Sáng 27/8, Quốc hội thảo luận dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam sửa đổi.
Dự thảo Bộ luật có phạm vi điều chỉnh liên quan đến hoạt động hàng hải và đường thủy nội địa bao gồm các quy định về kết cấu hạ tầng, tàu biển, tàu sông, thuyền viên, vận tải, dịch vụ hỗ trợ vận tải, an toàn, an ninh, bảo vệ môi trường, công nghiệp tàu thủy, quản lý nhà nước về hàng hải, đường thủy nội địa và các hoạt động khác liên quan đến việc sử dụng tàu biển, tàu sông vào mục đích kinh tế, văn hóa, xã hội, thể thao và nghiên cứu khoa học.
Tàu quân sự; tàu công vụ; tàu cá, tàu ngầm; tàu lặn; thủy phi cơ; công trình dầu khí trên biển; công trình năng lượng tái tạo trên biển; ụ nổi; cảng chỉ phục vụ an ninh, quốc phòng và cảng cá chỉ áp dụng trong trường hợp có quy định cụ thể tại bộ luật này.
Hợp nhất, dự thảo bộ luật giảm tới 296 điều, bãi bỏ 54 thủ tục hành chính
Trình bày tóm tắt tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang cho biết, dự thảo bộ luật đã tích hợp, mở rộng phạm vi điều chỉnh để bao trùm thống nhất cả hai lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa vào một bộ luật duy nhất, cắt giảm tối đa số lượng điều khoản.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang. Ảnh: quochoi.vn
Dự thảo bộ luật gồm 19 chương và 156 điều. So với tổng quy mô hiện hành của hai luật cũ (452 Điều, gồm 341 điều của Bộ luật Hàng hải và 111 điều của Luật Giao thông đường thủy nội địa), dự thảo đã giảm tới 296 điều (tương ứng giảm 65% số điều).
Theo Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang, dự kiến sau khi bộ luật được ban hành, 54 thủ tục hành chính được bãi bỏ; 46 thủ tục hành chính sẽ được sửa đổi, bổ sung và không làm phát sinh thủ tục hành chính mới. Số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh được cắt giảm tối đa là 7/9 ngành nghề.
Báo cáo thẩm tra sơ bộ của Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp do Chủ nhiệm Ủy ban Phan Chí Hiếu trình bày nêu rõ, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành với phạm vi điều chỉnh của dự thảo bộ luật.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát quy định đối với cảng chỉ phục vụ an ninh, quốc phòng và cảng cá.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu. Ảnh: quochoi.vn
Chủ nhiệm Phan Chí Hiếu cũng lưu ý, việc dự thảo lược bỏ nhiều nội dung quan trọng của Bộ luật Hàng hải hiện hành liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân. Các quy định này đang áp dụng ổn định, không có vướng mắc, bất cập.
Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu, kế thừa và bổ sung các nội dung trên tại dự thảo bộ luật.
Tai nạn về hàng hải, đường thủy nội địa vẫn là nỗi lo thường trực
Tán thành việc giữ lại những quy định đang thực hiện ổn định, không phát sinh vướng mắc, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến lưu ý vấn đề an toàn dù pháp luật về hàng hải và đường thủy nội địa tương đối đầy đủ.
“Tai nạn và nguy cơ mất an toàn vẫn là nỗi lo thường trực”, ông Chiến nói và đề nghị làm rõ “khoảng trống” nằm ở pháp luật hay trong tổ chức thực hiện để có giải pháp khắc phục.
Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến. Ảnh: quochoi.vn
Phó Chủ tịch Đỗ Văn Chiến đồng tình với định hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, cắt giảm một số thủ tục hành chính.
Tuy nhiên, với tàu thủy chở khách, tàu thủy hoạt động trên hồ, đập thủy điện, hồ lưỡng dụng và bến đò ngang sông, ông đề nghị không áp dụng hậu kiểm mà phải tiếp tục tiền kiểm, quản lý chặt chẽ hơn nhằm bảo đảm an toàn.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cũng cho rằng, những chế định đã mang tính ổn định cao, liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm dân sự, thương mại, tín dụng và việc thực hiện các công ước quốc tế cần phải được quy định cụ thể ngay trong Bộ luật.
Trong khi đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị rà soát các cơ chế, chính sách để thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển công nghiệp tàu thủy theo hướng quy định rõ mục tiêu, đối tượng và nguyên tắc hỗ trợ.
Theo bà Hồng, các tiêu chí, điều kiện và mức hỗ trợ phải được quy định cụ thể, phù hợp với pháp luật về đất đai, thuế, phí, ngân sách nhà nước, tín dụng; đồng thời giao Chính phủ quy định theo thẩm quyền, phù hợp với từng thời kỳ và khả năng cân đối nguồn lực.
“Cần tránh tình trạng một dự án được hưởng đồng thời nhiều chính sách cho cùng một nội dung chi. Hỗ trợ phải có tiêu chí đầu ra, có thời hạn và có cơ chế đánh giá hiệu quả”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định. Ảnh: quochoi.vn
Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị tiếp tục nghiên cứu, rà soát để không tạo khoảng trống pháp lý khi hợp nhất hai luật.
Ông Nguyễn Khắc Định lưu ý bên cạnh các quy định chung cần thiết kế các quy định đặc thù cho từng lĩnh vực; đồng thời có sự kết nối giữa hai lĩnh vực.
Do đây là dự án luật phức tạp, nhiều vấn đề khó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026) và thông qua tại kỳ họp thứ 3 (tháng 5/2027).
