Hà Nội đề xuất sửa Luật Thủ đô với nhiều cơ chế đặc thù

Hà Nội đề xuất sửa đổi Luật Thủ đô với nhiều cơ chế đặc thù, vượt trội để Thủ đô phát triển nhanh, bền vững. Ảnh: HH

Sáng 14/1, tại hội nghị lần thứ tư, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội, Phó Chủ tịch UBND thành phố Dương Đức Tuấn đã báo cáo về việc đề xuất sửa đổi Luật Thủ đô.

Hoàn thiện thể chế đặc thù

Theo ông Tuấn, đề xuất sửa Luật Thủ đô dựa trên cơ sở thực tiễn, việc sắp xếp các cơ quan, đơn vị của thành phố thời gian qua và việc tổ chức thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp có tác động lớn, làm thay đổi về tổ chức bộ máy, cơ chế phân quyền, phân cấp giữa các cấp chính quyền.

Luật Thủ đô năm 2024 có nhiều cơ chế, chính sách đặc thù tại thời điểm ban hành. Tuy nhiên, từ đó đến nay, nhiều luật, nghị quyết của Quốc hội được ban hành với quan điểm, định hướng, tư duy mới trong công tác lập pháp.

Cùng với đó, nhiều nghị quyết của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù cho các địa phương và các dự án cụ thể cũng đã được sửa đổi, bổ sung với nhiều cơ chế rất thuận lợi, vượt trội về những vấn đề mới, cần nghiên cứu, tiếp thu những nội dung hợp lý, phù hợp với tiến trình phát triển Thủ đô trong thời kỳ mới.

Trong khi đó, Luật Thủ đô năm 2024 chưa được thiết kế như một “luật khung đặc thù ổn định lâu dài”, có khả năng “neo giữ” các cơ chế vượt trội của Thủ đô trước sự thay đổi của pháp luật chung.

Điều này dẫn đến nhiều quy định từng là đặc thù nhanh chóng bị “phổ quát hóa”, làm mờ ranh giới giữa cơ chế riêng của Thủ đô và cơ chế chung, gây khó khăn trong việc lựa chọn, áp dụng pháp luật và ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình xây dựng văn bản triển khai thi hành Luật Thủ đô của thành phố.

Do đó, việc ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi) để quy định những nội dung đặc thù, vượt trội của Thủ đô có sức sống lâu dài, tạo thể chế thuận lợi, đột phá, dẫn dắt xây dựng, phát triển Thủ đô theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TƯ trong bối cảnh phát triển mới của Thủ đô và đất nước là hết sức cần thiết.

Trên cơ sở đánh giá toàn diện, Đảng ủy UBND thành phố xác định mục tiêu sửa đổi Luật Thủ đô nhằm hoàn thiện thể chế đặc biệt, vượt trội, ổn định và có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Hà Nội.

Ông Tuấn cho hay, tinh thần xuyên suốt của dự thảo Luật là “trao quyền mạnh hơn - phân cấp, phân quyền toàn diện hơn - trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn”.

Phân quyền mạnh mẽ

Theo đề xuất, Luật Thủ đô (sửa đổi) dự kiến gồm 5 chương, 41 điều, thể chế hóa 4 nhóm cơ chế, chính sách với 31 cơ chế cụ thể.

“Trọng tâm là khẳng định địa vị pháp lý đặc thù của Thủ đô và giá trị ưu tiên áp dụng của Luật Thủ đô trong hệ thống pháp luật; tiếp tục phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền thành phố trong các lĩnh vực tổ chức bộ máy, biên chế, tiền lương, chính sách thu hút và sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao”, ông Tuấn cho biết.

Về thẩm quyền, dự thảo Luật tiếp tục phân quyền mạnh mẽ, toàn diện cho Thủ đô được chủ động, tự quyết, tự chịu trách nhiệm trong các lĩnh vực.

Cụ thể, chủ động quyết định về tổ chức, bộ máy, biên chế, tiền lương, thu nhập; chính sách phát triển, thu hút, sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao; giao quyền xây dựng, ban hành thể chế, chính sách.

Bên cạnh đó, thành phố được trình dự án luật, nghị quyết của Quốc hội; được ban hành quy định chi tiết để thi hành các luật, nghị quyết của Quốc hội khác với quy định của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương; đồng thời được thí điểm về thể chế khác luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc chưa được pháp luật quy định.

Thành phố cũng được chủ động trong cơ cấu thu, chi ngân sách; quyết định các khoản tín dụng, lập các quỹ tài chính để phục vụ đầu tư phát triển…

Về quản trị và phát triển, dự thảo Luật chú trọng đổi mới phương thức quản trị Thủ đô hiện đại dựa trên công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo; đơn giản hóa thủ tục hành chính, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Thành phố được trao quyền chủ động ban hành cơ chế, chính sách và mô hình phát triển mới trong các lĩnh vực khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo, y tế, văn hóa, an sinh xã hội; chủ động áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc tế và ban hành tiêu chuẩn riêng phù hợp với yêu cầu phát triển Thủ đô.

Một nội dung quan trọng được nhấn mạnh đó là sự đồng bộ giữa Luật Thủ đô (sửa đổi) với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TƯ.

Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng hướng tới việc định hình rõ thể chế liên kết phát triển vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng và vùng Trung du, miền núi phía Bắc, với Hà Nội là hạt nhân và trung tâm điều phối.