Hội thảo khoa học với chủ đề “Đà Lạt - Thành phố sáng tạo Âm nhạc của UNESCO: Âm nhạc, sáng tạo và phát triển bền vững”. Ảnh: Vũ Linh
Tham dự hội thảo có ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam; ông Đinh Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng; ông Tôn Thiện San, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lâm Nhân, Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa TP Hồ Chí Minh, cùng đông đảo nhà khoa học, chuyên gia, nghệ sĩ, nghệ nhân và đại diện các cơ quan, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật.
Đưa danh hiệu vào đời sống
Ngày 31/10/2023, Đà Lạt chính thức gia nhập Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO (UCCN) trong lĩnh vực Âm nhạc, trở thành thành phố đầu tiên của Việt Nam được ghi danh ở lĩnh vực này. Đây là sự ghi nhận đối với những giá trị văn hóa, nghệ thuật và tiềm năng sáng tạo của vùng đất có hơn 130 năm hình thành, phát triển.
Trải qua nhiều thế hệ, Đà Lạt là nơi hội tụ, giao thoa của nhiều dòng chảy văn hóa. Từ tiếng cồng chiêng của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, những làn điệu dân ca truyền thống đến âm nhạc cổ điển và các hình thức biểu đạt đương đại, âm nhạc đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống tinh thần và bản sắc văn hóa địa phương.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Đinh Văn Tuấn phát biểu khai mạc tại Hội thảo. Ảnh: Vũ Linh
Trong 3 năm qua, tỉnh Lâm Đồng và Đà Lạt đã tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật như Lễ hội Âm nhạc cổ điển Việt Nam, Đà Lạt Music Festival, Dalat Best Dance Crew, các chương trình biểu diễn cộng đồng và hoạt động phát huy di sản cồng chiêng Tây Nguyên. Đặc biệt, Lễ hội nhạc Jazz Việt Nam 2026 diễn ra từ ngày 6 - 8/11 tiếp tục tạo dấu ấn về giao lưu âm nhạc trong nước và quốc tế.
Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng đặt ra yêu cầu phải chuyển từ các chương trình, lễ hội riêng lẻ sang những hoạt động thường xuyên, có bản sắc, cơ chế điều phối thống nhất và sức lan tỏa lâu dài.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Đinh Văn Tuấn nhấn mạnh, danh hiệu UNESCO không phải là đích đến cuối cùng mà phải trở thành động lực và nền tảng cho một quá trình phát triển lâu dài, thực chất, bền vững.
“Giá trị của danh hiệu không chỉ nằm ở sự ghi nhận của quốc tế hay hiệu quả quảng bá hình ảnh địa phương, mà quan trọng hơn phải được thể hiện bằng những chuyển biến cụ thể trong đời sống văn hóa; sự phát triển của cộng đồng sáng tạo; cơ hội hoạt động, nghề nghiệp cho nghệ sĩ, nghệ nhân; việc bảo tồn, trao truyền và phát huy di sản âm nhạc; cũng như những đóng góp thiết thực của âm nhạc đối với phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng chia sẻ.
Không gian biểu diễn tại Liên hoan Di sản Jazz Việt Nam 2026, diễn ra tại Đà Lạt từ ngày 6 - 8/11, góp phần làm phong phú đời sống âm nhạc và hoạt động sáng tạo. Ảnh: BTC
Đáng chú ý, trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Lâm Đồng xác định việc duy trì các cam kết quốc tế, bảo đảm tính liên tục trong quản lý và tổ chức hoạt động Thành phố sáng tạo Âm nhạc là yêu cầu quan trọng. Những thay đổi về tổ chức hành chính không làm gián đoạn quá trình kế thừa, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa đã được xác lập.
Trên cơ sở đó, tỉnh định hướng tập trung vào 5 nhiệm vụ trọng tâm: Bảo tồn và phát huy di sản âm nhạc truyền thống, đặc biệt là Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên; phát triển hệ sinh thái âm nhạc và không gian sáng tạo; chú trọng giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực; tăng cường hợp tác quốc tế; gắn âm nhạc với công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa và kinh tế sáng tạo.
Mục tiêu đặt ra không chỉ là gia tăng các hoạt động biểu diễn mà còn từng bước hình thành sản phẩm du lịch âm nhạc đặc trưng, tạo thêm việc làm, sinh kế cho nghệ sĩ, nghệ nhân và người dân, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số của tỉnh.
Định hình lộ trình phát triển mới
Đồng hành với định hướng phát triển của địa phương, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, cho rằng việc gia nhập Mạng lưới các Thành phố sáng tạo vừa là sự ghi nhận những thành tựu đã đạt được, vừa là cam kết đối với tương lai. Trong đó, văn hóa và sáng tạo cần được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình phát triển đô thị, tạo ra những cơ hội thiết thực cho nghệ sĩ, cộng đồng và các thế hệ tiếp nối.
Theo đại diện UNESCO, để một Thành phố sáng tạo Âm nhạc phát triển bền vững, việc tổ chức các lễ hội và sự kiện văn hóa là chưa đủ. Điều quan trọng hơn là phải xây dựng được hệ sinh thái sáng tạo vững mạnh, bao trùm, trong đó nghệ sĩ, cơ sở giáo dục, tổ chức văn hóa, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương có thể hợp tác, cùng phát triển.
Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam, phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Vũ Linh
Ông Jonathan Wallace Baker cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ sự đa dạng văn hóa song song với khuyến khích đổi mới sáng tạo. Những truyền thống âm nhạc đặc sắc và các hình thức biểu đạt văn hóa của cộng đồng địa phương cần được xem là nền tảng cho sáng tạo đương đại. Việc kết nối tri thức truyền thống với các thực hành nghệ thuật mới sẽ góp phần hình thành bản sắc sáng tạo vừa có chiều sâu văn hóa, vừa cởi mở với thế giới.
Một trong những nhiệm vụ quan trọng được UNESCO lưu ý là chuẩn bị Báo cáo định kỳ thành viên của Đà Lạt vào năm 2027 và xây dựng Kế hoạch hành động giai đoạn 2027 - 2031. Theo đó, hiệu quả thực hiện các cam kết không chỉ được đánh giá qua số lượng hoạt động được tổ chức mà còn phải thể hiện ở sự cải thiện sinh kế của người làm sáng tạo, mức độ tham gia của người dân vào đời sống văn hóa, sự hòa nhập xã hội và những đóng góp lâu dài cho phát triển bền vững.
Bà Trần Thị Vũ Loan, Chủ tịch UBND phường Xuân Hương, trình bày tham luận về thể chế hóa cam kết UNESCO trong chính sách phát triển địa phương. Ảnh: Vũ Linh
Tại hội thảo, các nhà khoa học, chuyên gia tập trung trao đổi nhiều vấn đề có ý nghĩa thực tiễn đối với quá trình phát huy danh hiệu. Những kết quả thảo luận tại hội thảo sẽ được Ban Tổ chức tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu để hoàn thiện báo cáo và dự thảo khuyến nghị, phục vụ việc xây dựng Báo cáo định kỳ gửi UNESCO năm 2027 và Kế hoạch hành động phát huy danh hiệu Đà Lạt – Thành phố sáng tạo Âm nhạc giai đoạn 2027 - 2031.
Với thông điệp “Từ danh hiệu đến tác động – từ hoạt động đến hệ sinh thái – từ sáng tạo đến phát triển bền vững”, yêu cầu đặt ra đối với Đà Lạt trong chặng đường tiếp theo là đưa danh hiệu UNESCO vượt ra khỏi giá trị quảng bá, trở thành nguồn lực thực chất cho bảo tồn di sản, phát triển công nghiệp văn hóa, cải thiện sinh kế cộng đồng và nâng cao chất lượng đời sống người dân.
