Trụ sở Thanh tra Chính phủ. Ảnh H.T
Tham gia góp ý đối với nội dung tiêu chí phân loại và điều kiện thành lập đơn vị sự nghiệp công lập (Điều 4 dự thảo), Thanh tra Chính phủ đề nghị bổ sung tiêu chí định lượng để phân biệt giữa đơn vị sự nghiệp công lập hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ quản lý Nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp dịch vụ công, với lý dó hiện dự thảo chỉ liệt kê lĩnh vực hoạt động mà chưa xác định tiêu chí nhận diện. Trên thực tế, nhiều đơn vị vừa thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ quản lý Nhà nước vừa cung cấp dịch vụ sự nghiệp công, dễ dẫn đến lúng túng trong phân loại, ví dụ như Viện Quy hoạch xây dựng vừa thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ quản lý Nhà nước (lập quy hoạch), vừa cung cấp dịch vụ sự nghiệp công (như các dịch vụ khảo sát địa chất, trắc địa, lập dự án đầu tư).
Về nội dung này, Bộ Xây dựng có ý kiến về mặt lý luận, hiện nay vấn đề lý luận về đơn vị sự nghiệp công lập tương đối phong phú, được nghiên cứu theo nhiều góc độ khác nhau. Mặc dù vậy, vấn đề phân biệt giữa đơn vị sự nghiệp công lập hỗ trợ quản lý Nhà nước với cung cấp dịch vụ công còn khá mờ nhạt, do đó, ranh giới phân loại giữa 2 nhóm này khá mong manh. Vì vậy, việc bổ sung tiêu chí cho 2 nhóm này là chưa có cơ sở. Về mặt thực tiễn, pháp luật thực định chưa có quy định về đơn vị sự nghiệp công lập hỗ trợ công tác quản lý Nhà nước . Bộ Xây dựng không phải là bộ quản lý ngành, lĩnh vực tổ chức bộ máy Nhà nước nên việc đưa ra tiêu chí phân loại 2 nhóm này là chưa có cơ sở vững chắc.
Ở khía cạnh khác, hiện Bộ Nội vụ đang xây dựng đề án nghiên cứu chuyển giao các dịch vụ công cho tổ chức ngoài Nhà nước cung ứng, trong đề án này có nhiều nội dung liên quan đến phân loại 2 nhóm đơn vị sự nghiệp công lập này, từ đó có quy chế pháp lý đối từng nhóm. Khi đề án được cấp có thẩm quyền phê duyệt, Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu, cập nhật nội dung đề án vào thông tư để làm cơ sở cho việc thành lập, tổ chức lại đơn vị sự nghiệp thuộc ngành, lĩnh vực xây dựng và giao thông vận tải.
Tại Điều 7 quy định về điều kiện giải thể đơn vị sự nghiệp công lập, Thanh tra Chính phủ đề nghị bổ sung nội dung quan trọng: Đơn vị chỉ thực hiện giải thể sau khi đã hoàn thành việc bàn giao cơ sở dữ liệu, hồ sơ chuyên môn, tài sản số cho cơ quan có thẩm quyền bên cạnh các nghĩa vụ về tài chính, tài sản, đất đai và chế độ, chính sách cho người lao động.
Lý do là hiện nay nhiều đơn vị sự nghiệp công lập đang quản lý cơ sở dữ liệu ngành xây dựng, giao thông có giá trị rất lớn, do đó việc bàn giao chặt chẽ trước khi giải thể là bắt buộc theo quy định của Điều 13 Luật Lưu trữ năm 2024.
Về nội dung này, Bộ Xây dựng cho biết dự thảo thông tư đã có quy định khái quát “và các nghĩa vụ khác có liên quan theo quy định của pháp luật”, trong đó bao gồm cả việc bàn giao hồ sơ, tài liệu theo Luật Lưu trữ…, vì việc thống kê chi tiết có thể cũng không đầy đủ hết các nội dung mà pháp luật chuyên ngành quy định.
Ngoài ra, đối với Điều 16 về điều kiện miễn nhiệm thành viên hội đồng quản lý, Thanh tra Chính phủ đề nghị gộp và chỉnh sửa tiêu chí về năng lực, uy tín và kết quả đánh giá xếp loại chất lượng để tránh trùng lặp nội hàm. Về điều khoản chuyển tiếp (Điều 18), Thanh tra Chính phủ đề xuất bổ sung quy định xử lý chuyển tiếp đối với các hồ sơ, đề án thành lập, tổ chức lại, giải thể đơn vị sự nghiệp công lập đang được tiếp nhận, thẩm định theo các thông tư cũ nhưng chưa được cấp có thẩm quyền ra quyết định trước ngày thông tư mới có hiệu lực.
