Cần cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp ethanol khi triển khai xăng E10

Việc chuyển đổi sang sử dụng xăng E10 trên phạm vi toàn quốc đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng, với yêu cầu không chỉ bảo đảm mục tiêu môi trường mà còn duy trì ổn định thị trường, bảo đảm an ninh năng lượng và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Theo các chuyên gia, để thị trường xăng sinh học phát triển bền vững, cần một chính sách dài hơi, bao trùm toàn bộ chuỗi giá trị, từ chiến lược phát triển vùng nguyên liệu ethanol, công nghệ sản xuất, logistics đến các chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư và người dân sử dụng. Đồng thời, hệ thống chính sách này cũng cần được thiết kế hài hòa với lộ trình phát triển xe điện và các dạng năng lượng mới, tránh tạo ra xung đột hoặc triệt tiêu lẫn nhau.

Bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương.

Một trong những nội dung được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là vấn đề bảo đảm nguồn cung và bình ổn giá xăng E10 trong bối cảnh thị trường nguyên liệu ethanol còn nhiều biến động. Ethanol là thành phần không thể thiếu trong xăng E10 và chiếm tỷ trọng nhất định trong cơ cấu giá thành nhiên liệu. Do đó, việc thiếu hụt nguồn cung hoặc biến động giá ethanol có thể ảnh hưởng trực tiếp tới thị trường xăng sinh học.

Chia sẻ tại tọa đàm “Chuyển đổi sang xăng E10, thị trường đã sẵn sàng?” vừa qua tại Hà Nội, bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, việc bình ổn giá xăng sinh học hiện đang được thực hiện theo đúng quy định của Luật Giá. Trong trường hợp thị trường xuất hiện những biến động bất thường, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các bộ, ngành liên quan đánh giá tác động, xây dựng phương án bình ổn, trình Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.

Theo bà Nguyễn Thúy Hiền, với các cơ chế hiện hành và sự phối hợp liên ngành, công tác bảo đảm nguồn cung và bình ổn giá xăng sinh học, trong đó có xăng E10, đang được chuẩn bị và triển khai theo đúng quy định, tạo sự yên tâm cho doanh nghiệp và thị trường trong quá trình chuyển đổi.

Tuy nhiên, để lộ trình này thực sự đi vào cuộc sống, vấn đề cốt lõi vẫn là tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp sản xuất nguyên liệu, đặc biệt là ethanol. Trong bối cảnh nguồn cung ethanol trong nước còn hạn chế, trong khi giá ethanol trên thị trường quốc tế có thể biến động mạnh, việc thiếu các cơ chế hỗ trợ phù hợp có thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong đầu tư, mở rộng sản xuất.

Bà Nguyễn Thúy Hiền cho rằng, việc triển khai lộ trình sử dụng xăng sinh học đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống. Về phía cơ quan quản lý, trước hết cần rà soát, sửa đổi và bổ sung các chính sách theo hướng rõ ràng, minh bạch, dễ áp dụng, tạo sự ổn định và khả năng dự báo cho thị trường. Với các doanh nghiệp sản xuất nguyên liệu ethanol, cần có các cơ chế hỗ trợ phù hợp để bảo đảm nguồn cung ổn định, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng khi xăng E10 được triển khai trên diện rộng.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp kinh doanh và phân phối xăng dầu cũng cần một khung pháp lý minh bạch để thuận lợi trong việc tính toán giá thành, kê khai thuế, cũng như đầu tư, nâng cấp hệ thống cơ sở vật chất tại các cửa hàng bán lẻ. Theo bà Nguyễn Thúy Hiền, những kiến nghị liên quan đến thuế, phí và chính sách ưu đãi được doanh nghiệp nêu ra tại tọa đàm là hoàn toàn chính đáng.

Để chủ động bảo đảm nguồn cung ethanol phục vụ lộ trình phát triển xăng sinh học, Petrovietnam đã chỉ đạo BSR và PVNDB đẩy nhanh công tác chuẩn bị nguồn xăng nền, đồng thời phối hợp thúc đẩy việc khởi động lại các nhà máy ethanol nhằm gia tăng nguồn cung trong nước.

Từ góc độ quản lý nhà nước, Bộ Công Thương đã chủ động xây dựng lộ trình, đồng thời nghiên cứu, rà soát để sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách hiện hành. Bộ cũng đã xây dựng dự thảo và trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành liên quan nhằm triển khai chương trình chuyển đổi sang xăng E10 một cách đồng bộ, thống nhất.

Hiện nay, Bộ Công Thương đang chờ ý kiến chỉ đạo chính thức của Chính phủ để tổ chức thực hiện. Trong đó, nội dung rà soát và điều chỉnh chính sách thuế được xác định là một trong những vấn đề trọng tâm. Nhiều doanh nghiệp cho rằng các quy định hiện hành về thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường vẫn còn khó áp dụng trong thực tế, chưa thực sự tạo động lực cho việc mở rộng sản xuất và tiêu thụ xăng sinh học.

Do đó, Bộ Công Thương mong muốn có sự phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính để nghiên cứu, sửa đổi các chính sách thuế theo hướng phù hợp hơn, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp khi triển khai xăng E10 trên diện rộng. Cùng với đó, các doanh nghiệp cũng kiến nghị sớm hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với nhiên liệu sinh học. Bộ Khoa học và Công nghệ được kỳ vọng sẽ đẩy nhanh việc rà soát, cập nhật các quy chuẩn liên quan, bảo đảm đến thời điểm triển khai chính thức, các điều kiện pháp lý và kỹ thuật đã sẵn sàng.

Ở góc nhìn dài hạn, các đại biểu tại tọa đàm cho rằng, phát triển xăng sinh học không mâu thuẫn với lộ trình phát triển xe điện. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy không có loại năng lượng nào có thể một mình đáp ứng toàn bộ nhu cầu của nền kinh tế. Do đó, đa dạng hóa các loại hình năng lượng theo hướng chuyển đổi xanh là xu thế tất yếu.

Trong nhiều năm tới, xăng dầu và nhiên liệu sinh học vẫn sẽ là trụ cột của hệ thống năng lượng, đóng vai trò bệ đỡ cho tăng trưởng kinh tế. Việc triển khai xăng E10, cùng với các chính sách hỗ trợ phù hợp cho doanh nghiệp ethanol, vì thế không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển năng lượng bền vững của Việt Nam.

Đình Khương