Toàn tỉnh Đắk Lắk hiện còn 4.324 liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Ảnh: N.Giàu
Sáng 23/7, UBND tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06, Bộ Công an), Công an tỉnh Đắk Lắk và Công ty GeneViet tổ chức Lễ thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính trên địa bàn tỉnh.
Chương trình diễn ra trong không khí trang nghiêm, hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), đồng thời hưởng ứng "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ". Đây là hoạt động mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện trách nhiệm và sự tri ân của Đảng, Nhà nước đối với những người đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.
Đại tá Trần Bình Hưng – Phó Giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk phát biểu tại buổi lễ. Ảnh: N.Giàu
Cuộc chạy đua với thời gian
Phát biểu tại buổi lễ, Đại tá Trần Bình Hưng – Phó Giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk nhấn mạnh, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ luôn được Đảng, Nhà nước xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" của dân tộc Việt Nam.
Theo thống kê, sau hơn 50 năm đất nước thống nhất, cả nước vẫn còn khoảng 500.000 liệt sĩ chưa xác định được danh tính, trong đó khoảng 200.000 hài cốt chưa được quy tập và khoảng 300.000 hài cốt đã an táng tại các nghĩa trang nhưng còn thiếu thông tin. Những con số ấy không chỉ phản ánh những khoảng trống của lịch sử, mà còn là nỗi đau chưa thể nguôi ngoai của hàng trăm nghìn gia đình trên cả nước.
Riêng tại Đắk Lắk, qua rà soát, toàn tỉnh hiện còn 4.324 liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Trong số này, 2.706 liệt sĩ còn thân nhân đủ điều kiện thu nhận mẫu ADN, với tổng số 3.865 thân nhân, trong khi 1.618 trường hợp không còn thân nhân để lấy mẫu.
Theo lãnh đạo Công an tỉnh Đắk Lắk, đây là khối lượng công việc rất lớn, trong khi thời gian không chờ đợi. Điều kiện tự nhiên và môi trường đang ảnh hưởng đến việc lưu giữ ADN, còn nhiều thân nhân liệt sĩ nay đã ở tuổi xế chiều, sức khỏe ngày càng suy giảm. Vì vậy, việc thu nhận mẫu ADN không chỉ là thực hiện một nhiệm vụ theo kế hoạch mà còn là cuộc chạy đua với thời gian để lưu giữ những dữ liệu quý giá, phục vụ công tác đối sánh trong tương lai.
Quy trình kỹ thuật trong thu nhận mẫu ADN được thực hiện nghiêm ngặt. Ảnh: N.Giàu
Mỗi mẫu ADN là một tia hy vọng
Để đợt cao điểm đạt hiệu quả cao nhất, lãnh đạo Công an tỉnh Đắk Lắk yêu cầu các đơn vị thực hiện nghiêm quy trình kỹ thuật trong thu nhận mẫu, bảo đảm tuyệt đối chính xác, an toàn; đồng thời bố trí lực lượng hướng dẫn tận tình, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho thân nhân liệt sĩ, đặc biệt là các cụ cao tuổi, thương bệnh binh và những người gặp khó khăn trong đi lại.
Cùng với đó, lực lượng Công an sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Sở Nội vụ, Sở Y tế và chính quyền các xã, phường rà soát, làm sạch dữ liệu dân cư, cập nhật đầy đủ thông tin thân nhân để phục vụ việc đối sánh ADN lâu dài. Chính quyền cơ sở được đề nghị chủ động hỗ trợ đưa đón hoặc tổ chức thu nhận mẫu tại nhà đối với những trường hợp đặc biệt.
Theo lãnh đạo Công an tỉnh, thành công của chương trình không chỉ phụ thuộc vào công nghệ hay dữ liệu, mà còn cần sự chung tay của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của người dân, nhất là các gia đình chính sách.
Ông Vũ Xuân Hội (thân nhân liệt sĩ Vũ Văn Tân) bày tỏ lòng biết ơn tới Đảng, Nhà nước, chính quyền địa phương, lực lượng Công an, Quân đội cùng các đơn vị đã tổ chức chương trình. Ảnh: N.Giàu
“Chỉ cần còn hy vọng...”
Không khí buổi lễ lắng lại khi đại diện thân nhân liệt sĩ chia sẻ những tâm sự chất chứa sau hàng chục năm mỏi mòn chờ đợi. Đại diện thân nhân các gia đình liệt sĩ, ông Vũ Xuân Hội (thân nhân liệt sĩ Vũ Văn Tân) cho biết, dù chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ nhưng với nhiều gia đình liệt sĩ, nỗi đau và sự mong ngóng vẫn chưa bao giờ khép lại. Điều day dứt lớn nhất là đến nay vẫn chưa biết chính xác nơi người thân yên nghỉ, chưa thể gọi đúng tên người thân trước phần mộ.
Ông Hội chia sẻ, việc tỉnh Đắk Lắk tổ chức thu nhận mẫu ADN đã mang đến niềm hy vọng lớn cho các gia đình. Theo ông, đây không chỉ là ứng dụng của khoa học trong xác định danh tính liệt sĩ mà còn là sự quan tâm, nghĩa tình sâu nặng của Đảng, Nhà nước và các cấp, các ngành đối với những người đã hy sinh và thân nhân của họ.
"Dù biết việc xác định danh tính liệt sĩ là công việc khó, cần nhiều thời gian, nhưng chỉ cần còn hy vọng, gia đình chúng tôi đã cảm thấy được an ủi rất nhiều. Chúng tôi cảm nhận được rằng những người đã hy sinh vì Tổ quốc không bị lãng quên", ông Hội xúc động nói.
Thay mặt các gia đình liệt sĩ, ông Vũ Xuân Hội bày tỏ lòng biết ơn tới Đảng, Nhà nước, chính quyền địa phương, lực lượng Công an, Quân đội cùng các đơn vị đã tổ chức chương trình; đồng thời mong muốn công tác tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ tiếp tục được quan tâm, để ngày càng có nhiều liệt sĩ được trở về với gia đình, quê hương.
Ông Nguyễn Văn Thủy, em trai liệt sĩ Nguyễn Xuân Quý thực hiện các quy trình thu nhận mẫu ADN. Ảnh: N.Giàu
Ông Nguyễn Văn Thủy (SN 1960), em trai liệt sĩ Nguyễn Xuân Quý (SN 1953), cho biết anh trai ông hy sinh năm 1972 tại chiến trường Kiến Tường, tỉnh Long An (nay thuộc tỉnh Tây Ninh). Gia đình đã xác định được khu vực liệt sĩ Nguyễn Xuân Quý hy sinh, gần Khu di tích lịch sử quốc gia Đền Long Khốt, nhưng đến nay vẫn chưa tìm thấy hài cốt.
“Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng với những gia đình liệt sĩ như chúng tôi, sự mong chờ chưa bao giờ dừng lại. Điều chúng tôi mong mỏi nhất là một ngày nào đó có thể biết chính xác người thân của mình đang nằm ở đâu, được thắp một nén hương đúng tên trước phần mộ của người đã hy sinh vì Tổ quốc”, ông Thủy chia sẻ.
Theo ông Thủy, việc thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính không chỉ là ứng dụng thành tựu khoa học, mà còn thể hiện sự quan tâm, nghĩa tình của Đảng, Nhà nước đối với những người đã hy sinh và thân nhân ở lại.
“Chỉ cần có thêm hy vọng thôi, gia đình chúng tôi đã thấy được an ủi rất nhiều. Chúng tôi cảm nhận được rằng những người đã hy sinh vì Tổ quốc không bị lãng quên”, ông Thủy xúc động nói.
Lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Đắk Lắk và lãnh đạo Công an tỉnh tặng hoa cho các gia đình liệt sĩ. Ảnh: N.Giàu
Tìm lại tên cho những người đã hy sinh
Khép lại buổi lễ, điều còn đọng lại không chỉ là những ống nghiệm chứa mẫu ADN hay các quy trình kỹ thuật hiện đại, mà còn là niềm tin vào một ngày những người lính năm xưa sẽ được gọi đúng tên sau nhiều thập kỷ vô danh.
Mỗi mẫu ADN được thu nhận hôm nay là thêm một dữ liệu để khoa học đối sánh, nhưng trên hết, đó là thêm một cơ hội để nối lại sợi dây thiêng liêng giữa những người đã ngã xuống với gia đình, quê hương. Đó cũng là hành trình thực hiện lời hứa với lịch sử, với các anh hùng liệt sĩ và với những người mẹ, người vợ, người con đã dành cả cuộc đời chờ đợi.
Trong hành trình ấy, khoa học là phương tiện, còn lòng biết ơn và trách nhiệm của cả cộng đồng mới là động lực để từng bước tìm lại tên cho những người đã hy sinh, để không một sự hy sinh nào bị lãng quên và không một gia đình nào thôi hy vọng.
