Các đột phá chiến lược để đất nước phát triển nhanh và bền vững

Tháo gỡ những "điểm nghẽn"

Theo TS Nguyễn Thị Mai, giảng viên Khoa Luật - Học viện Ngân hàng, Báo cáo chính trị trình bày tại Đại hội XIV của Đảng đã nêu rõ về những đột phá chiến lược có ý nghĩa quyết định đối với việc thực hiện mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đột phá về thể chế và thực thi: Hoàn thiện đồng bộ pháp luật; nâng cao chất lượng chính sách; tăng cường kỷ luật thực thi; bảo đảm mọi chủ trương đều có lộ trình, nguồn lực và cơ chế giám sát việc thực hiện; đẩy mạnh cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền, lấy chất lượng, hiệu quả phục vụ Nhân dân và doanh nghiệp làm thước đo.

Hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật là điều kiện tiên quyết để thể chế vận hành thông suốt, hiệu quả. Đột phá thể chế đòi hỏi chuyển mạnh từ tư duy “ban hành nhiều” sang “ban hành đúng, đủ và khả thi”, bảo đảm tính thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Đồng thời, pháp luật cần được xây dựng theo hướng ổn định, minh bạch, tạo niềm tin cho người dân và doanh nghiệp trong hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Chất lượng chính sách quyết định trực tiếp hiệu quả của thể chế. Đột phá ở khâu này thể hiện ở việc đổi mới quy trình xây dựng chính sách theo hướng khoa học, tăng cường đánh giá tác động. Chính sách phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, giải quyết đúng “điểm nghẽn” của phát triển. Một trong những hạn chế lớn hiện nay là khoảng cách giữa chính sách và thực thi.

Đột phá thể chế không chỉ dừng ở ban hành văn bản mà phải đặt trọng tâm vào kỷ luật thực thi. Điều này bao gồm việc xác định rõ trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu, gắn quyền hạn với trách nhiệm giải trình, tăng cường kiểm tra, thanh tra và xử lý nghiêm các hành vi né tránh, đùn đẩy, làm sai hoặc không làm. Khi kỷ luật thực thi được siết chặt, pháp luật mới thực sự đi vào cuộc sống và tạo hiệu lực quản lý nhà nước.

Đột phá về thực thi đòi hỏi mỗi chủ trương, chính sách phải đi kèm lộ trình thực hiện rõ ràng, nguồn lực bảo đảm và cơ chế giám sát hiệu quả. Thực tiễn cho thấy không ít chủ trương đúng nhưng chậm triển khai hoặc kém hiệu quả do thiếu nguồn lực hoặc không có cơ chế theo dõi, đánh giá. Vì vậy, cần thiết lập hệ thống giám sát, đánh giá độc lập, đo lường kết quả đầu ra và tác động chính sách, kịp thời điều chỉnh khi có vướng mắc.

Theo TS Nguyễn Thị Mai, cải cách hành chính là khâu đột phá trực tiếp nâng cao hiệu quả thực thi thể chế. Trọng tâm là đơn giản hóa thủ tục hành chính, số hóa quy trình, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp. Cùng với đó, việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn cho địa phương phải đi đôi với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình rõ ràng.

Đột phá về nguồn nhân lực

Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động; tăng cường năng lực số; hình thành đội ngũ cán bộ quản lý, chuyên gia, doanh nhân, nhà khoa học giỏi, công nhân kỹ thuật cao, đáp ứng yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước.

Theo TS Nguyễn Thị Mai, trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, nguồn nhân lực chất lượng cao đã trở thành nhân tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Đối với Việt Nam, phát triển nguồn nhân lực không chỉ là nhiệm vụ kinh tế - xã hội mà còn là đột phá chiến lược, gắn trực tiếp với mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Nhân lực chất lượng cao không chỉ được hiểu là người có trình độ học vấn cao, mà còn bao gồm năng lực chuyên môn sâu; kỹ năng tư duy phản biện, sáng tạo; khả năng ứng dụng khoa học - công nghệ vào thực tiễn; đạo đức nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm xã hội; khả năng thích ứng nhanh với thay đổi công nghệ và thị trường lao động.

Trong nền kinh tế tri thức, nhân lực chất lượng cao chính là chủ thể sáng tạo ra tri thức mới, công nghệ mới và mô hình phát triển mới. Khoa học và công nghệ là lĩnh vực đòi hỏi đội ngũ nhân lực trình độ cao để nghiên cứu, phát triển và chuyển giao. Đổi mới sáng tạo chỉ có thể diễn ra mạnh mẽ khi có môi trường nuôi dưỡng con người sáng tạo, dám nghĩ, dám làm.

Đột phá phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là điều kiện tiên quyết để nâng cao năng suất lao động, là động lực cốt lõi cho tăng trưởng nhanh và bền vững, góp phần nâng cao vị thế quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong bối cảnh mới, đột phá về nguồn nhân lực là con đường phát triển tất yếu. Việc xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ quyết định thành công của chiến lược phát triển đất nước, tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và hội nhập sâu rộng với thế giới.

Đột phá về hạ tầng đồng bộ, hiện đại: Ưu tiên hạ tầng giao thông chiến lược, hạ tầng năng lượng, hạ tầng đô thị, hạ tầng viễn thông, đặc biệt là hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu; phát triển hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu; mở rộng không gian phát triển theo quy hoạch tổng thể quốc gia, bảo đảm liên kết vùng, liên kết địa phương, kết nối khu vực và toàn cầu.

Đại hội XIV của Đảng diễn ra trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Trong bối cảnh đó, phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại được xác định là một trong những đột phá chiến lược, mang tính nền tảng và dẫn dắt cho toàn bộ tiến trình phát triển đất nước.

Thực tiễn cho thấy, hạ tầng vẫn là “điểm nghẽn” lớn của nền kinh tế Việt Nam. Kết nối vùng còn hạn chế, logistics chi phí cao, hạ tầng số và năng lượng chưa theo kịp yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng.