Sáng 30/10, tỉnh Đắk Lắk tổ chức hội nghị sơ kết, đánh giá kết quả thực hiện Kết luận số 67-KL/TW ngày 16/12/2019 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 72/2022/QH15 ngày 15/11/2022 của Quốc hội, gắn với sơ kết Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 19/4/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh và công bố quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050.
Phát biểu tại hội nghị, ông Đỗ Hữu Huy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, cho biết thời gian qua, tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, huy động các nguồn lực để xây dựng, phát triển Buôn Ma Thuột trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên. Quá trình triển khai đạt được những kết quả quan trọng, song vẫn còn một số khó khăn, hạn chế cần tập trung tháo gỡ.
Ông Đỗ Hữu Huy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, phát biểu tại hội nghị. Ảnh: N.Giàu
Sau sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 72/2022/QH15 tiếp tục được thực hiện tại 6 phường, xã gồm Buôn Ma Thuột, Tân An, Tân Lập, Thành Nhất, Ea Kao và Hòa Phú theo Nghị quyết số 227/2025/QH15 của Quốc hội, bảo đảm tính kế thừa, liên tục trong định hướng phát triển đô thị.
6/10 chỉ tiêu phát triển đạt và vượt mục tiêu
Theo báo cáo tại hội nghị, qua rà soát 10 chỉ tiêu chủ yếu, có 6 chỉ tiêu đạt và vượt mục tiêu đề ra. Trong đó, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 77%; tỷ lệ hộ nghèo dưới 0,01%; tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị đạt 99,16%; 100% phường, xã đạt tiêu chí quốc gia về y tế; diện tích đất cây xanh công cộng đô thị đạt trên 17m²/người. Tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội giai đoạn 2021-2025 đạt trên 125.000 tỷ đồng.
Để đạt được kết quả này, tỉnh đã cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương bằng Nghị quyết số 05-NQ/TU, các chương trình, kế hoạch và văn bản chỉ đạo; lồng ghép định hướng phát triển Buôn Ma Thuột vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và đầu tư công. HĐND, UBND tỉnh ban hành các chính sách về ngân sách, đầu tư, phân cấp quản lý; chú trọng cải cách hành chính, tháo gỡ khó khăn, huy động nguồn lực và phát huy sự đồng thuận của Nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp.
Quang cảnh hội nghị. Ảnh: N.Giàu
Đối với 5 cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 72/2022/QH15, tỉnh đã triển khai trên nhiều lĩnh vực nhưng kết quả chưa đồng đều.
Về tài chính, ngân sách, tỉnh đã giao dự toán thu, chi ngân sách cho 6 phường, xã, tính phần kinh phí tăng thêm theo chính sách 45% định mức chi thường xuyên, khoảng 336,38 tỷ đồng/năm. Giai đoạn 2021-2025, tổng kế hoạch đầu tư công trung hạn cho các dự án có liên quan trên địa bàn TP Buôn Ma Thuột trước đây đạt hơn 4.500 tỷ đồng.
Trong lĩnh vực đầu tư, tỉnh chưa xây dựng Đề án phát hành trái phiếu chính quyền địa phương nên chưa khai thác cơ chế tăng dư nợ vay thông qua hình thức này. Dự án phát triển đô thị khu vực phía Đông và dọc hành lang suối Ea Nao - Ea Tam đang thực hiện thủ tục đầu tư, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 8.036,5 tỷ đồng.
Cơ chế quản lý quy hoạch tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong công tác quy hoạch. Việc phê duyệt Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050 là nền tảng triển khai các quy hoạch cấp dưới và dự án đầu tư theo quy định.
Tuy nhiên, chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp chưa có dự án đầu tư mới thuộc đối tượng được hưởng ưu đãi theo Điều 4 Nghị quyết số 72/2022/QH15. Chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học và người có tài năng đặc biệt dù đã được tỉnh ban hành cơ chế, đề án triển khai nhưng chưa hình thành kết quả thu hút rõ nét.
Trên cơ sở đánh giá thực tế, tỉnh đề nghị tiếp tục thực hiện nhưng rà soát, điều chỉnh 3 chính sách, gồm: Phân bổ kinh phí tăng thêm 45% định mức chi thường xuyên cho các phường, xã, khu vực đô thị Buôn Ma Thuột; ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các dự án đủ điều kiện; chính sách ưu đãi, thu hút chuyên gia, nhà khoa học và người có tài năng đặc biệt.
Đối với 2 chính sách còn lại, tỉnh kiến nghị không tiếp tục quy định thành cơ chế đặc thù riêng do pháp luật chung đã có quy định điều chỉnh. Cụ thể, cơ chế giới hạn dư nợ vay của ngân sách tỉnh được rà soát trong bối cảnh Luật Ngân sách nhà nước số 89/2025/QH15 quy định mức dư nợ vay mới; cơ chế quản lý, điều chỉnh cục bộ quy hoạch được xem xét lại do pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn đã sửa đổi, bổ sung.
Tỉnh Đắk Lắk đang từng bước xây dựng Buôn Ma Thuột trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên. Ảnh: AM
Đề xuất 7 cơ chế đặc thù mới
Từ kết quả sơ kết, Đắk Lắk đề xuất Trung ương xem xét 7 cơ chế, chính sách đặc thù mới cho tỉnh sau sắp xếp, chia thành 3 nhóm ưu tiên.
Nhóm thứ nhất tập trung tạo nguồn lực và động lực tăng trưởng trực tiếp. Tỉnh đề nghị tiếp tục áp dụng cơ chế tăng thêm định mức chi thường xuyên theo tiêu chí dân số, lấy mức 45% đang áp dụng đối với Buôn Ma Thuột làm cơ sở xây dựng phương án, đồng thời mở rộng phạm vi, đối tượng thụ hưởng. Các địa bàn ưu tiên gồm 2 trung tâm động lực của tỉnh là khu vực Buôn Ma Thuột - Buôn Hồ và khu vực Tuy Hòa - Đông Hòa, cùng 4 xã biên giới đất liền.
Đáng chú ý, tỉnh đề xuất thành lập Khu thương mại tự do Đắk Lắk gắn với cảng Bãi Gốc và Khu kinh tế Nam Phú Yên, kết nối hành lang Đông - Tây với Buôn Ma Thuột và Tây Nguyên, từng bước hình thành khu kinh tế có tính chất đặc biệt. Tỉnh cũng kiến nghị nghiên cứu cơ chế thủ tục đầu tư một cửa, khu phi thuế quan, hải quan, logistics, thu hút nhà đầu tư chiến lược và ưu đãi có mục tiêu theo thẩm quyền.
Cùng với đó là đề xuất thành lập Quỹ phát triển hạ tầng và chuyển đổi xanh, huy động các nguồn vốn hợp pháp, ODA và tín dụng xanh; kết nối với các định chế, quỹ đầu tư tại Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng.
Nhóm thứ hai hướng đến xây dựng nền tảng phát triển mới. Tỉnh kiến nghị ưu tiên đầu tư các hạ tầng động lực tại Buôn Ma Thuột, gồm Trung tâm dữ liệu, hạ tầng số dùng chung, Trung tâm khoa học - công nghệ và Trung tâm logistics. Đối với Trung tâm dữ liệu và hạ tầng tính toán dùng chung, tỉnh đề xuất hỗ trợ đầu tư nền tảng, đồng thời cho phép khai thác theo cơ chế dùng chung, đặt hàng nhiệm vụ của các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp.
Một nội dung khác là thí điểm kinh tế tầm thấp và sandbox công nghệ trong 5 năm, với các ứng dụng UAV vận chuyển hàng hóa nhẹ, logistics y tế và mô hình thử nghiệm về trí tuệ nhân tạo, bản sao số, truy xuất nguồn gốc, du lịch thông minh. Việc thí điểm phải có quy định chặt chẽ về phạm vi, điều kiện an toàn, bảo vệ dữ liệu, giám sát và đánh giá.
Nhóm thứ ba tập trung vào cơ chế chiến lược, văn hóa và điều phối liên vùng. Trong đó, tỉnh kiến nghị Chính phủ cho phép Đắk Lắk chủ trì xây dựng đề án Quỹ bảo tồn và phát huy giá trị Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên theo cơ chế phối hợp liên tỉnh, huy động tài trợ và các nguồn hợp pháp để bảo tồn, truyền dạy, hỗ trợ nghệ nhân, phục hồi không gian thực hành di sản và số hóa tư liệu.
Đồng thời, tỉnh đề nghị Trung ương xác định Đắk Lắk là cực tăng trưởng quan trọng, hạt nhân kết nối cao nguyên - duyên hải - biên giới; cho chủ trương xây dựng Đề án phát triển đến năm 2035, tầm nhìn 2050 và hình thành cơ chế điều phối chuyên đề hành lang kinh tế Đông - Tây, gắn với danh mục dự án, nguồn lực, tiến độ và trách nhiệm thực hiện.
Lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk nhấn mạnh, các cơ chế mới trên là đề xuất của tỉnh, Tỉnh sẽ tiếp tục hoàn thiện luận cứ, đề án, đánh giá tác động, làm rõ nguồn lực, đối tượng, phạm vi và trình cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Nghị quyết số 72/2022/QH15 ngày 15/11/2022 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk (trước đây), có hiệu lực từ ngày 1/1/2023, thời gian thực hiện 5 năm. Nghị quyết tập trung vào 4 nhóm chính sách chính, gồm: tài chính, ngân sách; ưu đãi đầu tư; phân cấp quản lý quy hoạch và thu hút nhân tài.
Trong đó, đáng chú ý là cơ chế tăng khả năng huy động nguồn lực tài chính, tạo điều kiện thu hút các dự án đầu tư thông qua chính sách ưu đãi thuế, phân cấp một số thẩm quyền quản lý quy hoạch và miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm đối với một số chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt làm việc tại thành phố. Các cơ chế này nhằm tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng quản trị đô thị, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, từng bước xây dựng Buôn Ma Thuột trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên.
