Toàn cảnh Hội thảo hoàn thiện Các dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và hướng dẫn thi hành Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo và Luật Phòng, chống tham nhũng. Ảnh: Dương Anh
Ngày 31/3, Thanh tra Chính phủ phối hợp với Cơ quan Phòng, chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) tại Việt Nam tổ chức Hội thảo hoàn thiện Các dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và hướng dẫn thi hành Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo và Luật Phòng, chống tham nhũng.
Hội thảo được tổ chức để lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan, bộ, ngành Trung ương; các đơn vị thuộc Thanh tra Chính phủ; thanh tra các bộ, ngành, địa phương khu vực phía Bắc đối với 5 dự thảo nghị định quan trọng. Đây là các văn bản nhằm cụ thể hóa quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2025.
Ông Trần Đăng Vinh Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ giới thiệu những nội dung cơ bản và các điểm mới nổi bật của 5 dự thảo Nghị định quan trọng nhằm kịp thời thể chế hóa luật vào thực tiễn. Ảnh: Dương Anh
Phát biểu tại Hội thảo, ông Trần Đăng Vinh Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh việc xây dựng 5 dự thảo Nghị định lần này nhằm cụ thể hóa đầy đủ, kịp thời và đồng bộ các quy định mới của luật vào thực tiễn, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Mục tiêu cốt lõi của các dự thảo không chỉ dừng lại ở việc hướng dẫn thi hành luật, mà còn hướng tới nâng cao trách nhiệm giải trình, tính minh bạch, đổi mới phương thức quản lý theo hướng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, ông Vinh nhấn mạnh.
Bà Nguyễn Nguyệt Minh, Trưởng Văn phòng UNODC tại Việt Nam tái khẳng định cam kết sẽ tiếp tục duy trì mối quan hệ hợp tác chặt chẽ cùng Việt Nam nhằm thúc đẩy nỗ lực xây dựng một nền quản trị minh bạch, hiệu quả và có trách nhiệm. Ảnh: Dương Anh
Đánh giá cao những tiến bộ của Việt Nam trong việc hoàn thiện pháp luật và thể chế phòng, chống tham nhũng, bà Nguyễn Nguyệt Minh, Trưởng Văn phòng Cơ quan Phòng, chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) tại Việt Nam khẳng định hội thảo đóng vai trò thiết yếu nhằm chuyển hóa các quy định luật thành những hướng dẫn thực thi cụ thể, thiết thực, giúp giải quyết các khó khăn mà cán bộ đang đối mặt trên thực tế.
Sự tham gia của đông đảo đại biểu và chuyên gia đã thể hiện rõ cam kết mạnh mẽ trong việc tăng cường liêm chính và trách nhiệm giải trình. Bà Minh khẳng định phòng, chống tham nhũng không chỉ là ưu tiên quốc gia mà còn là yêu cầu mang tính toàn cầu, là yếu tố cốt lõi để đạt được sự phát triển bền vững.
Qua đó, bà nhấn mạnh UNODC cam kết tiếp tục hợp tác chặt chẽ cùng Việt Nam nhằm thúc đẩy nỗ lực phòng, chống tham nhũng và tăng cường một nền quản trị minh bạch, hiệu quả, hướng tới xây dựng xã hội bình yên, công bằng và bao trùm.
Tại Hội thảo, các nội dung cơ bản cùng những điểm mới nổi bật của từng dự thảo đã được giới thiệu. Theo đó, trong lĩnh vực tiếp công dân, dự thảo lần đầu tiên thiết lập khung pháp lý cho hình thức tiếp công dân trực tuyến trên môi trường số, làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu trong việc trực tiếp tiếp công dân và yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu để minh bạch hóa toàn bộ quá trình.
Đối với công tác giải quyết khiếu nại, cơ quan soạn thảo bổ sung các quy định về tạm đình chỉ hoặc đình chỉ giải quyết khiếu nại khi có sự kiện bất khả kháng, đồng thời hoàn thiện quy định về đối thoại và yêu cầu công chứng, chứng thực đối với văn bản ủy quyền khiếu nại nhằm khắc phục tình trạng kéo dài vụ việc.
Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Dương Anh
Về dự thảo tố cáo, các quy định mới tập trung làm rõ thủ tục rút tố cáo, cơ chế ủy quyền trưng cầu giám định, bổ sung trách nhiệm đôn đốc việc thực hiện kết luận nội dung tố cáo cùng hệ thống hình thức kỷ luật nghiêm minh đối với các hành vi vi phạm.
Đáng chú ý, dự Nghị định quy định Cơ sở dữ liệu quốc gia về công tác tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh hướng tới việc xây dựng một nền tảng số quốc gia do Thanh tra Chính phủ quản lý tập trung. Nền tảng này cho phép người dân theo dõi tình trạng xử lý vụ việc trên môi trường số, đồng thời giúp cơ quan quản lý kết nối, chia sẻ dữ liệu và cảnh báo sớm các vụ việc phức tạp.
Trong lĩnh vực phòng, chống tham nhũng, dự thảo hoàn thiện quy định về trách nhiệm giải trình, giao Thanh tra Chính phủ chủ trì xây dựng Bộ chỉ số đánh giá công tác phòng, chống tham nhũng cấp bộ, cấp tỉnh và quy định rõ phân cấp thẩm quyền thanh tra các vụ việc có dấu hiệu tham nhũng để tránh tình trạng chồng chéo, trùng lặp. Toàn bộ 5 dự thảo Nghị định này dự kiến sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.
Hội thảo được tổ chức với mục tiêu trọng tâm là lắng nghe ý kiến đóng góp đa chiều, khách quan và khoa học từ các đại biểu nhằm đảm bảo các nghị định khi ban hành sẽ phù hợp với thực tiễn, dễ thực hiện và hạn chế tối đa các vướng mắc, chồng chéo.
Ông Cao Minh Luận, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: Dương Anh
Từ thực tiễn địa phương, ông Cao Minh Luận, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Thái Nguyên cho biết, việc triển khai tiếp công dân trực tuyến đã được địa phương triển khai trong thời gian qua mang lại hiệu quả rõ rệt.
Lãnh đạo tỉnh thường xuyên tổ chức tiếp dân trực tuyến, kết nối tới hàng trăm điểm cầu cấp xã, giúp người dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, có thể trực tiếp phản ánh kiến nghị mà không phải di chuyển xa, tiết kiệm thời gian, chi phí.
Tuy nhiên, ông cũng bày tỏ băn khoăn khi đưa nội dung tiếp người tố cáo vào hình thức trực tuyến. Theo ông, hoạt động tố cáo có tính chất đặc thù, đòi hỏi bảo mật cao; việc tiếp qua môi trường trực tuyến tiềm ẩn nguy cơ lộ lọt thông tin, đồng thời có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý đối với cán bộ tiếp dân nếu xảy ra sự cố. Vì vậy, ông cho rằng cần có sự cân nhắc thận trọng.
Bên cạnh đó, ông cũng kiến nghị bổ sung quy định về trách nhiệm của Ban Tiếp công dân trong tham mưu ban hành thông báo kết luận sau các buổi tiếp công dân của lãnh đạo, nhằm bảo đảm quy trình chặt chẽ, rõ ràng và nâng cao hiệu quả thực thi.
Ông Nguyễn Thanh Bình, Phó cục trưởng Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực tài chính, ngân hàng (Cục VI), Thanh tra Chính phủ. Ảnh: Dương Anh
Tham gia đóng góp ý kiến đối với 5 dự thảo Nghị định, ông Nguyễn Thanh Bình, Phó cục trưởng Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực tài chính, ngân hàng (Cục VI), Thanh tra Chính phủ ghi nhận nỗ lực của đơn vị chủ trì trong việc nhanh chóng hoàn thiện văn bản, đồng thời đề xuất nhiều chỉnh lý quan trọng nhằm nâng cao tính khả thi.
Cụ thể, về lĩnh vực phòng, chống tham nhũng, ông Bình kiến nghị cần bổ sung và xử lý nghiêm các hành vi né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, chậm giải trình, cố ý kéo dài thời gian hoặc báo cáo không trung thực. Nhằm hạn chế phát sinh phức tạp trong quá trình giải quyết khiếu nại, đơn vị cũng đề xuất giới hạn số lượng người được ủy quyền khiếu nại tối đa không quá 5 người.
Đặc biệt, liên quan đến Cơ sở dữ liệu quốc gia, ông Bình kiến nghị bổ sung quyền từ chối cung cấp dữ liệu nếu vi phạm bảo vệ bí mật Nhà nước hoặc bí mật cá nhân, nhưng bắt buộc cơ quan từ chối phải thông báo bằng văn bản hoặc thông tin trên môi trường điện tử cho cơ quan, tổ chức, cá nhân yêu cầu và nêu rõ lý do.
Ông Nguyễn Duy Tuyên, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Lào Cai. Ảnh: Dương Anh
Tiếp tục từ góc nhìn thực tiễn, ông Nguyễn Duy Tuyên, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Lào Cai, đã đóng góp nhiều ý kiến xuất phát từ thực tiễn công tác tại địa phương. Đối với công tác tiếp công dân, ông Tuyên nhấn mạnh hiệu quả của mô hình trực tuyến và đề xuất quy định kết nối điểm cầu từ cấp tỉnh đến tận cấp xã, giúp người dân ở các vùng sâu, vùng xa không phải di chuyển vất vả mà vẫn có thể trực tiếp kiến nghị và được lãnh đạo tỉnh lắng nghe, giải quyết.
Đồng thời, ông kiến nghị cơ quan soạn thảo cần mở rộng đối tượng được cán bộ hỗ trợ ghi chép đơn, không nên chỉ giới hạn ở từ ngữ "người có khuyết tật" mà cần bao quát cả những người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số gặp khó khăn trong việc tự viết đơn.
Trong lĩnh vực giải quyết khiếu nại, tố cáo, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Lào Cai đề xuất bổ sung quyền đình chỉ buổi đối thoại đối với người chủ trì nếu người khiếu nại cố tình vi phạm nội quy, phát ngôn thiếu chuẩn mực hoặc tự ý ghi âm, ghi hình.
Đặc biệt, ông kiến nghị cần có cơ chế tháo gỡ vướng mắc trong việc trưng cầu giám định ở những lĩnh vực chuyên môn sâu (như xây dựng, tài chính) nhưng lại thiếu các tổ chức giám định chuyên trách, cũng như cần bổ sung ngay quy trình xử lý pháp lý đối với các vụ việc đã lỡ thụ lý nhưng sau đó rà soát lại phát hiện không đủ điều kiện giải quyết.
Các ý kiến góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý đồng bộ, khả thi. Ảnh: Dương Anh
Các ý kiến đóng góp tại Hội thảo sẽ được cơ quan chủ trì soạn thảo tổng hợp, nghiên cứu và rà soát kỹ lưỡng nhằm tiếp tục hoàn thiện các dự thảo nghị định theo hướng bảo đảm tính đồng bộ, chặt chẽ và khả thi khi triển khai. Không khí thảo luận diễn ra sôi nổi, thẳng thắn với nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm từ đại biểu các bộ, ngành, địa phương, phản ánh rõ những vướng mắc từ thực tiễn và đề xuất các giải pháp cụ thể, thiết thực.
Hội thảo diễn ra trong một ngày, với nhiều nội dung được trao đổi, thảo luận thẳng thắn. Các vấn đề đặt ra tại phiên buổi sáng đã góp phần làm rõ những vướng mắc từ thực tiễn. Theo Chương trình, phiên làm việc buổi chiều tiếp tục tập trung thảo luận, cho ý kiến đối với 5 dự thảo nghị định, hướng tới hoàn thiện các quy định theo hướng đồng bộ, khả thi và đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra.
