Xây dựng văn hóa kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm

Phát biểu khai mạc, bà Lê Thị Hoàng Thanh, Phó Cục trưởng Cục Pháp luật dân sự - kinh tế kỳ vọng buổi tọa đàm sẽ giúp các doanh nghiệp nắm rõ trách nhiệm doanh nghiệp trong việc đảm bảo chất lượng sản phẩm, kiểm soát nguồn ô nhiễm nguyên liệu, điều kiện sản xuất, lưu thông hàng hóa, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng; nhận diện các rủi ro pháp lý và những mong muốn, nhu cầu từ phía cộng đồng doanh nghiệp.

Bà Lê Thị Hoàng Thanh, Phó Cục trưởng Cục Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp phát biểu khai mạc hội nghị. Ảnh: Minh Nguyệt

Bà đề nghị các đại biểu thảo luận thẳng thắn về cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý Nhà nước, các tổ chức xã hội nghề nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp trong công tác đảm bảo an toàn thực phẩm. Từ đó, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, tăng cường hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và lan tỏa tinh thần tuân thủ pháp luật về an toàn thực phẩm, góp phần xây dựng môi trường sản xuất, kinh doanh minh bạch, nhân văn và phát triển bền vững.

Tăng cường hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát

Tham luận tại hội thảo, TS Trần Minh Sơn, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, Cục Pháp luật Dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp nhận định, việc thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm không chỉ là yêu cầu từ phía cơ quan quản lý Nhà nước mà còn xuất phát từ chính xu hướng tiêu dùng hiện đại, yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu và mục tiêu phát triển bền vững. Điều này đặt ra nhiều yêu cầu đối với doanh nghiệp cũng như hệ thống chính sách, pháp luật của Việt Nam trong thời gian tới.

Theo TS Trần Minh Sơn, hiện nay, các doanh nghiệp đang chuyển từ phương thức quản lý quy định kỹ thuật về vệ sinh, chất lượng thực phẩm sang trách nhiệm của doanh nghiệp, mở rộng sang các vấn đề như truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường, giảm phát thải, minh bạch chuỗi cung ứng…

TS Trần Minh Sơn, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, Cục Pháp luật Dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp. Ảnh: Minh Nguyệt

Cũng theo ông Sơn, tại Việt Nam, thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm đang trở thành xu hướng tất yếu dưới tác động đồng thời của yêu cầu hội nhập quốc tế, sức ép từ người tiêu dùng, các cam kết phát triển bền vững và yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Ông Sơn cho rằng, các yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là nâng cao nhận thức và xây dựng văn hóa kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm (gồm trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan quản lý Nhà nước); tăng cường kiểm soát chất lượng và quản trị rủi ro; đẩy mạnh chuyển đổi xanh, chuyển đổi số; tăng cường minh bạch thông tin.

Từ đó, ông đưa ra một số kiến nghị, đề xuất để thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong an toàn thực phẩm. Đó là tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách; tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng, hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa; thúc đẩy hỗ trợ chuyển đổi xanh và chuyển đổi số; tăng cường sự phối hợp giữa các chủ thể liên quan.

Đặc biệt, cần tăng cường hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát việc tuân thủ pháp luật về an toàn thực phẩm; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong hoạt động quản lý, giám sát và cảnh báo rủi ro an toàn thực phẩm để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

Xử lý vi phạm cần chuyển từ kiểm soát, cưỡng chế sang phòng ngừa, tư vấn

Theo luật sư Nguyễn Hưng Quang, Trưởng Văn phòng Luật sư NHQuang & Cộng sự, vi phạm về an toàn thực phẩm đang là một vấn đề nổi cộm trong xã hội hiện nay với sự đa dạng về hành vi và mức độ vi phạm.

Để giảm thiểu rủi ro vi phạm trong hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm, thúc đẩy kinh doanh thực phẩm có trách nhiệm tại Việt Nam, Nhà nước cần hoàn thiện các quy định pháp luật về an toàn thực phẩm, bao gồm cả các quy định về xử lý vi phạm với cách tiếp cận dựa trên rủi ro.

Đồng thời, hợp nhất các đầu mối quản lý Nhà nước như đề xuất của dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), bao gồm cấp phép và kiểm tra.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: Minh Nguyệt

Việc tiếp cận về xử lý vi phạm cũng cần thay đổi theo hướng phòng ngừa và tư vấn thay vì kiểm soát và cưỡng chế. Nhà nước cần xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, thống nhất về an toàn thực phẩm. Hệ thống này nên liên kết giữa hoạt động cấp phép và kiểm tra, có cơ chế phân loại dựa trên rủi ro

Cùng với đó, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng các công cụ hỗ trợ trong việc chủ động tuân thủ, như áp dụng công cụ tự kiểm tra trước và tuân thủ (checklist), đảm bảo tính công khai và cập nhật của các công cụ này, xây dựng cơ chế phản hồi của người tiêu dùng về sản phẩm.

Tại hội nghị, đại diện Công ty Sữa đậu nành Việt Nam Vinasoy chia sẻ, kinh doanh có trách nhiệm trong an toàn thực phẩm là kim chỉ nam giúp Vinasoy thực thi chiến lược và theo đuổi các mục tiêu của công ty.

Theo đó, công ty thực thi nghiêm chính sách và cam kết tuân thủ luôn hướng đến khách hàng, thượng tộn pháp luật, đảm bảo an toàn thực phẩm, cải tiến liên tục, áp dụng công nghệ thông tin và khoa học kỹ thuật tiên tiến, trách nhiệm với cộng đồng…

Có thể thấy, việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và các chủ thể có liên quan về thực hành kinh doanh có trách nhiệm, gắn với phát triển bền vững, bảo vệ quyền con người, quyền lợi người tiêu dùng và sức khỏe cộng đồng là xu thế, hướng đi tất yếu trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, đòi hỏi sự chung tay góp sức và hành động quyết liệt của toàn xã hội.