“Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để tái định vị mô hình phát triển”

Mục tiêu chung được đề ra trong dự thảo văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng là đến 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến 2045 trở thành nước phát triển, có thu nhập cao.

Mục tiêu cụ thể là tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, GDP/người/năm đạt 8.500 USD vào năm 2030; chỉ số phát triển con người (HDI) phấn đấu khoảng 0,8 - mức rất cao.

Dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng cũng là một nội dung trọng tâm được Quốc hội dành thời gian thảo luận trong kỳ họp cuối nhiệm kỳ khóa XV vừa qua.

Nhà nước không chỉ quản lý, cần tạo không gian đổi mới sáng tạo

Đại biểu Quốc hội Hà Sỹ Đồng (Quảng Trị) cho rằng, dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XIV của Đảng đã thể hiện nhiều cái mới, rõ tầm nhìn chiến lược, tư duy phát triển toàn diện và khát vọng đổi mới mạnh mẽ của Đảng trong giai đoạn mới.

Để biến tầm nhìn thành động lực phát triển thực chất, theo ông Đồng, cần làm rõ hơn những định hướng đột phá về thể chế, mô hình tăng trưởng và khát vọng phát triển quốc gia.

Đại biểu Quốc hội Hà Sỹ Đồng nhận định Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để tái định vị mô hình phát triển. Ảnh: P.Thắng

Về thể chế, ông Đồng cho rằng là “đột phá chiến lược số một”. Theo nhận định của đại biểu Quốc hội, thể chế vẫn là điểm nghẽn lớn nhất, đồng thời có dư địa cải cách lớn nhất.

Nhiều năm qua, ông Đồng cho rằng nhiều chủ trương, chính sách đúng đắn nhưng khi thể chế hóa và triển khai thực hiện lại chậm, thiếu tính thống nhất, khiến nguồn lực xã hội chưa được giải phóng đầy đủ.

Đơn cử trong giải ngân vốn đầu tư công vẫn “tắc”, phản ánh tình trạng “vốn chờ dự án, dự án chờ vốn”, phân bổ nguồn lực chậm… Hay nhiều dự án tốt nhưng “vướng đủ thứ”, bị những quy hoạch lỗi thời ràng buộc khiến muốn làm cũng không được.

Vì thế, ông Đồng cho rằng văn kiện lần này cần nhấn mạnh rõ hơn vai trò của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, kiến tạo và liêm chính - một Nhà nước không chỉ quản lý mà dẫn dắt và tạo không gian thể chế cho đổi mới sáng tạo.

Trong kỷ nguyên số, thể chế phải chuyển từ tư duy “quản lý - cấp phép” sang “kiến tạo - dẫn dắt - phục vụ”, theo lời ông Đồng.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục phân quyền, phân cấp gắn với kiểm soát quyền lực, nhằm phát huy tính chủ động, dám nghĩ dám làm của các địa phương, nhất là vùng động lực, khu kinh tế, khu công nghệ cao, khu thương mại tự do…

Về mô hình tăng trưởng, đại biểu Quốc hội Hà Sỹ Đồng nhận định Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để tái định vị mô hình phát triển, chuyển từ “tăng trưởng dựa vào đầu tư và lao động giá rẻ” sang “phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo”.

Để làm được điều này, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo phải được coi là động lực trung tâm. Nhà nước cần đóng vai trò “bà đỡ” về thể chế, dữ liệu và hạ tầng số, thay vì chỉ tập trung đầu tư vật chất.

Cần tư duy phát triển mở, hội nhập chủ động, quản trị thông minh

Về khát vọng phát triển quốc gia, đại biểu Hà Sỹ Đồng nhấn mạnh Báo cáo Chính trị không chỉ là định hướng hành động mà còn là ngọn lửa khơi dậy niềm tin và ý chí dân tộc.

Tăng trưởng GDP năm 2025 đạt 8,02%, bình quân giai đoạn đạt 6,3%, thuộc nhóm cao của khu vực và trên thế giới. Ảnh hinh họa. Nguồn ảnh: VGP

“Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi sâu sắc của thế giới, chúng ta cần một tư duy phát triển mở, hội nhập chủ động, quản trị thông minh, đổi mới liên tục”, ông Đồng nói khát vọng này cần được thể chế hóa bằng các chương trình hành động cụ thể.

Khái quát lại, ông Đồng góp ý văn kiện Đại hội XIV cần nhấn mạnh thêm một số định hướng mang tính căn cơ, cốt lõi và mạnh mẽ hơn.

Một là, thể chế hóa toàn diện tư duy phát triển mới, lấy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực trung tâm, coi đây là đột phá dẫn dắt tất cả các lĩnh vực.

Hai là, xây dựng Nhà nước kiến tạo phát triển hiện đại, liêm chính, hiệu quả, vận hành linh hoạt trên nền tảng dữ liệu mở, quản trị số, giảm tối đa can thiệp hành chính vào hoạt động của thị trường và xã hội.

Ba là, tạo khung thể chế cho kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tri thức, biến thách thức về khí hậu, năng lượng, công nghệ thành cơ hội phát triển mới.

Bốn là, thiết lập cơ chế phân quyền, phân cấp thực chất, gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình, để phát huy tối đa tính sáng tạo của từng cấp, từng địa phương, nhất là phân cấp, phân quyền ở cấp xã mới để giải quyết thủ tục cho dân nhanh nhất, hiệu quả nhất

Năm là, khơi dậy và lan tỏa khát vọng Việt Nam phát triển hùng cường, thịnh trị và hạnh phúc, lấy con người Việt Nam có tri thức, bản lĩnh và văn hóa làm trung tâm, chủ thể và mục tiêu của phát triển.

Đại biểu Hà Sỹ Đồng tin rằng, khi văn kiện Đại hội XIV thể hiện rõ những tư tưởng đó, chắc chắn sẽ tạo được bước ngoặt thể chế và đột phá phát triển mới, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên của Nhà nước kiến tạo, kinh tế xanh và con người sáng tạo Việt Nam.

Rút ngắn khoảng cách giàu nghèo và chênh lệch vùng miền

Đề cập mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong thời gian tới, đại biểu Quốc hội Phạm Hùng Thái (Tây Ninh) nhận định với những thành phố lớn hay địa phương có lợi thế phát triển về công nghiệp, thương mại dịch vụ, khoa học công nghệ lớn thì mục tiêu này “trong tầm tay và khả thi”.

Đại biểu Quốc hội Phạm Hùng Thái (Tây Ninh). Ảnh: P.Thắng

Nhưng, theo ông Thái, với những vùng khó khăn, vùng núi, vùng cao, điều kiện để phát triển công nghiệp về thương mại dịch vụ, hạ tầng chưa đáp ứng kịp, để đạt tăng trưởng 2 con số sẽ rất khó khăn.

Vì thế, đại biểu Quốc hội cho rằng, phải nghiên cứu để chia sẻ, tạo điều kiện hoặc có cơ chế hỗ trợ giữa các địa phương thay vì yêu cầu mỗi địa phương đều phải tăng trưởng 2 con số.

“Chuyện vùng miền chênh lệch, có nơi có điều kiện phát triển, nhưng cũng có vùng khó khăn như vùng núi, vùng sâu vùng xa, vừa phải lo đảm bảo an ninh lương thực, vừa đảm bảo môi trường và bảo vệ rừng, thì không thể có điều kiện để tăng trưởng 2 con số. Đời sống, thu nhập người dân ở đó cũng như các điều kiện để thụ hưởng về văn hóa, y tế, giáo dục chắc chắn sẽ hạn chế”, vị đại biểu Tây Ninh phân tích.

Theo ông, phải có những chính sách để rút ngắn khoảng cách giàu nghèo và chênh lệch vùng miền theo định hướng đề ra trong dự thảo nghị quyết trình Đại hội XIV của Đảng.

Đại biểu Phạm Hùng Thái góp ý thêm cần có những chính sách vượt trội để tăng cường, đẩy mạnh đào tạo nghề, nhất là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ, chuyển đổi số quốc gia.

“Đây là một yêu cầu rất cấp thiết, cần có chính sách vượt trội, chính sách đặc thù của Nhà nước để đáp ứng được vì đào tạo phải có quá trình, có thời gian”, ông Thái nói.

Muốn khuyến khích để thúc đẩy và có được nguồn nhân lực chất lượng cao, đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh đề nghị phải có những chính sách mang tính vượt trội để đồng bộ hóa giữa nguồn nhân lực và định hướng phát triển.