Sáng 1/7, Bộ Chính trị tổ chức Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các lãnh đạo chủ chốt chủ trì hội nghị.
Những kết quả sau 1 năm vận hành
Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt mang tính lịch sử khi toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị tiến hành đồng bộ cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy, chính thức chuyển đổi sang mô hình vận hành 3 cấp từ ngày 01/7/2025.
Toàn cảnh Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp. Ảnh: P.Thắng
Thực tiễn cho thấy, sau một năm triển khai, việc sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền 3 cấp đã đạt những kết quả bước đầu quan trọng.
Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho biết, việc phân cấp, phân quyền, phân thẩm quyền được rà soát, điều chỉnh theo nguyên tắc “một việc, một cơ quan chủ trì, một người chịu trách nhiệm chính”; từng bước khắc phục tình trạng chồng chéo, bỏ sót việc, đùn đẩy, không do ai chịu trách nhiệm đến cùng.
Việc phân định thẩm quyền giữa Trung ương, cấp tỉnh, cấp xã, theo ông Ngọc, đã rõ hơn, tạo cơ sở để cá thể hóa trách nhiệm, nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ.
Cả nước sắp xếp đơn vị hành chính từ 63 xuống còn 34 tỉnh, thành phố; từ 10.035 xuống còn 3.321 đơn vị cấp xã; kết thúc 696 đơn vị cấp huyện. Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cho biết, việc này đã góp phần xác lập quy mô quản trị phù hợp, tối ưu hóa nguồn lực và kiến tạo phát triển.
Hiện nay, các địa phương đang triển khai sắp xếp thôn, tổ dân phố theo Kết luận số 34 của Bộ Chính trị và quy định của Chính phủ; dự kiến giảm từ 89.580 xuống còn 48.678 đơn vị (giảm 40.902 đơn vị, đạt 45,66%).
Công tác cán bộ được thực hiện đồng bộ với sắp xếp tổ chức bộ máy. Báo cáo cho thấy, tính đến ngày 31/3/2026, cả nước có 519.877 cán bộ, công chức (ở Trung ương 78.984 người, cấp tỉnh 93.696 người và cấp xã 347.197 người).
Công tác kiện toàn, bố trí cán bộ sau sáp nhập ở Trung ương và địa phương được thực hiện bài bản, thận trọng, có nhiều đổi mới và tạo sự đồng thuận cao.
Ông Nguyễn Duy Ngọc cho biết, đã sắp xếp bố trí 134 lượt nhân sự diện Trung ương quản lý, kiện toàn 1.853 nhân sự tại 23 địa phương thuộc diện sáp nhập gắn với định hướng chuẩn bị Đại hội Đảng các cấp.
Chế độ chính sách đối với cán bộ dôi dư được giải quyết tốt. Công tác tuyển chọn, bố trí, sử dụng và bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh lãnh đạo quản lý các cấp có nhiều đổi mới đồng bộ hơn.
Đặc biệt, lần đầu tiên hoàn thành việc bố trí 100% Bí thư tỉnh ủy, thành ủy và Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố không phải là người địa phương; Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra, Chánh Thanh tra, Chánh án Tòa án, Viện trưởng VKSND cấp tỉnh không là người địa phương.
Bộ máy tinh gọn gắn với chuyển đổi số đã tạo được bước đột phá hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền gần dân.
Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, kết quả mức độ hài lòng của người dân đạt 83,08%, đặc biệt 89,09% ý kiến ghi nhận cơ bản không còn tình trạng công chức sách nhiễu, phiền hà.
Những kết quả bước đầu đạt được tiếp tục khẳng định chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy là hoàn toàn đúng đắn, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn một số hạn chế như bộ máy được sắp xếp nhưng vẫn chưa đồng đều, số đầu mối đã giảm nhưng hiệu quả quản trị chưa tăng tương xứng, nhất là cấp cơ sở, chênh lệch giữa đô thị, nông thôn và miền núi.
Qua thống kê, vẫn còn một số đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt đủ tiêu chuẩn (về diện tích tự nhiên và quy mô dân số) theo quy định.
Bên cạnh đó, chất lượng đội ngũ cán bộ chưa đồng đều, cơ cấu chuyên môn mất cân đối ở một số vùng, lĩnh vực chuyên môn. Việc quản lý tài chính, ngân sách, đầu tư công ở một số xã, phường chưa theo kịp yêu cầu; tiến độ xử lý, khai thác hiệu quả trụ sở, tài sản công dôi dư còn chậm…
Nghiên cứu mô hình đơn vị hành chính đô thị đặc biệt
Đề cập định hướng nhiệm vụ thời gian tới, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cho biết, sẽ nghiên cứu hoàn thiện mô hình tổ chức Đảng giữ khung 3 cấp từ Trung ương đến cơ sở; đề xuất định danh lại các tổ chức Đảng cấp cơ sở cho phép điều chỉnh phục vụ cơ cấu tổ chức bên ngoài, bên trong đối với những nơi có tính đặc thù riêng.
Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc. Ảnh: P.Thắng
Ở cấp tỉnh, thành lập đảng bộ có đặc điểm riêng về ngành, lĩnh vực cấp tỉnh gồm các tổ chức Đảng trong doanh nghiệp có phạm vi tác động quy mô cấp tỉnh, bệnh viện, trường đại học, viện nghiên cứu của tỉnh, thành phố và các cơ quan Trung ương đóng trên địa bàn.
Ở cấp xã, mô hình tổ chức Đảng của các tổ chức, cơ quan, đơn vị tự quản phạm vi cấp cơ sở được thiết kế gồm: Đảng bộ cơ sở là đảng bộ xã, phường, đặc khu. Đảng bộ trực thuộc cơ sở gồm: Đảng bộ quân sự xã, đảng bộ công an xã và một số đảng bộ có đặc điểm riêng. Chi bộ gồm: Chi bộ các phòng, ban, đơn vị trực thuộc, tổ chức, cơ quan đơn vị cấp xã và các chi bộ thôn, tổ dân phố.
Khối Chính phủ và UBND tiếp tục rà soát toàn diện tổ chức bộ máy từ Trung ương đến cấp xã bảo đảm tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, xóa bỏ tổ chức trung gian.
Cùng với đó, tiếp tục sắp xếp tinh gọn các đơn vị sự nghiệp công lập, trọng tâm là các trường phổ thông ở xã, phường, cơ sở y tế, doanh nghiệp nhà nước nhằm giảm đầu mối trung gian và phù hợp với mô hình chính quyền ba cấp.
Vẫn theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, UBND cấp tỉnh giữ ổn định 12 sở và tương đương như hiện nay, bảo đảm nguyên tắc đồng bộ với Trung ương, không để phát sinh các sở, ngành khác, trừ trường hợp đặc biệt có thể là mô hình ban.
Trung ương định hướng chuyển toàn bộ chức năng, nhiệm vụ của một số sở đặc thù như Sở Du lịch, Sở Quy hoạch Kiến trúc, Sở An toàn thực phẩm về các cơ quan quản lý đa ngành, đa lĩnh vực. Địa phương thành lập Sở Dân tộc và Tôn giáo ở những nơi có đủ điều kiện, trường hợp đặc biệt do cấp có thẩm quyền quyết định.
Định hướng tiếp theo là kết thúc hoạt động của Trung tâm phục vụ hành chính công cấp tỉnh khi 100% thủ tục hành chính được thực hiện trực tuyến toàn trình; chuyển Văn phòng đăng ký đất đai về thuộc UBND cấp xã để cấp xã thực hiện việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Với UBND cấp xã đề xuất định hướng khung bộ máy đơn vị chuyên môn có từ 4 đến 6 phòng theo lĩnh vực: Kinh tế tổng hợp; Kinh tế ngành; Hạ tầng và đô thị; Phát triển nông thôn; Văn hóa xã hội; Nội vụ; Văn phòng; Trung tâm phục vụ hành chính công.
Ông Nguyễn Duy Ngọc cũng cho biết, sẽ nghiên cứu mô hình đơn vị hành chính đô thị đặc biệt mang tính hạt nhân ở cấp xã để điều phối phát triển, kết nối hạ tầng dịch vụ công và không gian kinh tế trọng điểm để tiếp tục hoàn thiện chính quyền ba cấp, mở rộng không gian phát triển cấp cơ sở, tạo mô hình đột phá dẫn dắt.
