Hoàn thiện khung pháp lý, siết điều kiện và tăng tính minh bạch
Sáng 10/4, Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức hội thảo góp ý dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Báo chí năm 2025.
Sự kiện thu hút sự tham gia của đại diện các bộ, ngành, địa phương và nhiều cơ quan báo chí nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động báo chí trong giai đoạn mới.
Cục trưởng Cục Báo chí Lưu Đình Phúc phát biểu tại hội thảo. Ảnh: T.L
Tại hội thảo, ông Lưu Đình Phúc, Cục trưởng Cục Báo chí, Tổ phó Thường trực Tổ soạn thảo đã thông tin những nội dung chính của dự thảo Nghị định.
Theo đó, dự thảo gồm 8 chương, 24 điều, quy định chi tiết 17 nội dung được giao tại Luật Báo chí 2025, đồng thời thay thế, sửa đổi một số quy định đã lạc hậu trong các nghị định trước đây.
Điểm đáng chú ý là việc bổ sung các điều khoản mới liên quan đến thu hồi giấy phép hoạt động báo chí, quản lý nội dung trên không gian mạng, trách nhiệm khi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và cơ chế gỡ bỏ thông tin vi phạm.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến tập trung vào điều kiện cấp phép hoạt động báo chí đối với tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp.
Tại Điều 3 của dự thảo Nghị định, quy định tổ chức phải hoạt động tối thiểu 3 năm, có ít nhất 150 hội viên và 7 nhân sự, trong đó có 3 nhà báo. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng các tiêu chí này còn “mềm”, trên cơ sở thực tiễn hoạt động báo chí và yêu cầu nâng cao tính chuyên nghiệp, đề xuất nâng lên 5 năm hoạt động, tối thiểu 10 nhân sự và 5 nhà báo nhằm bảo đảm chất lượng.
Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: T.L
Về thu hồi giấy phép, tại Điều 5, dự thảo đưa ra các điều kiện cụ thể hơn, như cơ quan báo chí không hoạt động trong 3 tháng (đối với báo in, báo điện tử) hoặc 9 tháng (đối với tạp chí in) sau khi được cấp phép sẽ bị thu hồi. Ngoài ra, việc nợ thuế, bảo hiểm xã hội hoặc lương kéo dài quá 12 tháng cũng là căn cứ xử lý, được đánh giá là bước tiến nhằm tăng tính kỷ luật và trách nhiệm trong hoạt động báo chí.
Một nội dung khác nhận được nhiều quan tâm là quy định về thẻ nhà báo. Tại Điều 7, dự thảo cho phép kéo dài thời hạn xét đổi thẻ lên 12 tháng kể từ khi nộp lại thẻ nếu người làm báo được tuyển dụng trở lại. Đồng thời, có ý kiến đề nghị bỏ yêu cầu xác nhận của công an cấp xã khi báo mất thẻ nhằm giảm thủ tục hành chính không cần thiết.
Bên cạnh đó, các quy định về lưu chiểu, cải chính và phản hồi thông tin (Điều 12, Điều 14 và Điều 16) cũng được thảo luận kỹ. Một số đại biểu đề xuất điều chỉnh thời hạn nộp lưu chiểu báo in từ trước 8h sáng ngày phát hành sang trong vòng 24 giờ để phù hợp với thực tế vận chuyển và phát hành báo chí.
Quản lý báo chí trên không gian mạng và bài toán trách nhiệm với AI
Trong bối cảnh chuyển đổi số, các quy định liên quan đến hoạt động báo chí trên không gian mạng (Điều 8) trở thành trọng tâm của dự thảo Nghị định. Theo đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ xây dựng hoặc thuê công cụ số để giám sát hoạt động báo chí trực tuyến, đồng thời phát triển nền tảng số báo chí quốc gia.
Nhiều ý kiến đề xuất cần chia sẻ các công cụ giám sát này cho Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch các địa phương nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phối hợp xử lý vi phạm. Điều này được cho là cần thiết trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh và khó kiểm soát trên môi trường mạng.
Đáng chú ý, tại Điều 10, dự thảo quy định các cơ quan báo chí khi mở kênh nội dung trên mạng xã hội phải có “dấu hiệu nhận biết thống nhất” và thông báo cho cơ quan quản lý trong vòng 10 ngày.
Tuy nhiên, khái niệm này được cho là còn chung chung. Một số ý kiến đề nghị cụ thể hóa bằng các tiêu chí như tên kênh gắn với tên cơ quan báo chí, sử dụng logo chính thức hoặc có xác thực từ nền tảng nhằm tránh tình trạng giả mạo.
Liên quan đến việc tích hợp dịch vụ trực tuyến trên báo chí như thương mại điện tử, tài chính, bảo hiểm, tại Điều 9, nhiều đại biểu đề nghị quy định rõ tỷ lệ hiển thị và nội dung để bảo đảm ranh giới giữa thông tin báo chí và hoạt động thương mại, tránh làm sai lệch chức năng của báo chí.
Đặc biệt, quy định về sử dụng AI trong hoạt động báo chí (Điều 19) nhận được nhiều sự quan tâm.
Dự thảo xác định AI chỉ là công cụ hỗ trợ, cơ quan báo chí phải chịu trách nhiệm về nội dung do AI tạo ra và phải gắn nhãn rõ ràng. Tuy nhiên, một số ý kiến đề xuất bổ sung quy định cụ thể hơn về trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan báo chí trong trường hợp hệ thống AI gặp lỗi kỹ thuật ngoài ý muốn, như hiện tượng “ảo giác AI”.
Hội thảo nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các đại biểu. Ảnh: T.L
Ngoài ra, đề xuất yêu cầu cơ quan báo chí khi mở kênh nội dung trên không gian mạng không chỉ thông báo với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch mà còn gửi thông tin tới cơ quan quản lý địa phương cũng được nhiều đại biểu ủng hộ, nhằm tăng tính phối hợp và giám sát đa cấp.
Kết thúc hội thảo, Cục trưởng Cục Báo chí Lưu Đình Phúc đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự tham gia tích cực và các ý kiến góp ý tâm huyết của đại biểu.
Ông cho biết, Ban soạn thảo đã ghi nhận 16 ý kiến với khoảng 30 nhóm vấn đề liên quan trực tiếp đến các nội dung trọng tâm của dự thảo Nghị định, bao gồm: Hoạt động cấp phép và thu hồi giấy phép hoạt động báo chí; quy định về nhân sự lãnh đạo cơ quan báo chí và thẻ nhà báo; hoạt động báo chí trên không gian mạng; các quy định về lưu chiểu, cải chính và phản hồi thông tin; cũng như nội dung về họp báo, liên kết trong hoạt động báo chí, thông tin thể hiện trên sản phẩm báo chí và hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu báo chí...
Ông cho rằng, các ý kiến nêu tại hội thảo đều có giá trị thực tiễn cao, bám sát yêu cầu quản lý và sự vận động của báo chí trong bối cảnh chuyển đổi số, đồng thời chỉ ra những điểm cần tiếp tục hoàn thiện để bảo đảm tính khả thi, đồng bộ và thống nhất của hệ thống pháp luật.
Cục trưởng Cục Báo chí Lưu Đình Phúc nhấn mạnh, Ban soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu, nghiên cứu, trao đổi thêm với các cơ quan liên quan nhằm làm rõ các nội dung còn có ý kiến khác nhau, từ đó hoàn thiện dự thảo Nghị định với chất lượng cao nhất. Trên cơ sở tổng hợp đầy đủ các góp ý, Cục Báo chí sẽ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự thảo, trình Chính phủ trong tháng 4/2026.
Theo kế hoạch, Nghị định dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động báo chí, nâng cao chất lượng, tính chuyên nghiệp và trách nhiệm của cơ quan báo chí trong thời đại số.
