Bà Nguyễn Thị Thuận, Trưởng phòng Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, phổ biến mục đích, yêu cầu và nguyên tắc lựa chọn người được xác minh tài sản, thu nhập tại hội nghị bốc thăm lựa chọn người được xác minh tài sản, thu nhập diễn ra chiều 20/8. Ảnh: Bùi Bình.
Công khai, khách quan trong xác minh tài sản, thu nhập
Thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng và kiểm soát tài sản, thu nhập, Thanh tra tỉnh Lào Cai đã triển khai kế hoạch xác minh tài sản, thu nhập năm 2026 theo định hướng của Thanh tra Chính phủ.
Theo đó, Thanh tra tỉnh tham mưu UBND tỉnh ban hành Quyết định số 212 ngày 27/1/2026 phê duyệt danh sách các cơ quan, đơn vị được xác minh tài sản, thu nhập năm 2026.
Thanh tra tỉnh đã tổ chức lựa chọn ngẫu nhiên 15 người trong tổng số 80 người có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập hằng năm thuộc thẩm quyền xác minh, đạt tỷ lệ 18,75%. Việc bốc thăm được thực hiện công khai, có sự chứng kiến của đại diện Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh.
Kết quả, Thanh tra tỉnh đã ban hành kết luận xác minh đối với cả 15 cá nhân đang công tác tại 9 cơ quan, đơn vị, hoàn thành 100% số trường hợp theo kế hoạch.
Qua xác minh, không có trường hợp nào bị kết luận kê khai tài sản, thu nhập không trung thực hoặc không trung thực trong giải trình nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm.
Tuy nhiên, 15 cá nhân đều được kết luận có những thiếu sót khác trong việc kê khai tài sản, thu nhập như kê khai chưa đầy đủ thông tin, chưa chính xác về số liệu, chưa đúng mẫu hoặc chưa bảo đảm yêu cầu theo hướng dẫn.
Một số bản kê khai chưa thể hiện đầy đủ thông tin về quyền sử dụng đất, diện tích nhà ở, năm hình thành tài sản, hiện trạng sử dụng tài sản và thông tin đăng ký phương tiện. Việc kê khai biến động tăng, giảm tài sản giữa hai lần kê khai ở một số trường hợp chưa chính xác; chưa phản ánh đầy đủ các khoản tiền từ chuyển nhượng tài sản, tiền gửi tiết kiệm, cho vay, thu hồi tiền cho vay và những biến động tài sản khác.
Ngoài ra, một số cá nhân xác định giá trị tài sản chưa đúng nguyên tắc hướng dẫn; kê khai tổng thu nhập giữa hai lần kê khai còn có chênh lệch so với số liệu do cơ quan, đơn vị và tổ chức liên quan cung cấp. Thông tin về thu nhập của vợ, chồng và thành viên gia đình có trường hợp chưa đầy đủ, chưa rõ nguồn thu nhập.
Các thiếu sót trên đã được các cá nhân giải trình, bổ sung thông tin, tài liệu kiểm chứng và làm rõ nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm.
Qua xác minh, Thanh tra tỉnh cũng chỉ ra những hạn chế trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện kê khai tài sản, thu nhập tại một số cơ quan, đơn vị. Việc tuyên truyền, hướng dẫn quy định pháp luật; kiểm tra, rà soát bản kê khai trước khi tiếp nhận, quản lý và bàn giao cho cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập chưa được thực hiện thường xuyên, chặt chẽ.
Tăng trách nhiệm kê khai, đề xuất ứng dụng AI trong kiểm soát tài sản
Để khắc phục những hạn chế trên, Thanh tra tỉnh Lào Cai nhấn mạnh việc tiếp tục nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc việc kê khai tài sản, thu nhập; tăng cường tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng và kiểm soát tài sản, thu nhập.
Các cơ quan, đơn vị cần chú trọng kiểm tra chất lượng bản kê khai ngay từ khâu tiếp nhận; kịp thời yêu cầu bổ sung, chỉnh sửa hoặc kê khai lại đối với những trường hợp chưa đầy đủ, chưa chính xác hoặc chưa đúng biểu mẫu.
Đối với người có nghĩa vụ kê khai, cần nâng cao ý thức trách nhiệm, thực hiện kê khai trung thực, đầy đủ, rõ ràng, chính xác, đúng thời hạn; chủ động lưu giữ hồ sơ, giấy tờ liên quan để chứng minh nguồn gốc tài sản, thu nhập khi cần thiết.
Cùng với các giải pháp trên, Thanh tra tỉnh Lào Cai kiến nghị Thanh tra Chính phủ sớm hoàn thiện, đưa vào khai thác, sử dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn.
Cơ quan thanh tra đồng thời kiến nghị nghiên cứu cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập với các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành về đất đai, thuế, đăng ký doanh nghiệp, đăng ký phương tiện, tài chính, ngân hàng và dữ liệu cán bộ, công chức. Việc kết nối nhằm hỗ trợ đối chiếu thông tin, kịp thời phát hiện những nội dung không thống nhất giữa bản kê khai và dữ liệu quản lý nhà nước.
Đáng chú ý, Thanh tra tỉnh đề xuất nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác kiểm soát tài sản, thu nhập. Theo đề xuất, AI có thể hỗ trợ tự động so sánh bản kê khai qua nhiều năm; phân tích biến động tài sản so với tiền lương, thu nhập hợp pháp; nhận diện những biến động bất thường về bất động sản, cổ phần, vốn góp, phương tiện và tài sản có giá trị lớn; phát hiện các dấu hiệu kê khai trùng lặp, thiếu nhất quán hoặc thay đổi bất thường giữa các kỳ kê khai.
Các kiến nghị tập trung vào việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin và ứng dụng công nghệ trong kiểm soát tài sản, thu nhập, phục vụ công tác đối chiếu, xác minh và phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực.
