ngoặt.
Kế thừa di sản vẻ vang hơn 100 năm qua, đội ngũ những người làm báo buộc phải bứt phá, thay đổi nhanh chóng để thích ứng với công nghệ và nhu cầu độc giả, qua đó chủ động đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên mới.
Sứ mệnh trọng đại này đã được đúc kết trọn vẹn qua chủ đề của Hội báo toàn quốc năm nay: “Báo chí Việt Nam - Trung thành, sáng tạo, trách nhiệm trong kỷ nguyên mới”.
Việc đánh giá quyền tự do báo chí của bất kỳ quốc gia nào cũng phải được đặt trong hệ quy chiếu của các điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội đặc thù, gắn liền với tiêu chí phổ quát của nhân loại. Không thể tùy tiện đem chuẩn mực của chủ thể này áp đặt cho chủ thể khác, càng không thể ảo tưởng về cái gọi là tự do báo chí không có giới hạn hoặc vô tổ chức, vô kỷ luật.
Kế thừa bản lĩnh kiên cường trọn một thế kỷ vinh quang, với tinh thần sáng tạo và trách nhiệm, báo chí cách mạng Việt Nam sẽ tiếp tục mài sắc ngòi bút. Đó không chỉ là vũ khí tư tưởng đập tan mọi luận điệu thù địch, bảo vệ vững chắc sự thật, mà còn là “ngọn hải đăng” hiên ngang đồng hành cùng dân tộc tự tin sải bước vào kỷ nguyên mới.
