Trường THCS Hà Huy Tập, xã Bà Điểm, TPHCM. Ảnh: Cao Huân
Không bố trí được lớp bán trú do học sinh đông
Bà Nguyễn Thị Vân - Hiệu trưởng Trường THCS Trần Quang Khải (phường Trung Mỹ Tây, TPHCM) cho biết, năm học mới này nhà trường tuyển được 15 lớp 6 với tổng số lượng hơn 780 học sinh. So với năm học trước nhà trường tuyển sinh được 13 lớp 6, thì năm nay nhà trường tuyển tăng lên 2 lớp, do số lớp học tăng trong khi trường chưa đáp ứng đủ cơ sở vật chất để bố trí lớp bán trú, do vậy, 100% học sinh tại trường chỉ học 1 buổi và không có lớp bán trú nào.
Trường THCS Trần Quang Khải, phường Trung Mỹ Tây. Ảnh: Cao Huân
Trao đổi với PV Báo Thanh tra, lãnh đạo phường Trung Mỹ Tây cho biết, năm học mới 2026 toàn phường tuyển được 1.712 học sinh khối 6 và phân bổ vào 2 trường THCS trên địa bàn phường là Trường THCS Nguyễn An Ninh có 18 lớp và Trường THCS Trần Quang Khải có 15 lớp.
Lãnh đạo phường Trung Mỹ Tây chia sẻ thêm, do đặc thù là phường có mật độ dân số cao, tỷ lệ dân nhập cư luôn tăng trong khi số lượng trường lớp không theo kịp, do vậy không chỉ khối THCS mà ngay cả khối Tiểu học trên địa bàn phường cũng không bố trí được lớp bán trú. Như vậy, phường Trung Mỹ Tây có bậc Tiểu học và THCS có 100% học sinh đều học 1 buổi/ngày và không bố trí được lớp bán trú.
Bà Nguyễn Thị Vân - Hiệu trưởng Trường THCS Trần Quang Khải cho biết, dù sỹ số học sinh đông nhưng nhà trường và lãnh đạo phường Trung Mỹ Tây luôn cố gắng sếp để học sinh có nguyện vọng được học trường gần nhà. Ảnh: Cao Huân
Xin chuyển trường cũng không được do lớp học đã đông
Chị N.T.T (ngụ ở Bình Tân, TPHCM) có con gái là K.D đang học lớp 8 bán trú tại Trường THCS Lê Lợi (phường Tây Thạnh, TPHCM) hiện đang bị ung thư máu được điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng TPHCM.
Tuy nhiên, do khoảng cách từ nhà thuê trọ mới (Hóc Môn) đến trường THCS Lê Lợi (phường Tây Thạnh) hơn 12km nên gia đình muốn xin chuyển cho con đến học ở Trường THCS Hà Huy Tập (xã Bà Điểm, TPHCM) chỉ cách nhà gần 2km để thuận tiện cho việc chữa trị và học tập.
Trường THCS Hà Huy Tập (xã Bà Điểm) cách nhà em K.D thuê trọ chưa tới 2km, do mắc bệnh K máu hiểm nghèo nên em có nguyện vọng xin chuyển đến đây để được học gần nhà và thuận tiện cho việc điều trị bênh, nhưng không được Hiệu trưởng tiếp nhận do sĩ số học sinh/lớp đang đông. Ảnh: Cao Huân
Dù hồ sơ xin chuyển trường và bệnh án của em đã được Văn phòng Trường THCS Lê Lợi tiếp nhận nhưng gia đình lại nhận được câu trả lời là "không tiếp nhận được em K.D do sỹ số lớp 8 của trường hiện đã đông".
Về vấn đề căng thẳng trường lớp tại Trường THCS Hà Huy Tập cũng như nhiều trường trên địa bàn xã Bà Điểm, lãnh đạo xã Bà Điểm cho biết, trên địa bàn xã thời gian qua luôn có số lượng học sinh tăng lên do tỷ lệ nhập cư tăng cao. Tuy nhiên, lãnh đạo xã đã có chỉ đạo và luôn cố gắp sắp xếp bố trí cho tất cả học sinh trên địa bàn được vào học trường gần nhà, đồng thời xây thêm trường học mới để có thể bố trí được nhu cầu học bán trú của học sinh.
Dù sỹ số luôn tăng cao nhưng học sinh trường THCS Trần Quang Khải (phường Trung Mỹ Tây) luôn được tạo điều kiện để được học gần nhà. Ảnh: Cao Huân
Theo lãnh đạo xã Bà Điểm, năm học mới này trường THCS Xuân Thới Thượng tuyển được 17 lớp khối 5 và không không có bán trú, trong khi đó tại Trường THCS Nguyễn Văn Bứa bố trí được10 lớp bán trú và Trường THCS Phan Công Hớn có 16 lớp là bán trú. Đây là trường mới xây và mới đưa vào hoạt động nên đủ cơ sở vật chất để bố trí lớp bán trú 100%.
Về vấn đề Trường THCS Hà Huy Tập, lãnh đạo xã thông tin thêm, năm học mới trường này tuyển 16 lớp khối 6 với tổng số 743 học sinh và bố trí được 7 lớp bán trú. Trường THCS Hà Huy Tập không chỉ tuyển sinh trên địa bàn xã Bà Điểm mà còn tuyển sinh thêm học sinh ở địa bàn Hóc Môn gần đó và vẫn có thể đáp ứng đầy đủ nguyện vọng học gần nhà của học sinh khi có nhu cầu.
Nhiều trường lại "lần" không ra học sinh
Trong khi nhiều trường ở khu vực phường xa ở TPHCM khi tuyển sinh đầu cấp luôn được "đầy ắp" học sinh và từ chối học sinh nới khác chuyển đến do quá tải, thì ở chiều ngược lại nhiều trường ở khu vực trung tâm thành phố lại thiếu thí sinh và tuyển không đủ chỉ tiêu dù cơ sỏ vật chất tốt và bố trí được bán trú 100%.
Điển hình như tại Trường Tiểu học Hòa Bình (phường Sài Gòn), nếu như những năm trước đây trường luôn có hơn 1.000 - 1400 học sinh, thì năm học 2025-2026 chỉ còn khoảng 800 học sinh với 25 lớp, tỷ lệ giảm này do số học sinh đầu cấp giảm so với trước đây.
Nhiều trường ở khu vực trung tâm lại đang cần học sinh ở các trường khác chuyển trường đến học để đủ chỉ tiêu. Ảnh: Cao Huân
Tương tự, tại Trường Tiểu học Hiệp Tân (phường Phú Thạnh) và trường THCS Phú Thọ cũng không tuyển đủ chỉ tiêu trong năm học mới này. Theo Hiệu trưởng những trường này, nhà trường đang trông chờ vào việc học sinh chuyển trường từ khu vực phường khác tới để bổ sung vào số lượng còn thiếu, cũng như hạn chế việc giảm sĩ số học sinh/lớp học từ trên 40 học sinh/lớp xuống còn dưới 40 học sinh/lớp.
Một trường ở phường Cầu Ông Lãnh do nhờ vào vị trí thuận lợi và nằm trong khu vực trung tâm TPHCM, nên những năm trước đây luôn thu hút được nhiều học sinh trong các đợt tuyển sinh đấu cấp, thời "hoàng kim" này trường có đến 1.500 học sinh. Tuy nhiên, hiện số lượng học sinh của trường đang giảm mạnh, chỉ còn khoảng hơn 500 học sinh dẫn đến cơ sở vật chất và phòng học của trường dôi dư và không sử dụng hết công năng.
Theo thống kê của Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM, trong hai năm học liên tiếp 2023-2024 và 2024-2025, nhiều địa bàn trung tâm ghi nhận tỷ lệ học sinh nhập học thấp hơn đáng kể so với chỉ tiêu tuyển sinh. Theo đó, tại khu vực quận 1 (cũ), năm học 2023-2024, tỷ lệ nhập học so với chỉ tiêu đạt 88,07% ở bậc mầm non, 67,7% ở lớp 1 và 85,49% ở lớp 6, sang năm học 2024-2025, tỷ lệ nhập học chung của các bậc học chỉ còn 64,06%. Trong khi đó, tại khu vực quận 4 (cũ), tỷ lệ nhập học đầu cấp trong năm học 2023-2024 lần lượt đạt 86,94% đối với mầm non, 70,36% ở lớp 1 và 89,13% ở lớp 6, nhưng đến năm học 2024-2025, tỷ lệ nhập học chung giảm chỉ còn 64,94%.
Quan điểm của lãnh đạo xã Bà Điểm là luôn tạo điều kiện ưu tiên để học sinh được học trường gần nhà trên địa bàn xã. Ảnh: Cao Huân
Nhìn chung, năm học 2026-2027 công tác tuyển sinh đầu cấp tại TPHCM diễn ra tình trạng đối lập khi nơi thừa học sinh và nơi thiếu học sinh. Theo đó, nhiều trường ở khu vực trung tâm TPHCM luôn trong tình trạng chờ học sinh bởi tuyển không đủ chỉ tiêu và được bố trí bán trú 100%. Ngược lại, nhiều trường ở khu vực khác lại trong tình trạng "đầy ắp" học sinh, dẫn đến nhiều trường không thể bố trí được lớp bán trú, có trường cố gắng lắm cũng chỉ bố trí được vài lớp bán trú.
Lý giải về hiện tượng lệch pha này, nhiều lãnh đạo địa phương và hiệu trưởng cho rằng, do có xu hướng người dân cho thuê nhà ở trung tâm rồi chuyển ra ngoại thành sống, cộng với lượng dân nhập cư tăng nhưng chủ yếu tập trung về khu vực ngoại thành, nên dẫn đến số lượng học sinh ngoại thành tăng và nội thành giảm. Mặt khác, quy định tuyển sinh hiện nay là ưu tiên cho học sinh học gần trường, tránh di chuyển xa, đồng thời chất lượng giáo dục giữa các trường không còn chênh lệch lớn như trước, chưa kể nhiều trường ở ngoại thành có khuôn viên rộng, cơ sở vật chất mới và khang trang hơn ở trung tâm nên thu hút nhiều học sinh hơn.
Việc được học trường gần nhà là mong muốn chính đáng của học sinh và phụ huynh. Ảnh: Cao Huân
