 |
| Tàu sân bay Mỹ USS Dwight D. Eisenhower (CVN-69) đi qua eo biển Hormuz vào Vịnh Ba Tư ngày 26/11/2023 |
Các cuộc tiếp xúc giữa Iran và các nhà trung gian Qatar đang bước vào giai đoạn mới, với trọng tâm là kế hoạch mở lại eo biển Hormuz và tìm kiếm lối thoát cho cuộc xung đột đã kéo dài tới 8 tháng giữa Mỹ và đồng minh Israel với Iran.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết, các cuộc tham vấn tại Doha tập trung vào đề xuất khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz trong vòng hai ngày, đồng thời nối lại tiến trình đàm phán hòa bình với Mỹ.
Tuy nhiên, Iran khẳng định việc thực hiện kế hoạch phụ thuộc vào việc Mỹ có đáp ứng những yêu cầu của nước này hay không.
Các điều kiện Iran đưa ra gồm: Mỹ phải dỡ bỏ những lệnh trừng phạt mới, khôi phục các miễn trừ liên quan đến xuất khẩu dầu mỏ từng được áp dụng hồi tháng 6, giảm sự hiện diện quân sự của Mỹ tại khu vực và công nhận các tuyến hàng hải mới do Iran và Oman xác định tại eo biển Hormuz.
Iran cũng yêu cầu chấm dứt xung đột trên tất cả các mặt trận, trong đó có những cuộc tấn công của Israel nhằm vào Lebanon.
Eo biển Hormuz được cho là có ý nghĩa đặc biệt đối với Iran, nên nước này thường sử dụng nó làm đòn bẩy gây sức ép với Mỹ và phương Tây, vấn đề liên quan đến eo biển này luôn là ưu tiên hàng đầu trong các cuộc đàm phán giữa hai bên.
Trước chiến tranh, tuyến hàng hải này đảm nhận khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng được vận chuyển trên toàn cầu.
Việc hạn chế tàu thuyền qua lại trong thời gian qua đã gây gián đoạn đáng kể nguồn cung năng lượng thế giới, đồng thời tạo cho Iran một công cụ gây sức ép đối với Mỹ và các đồng minh vùng Vịnh.
Trong khi đó, Mỹ vẫn chưa đưa ra tín hiệu cho thấy sẵn sàng chấp nhận toàn bộ các điều kiện của Iran.
Ngoại trưởng Marco Rubio xác nhận các cuộc tiếp xúc do Qatar làm trung gian vẫn đang diễn ra, đồng thời tuyên bố Mỹ sẵn sàng tìm kiếm giải pháp ngoại giao.
Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump tiếp tục phát đi những thông điệp cứng rắn. Ông nói các cuộc đàm phán đang tiến triển, nhưng Mỹ vẫn còn một hoặc hai mục tiêu tại Iran cần xử lý.
Ông chủ Nhà Trắng cũng từng ám chỉ khả năng nối lại các cuộc tấn công sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, đồng thời tiếp tục ra lệnh cho Lầu Năm Góc tăng cường thêm binh lực tới Trung Đông.
Về phía Iran, giới chức nước này tuyên bố quân đội và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã sẵn sàng hơn bao giờ hết cho một cuộc đối đầu mới; đồng thời cảnh báo sẽ đáp trả bằng những loại vũ khí mới nếu Mỹ và Israel tiến hành thêm các đợt không kích.
Như vậy, dù các nỗ lực trung gian đang được đẩy mạnh, triển vọng đạt được thỏa thuận vẫn phụ thuộc vào những nhượng bộ mà cả hai bên chưa sẵn sàng thực hiện. Hormuz tiếp tục là một trong những quân bài quan trọng nhất của Iran, trong khi Mỹ vẫn duy trì sức ép quân sự và kinh tế.
