Sáng 30/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.
Trình bày tóm tắt tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự án luật tập trung vào việc mở rộng tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài; đổi mới chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư; cải thiện thủ tục đầu tư và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.
Bổ sung bốn hình thức hỗ trợ đầu tư
Một nội dung mới của dự thảo là bổ sung quy định về nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.
Cùng với đó, dự thảo bổ sung bốn hình thức hỗ trợ đầu tư: phát triển chuỗi cung ứng; sản xuất sản phẩm, cải tiến sản phẩm và công nghệ; đầu tư ban đầu, đầu tư tạo tài sản cố định; hợp tác, liên kết giữa doanh nghiệp với cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự án luật tập trung vào việc mở rộng tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài; đổi mới chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư. Ảnh: quochoi.vn
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết định hướng của chính sách là chuyển dần từ ưu đãi truyền thống sang hỗ trợ gắn với hiệu quả dự án, quản trị cả vòng đời dự án và kết nối với doanh nghiệp trong nước. Dự thảo cũng bổ sung hình thức ưu đãi miễn, giảm tiền sử dụng biển theo pháp luật về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.
Với ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, dự thảo sửa đổi quy định về đối tượng áp dụng, nguyên tắc áp dụng và chính sách hỗ trợ; đồng thời đề xuất cơ chế cho phép Chính phủ quyết định gói ưu đãi, hỗ trợ vượt trội đối với một số dự án cần kịp thời thu hút, có tác động lan tỏa. Gói chính sách này được gắn với kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư.
Theo tờ trình của Chính phủ, ưu đãi được xác định theo kết quả thực hiện, đi cùng cơ chế hậu kiểm và thu hồi ưu đãi, hỗ trợ nếu nhà đầu tư không thực hiện cam kết.
Một đề xuất khác, dự thảo cho phép HĐND cấp tỉnh, căn cứ khả năng cân đối ngân sách và định hướng phát triển kinh tế, xã hội, quyết định dùng ngân sách địa phương hỗ trợ chi phí cho doanh nghiệp đào tạo lao động tại cơ sở đào tạo của doanh nghiệp trong và ngoài nước. HĐND cấp tỉnh quyết định tiêu chí, điều kiện, thủ tục và mức hỗ trợ, nhưng mức hỗ trợ không vượt quá mức tối đa tương ứng theo quy định của Chính phủ.
Làm rõ cơ chế gắn ưu đãi với kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư
Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết Ủy ban cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Đầu tư để tháo gỡ rào cản về thể chế, cơ chế, chính sách.
Tuy nhiên, Luật vừa được sửa đổi tại kỳ họp không thường lệ tháng 8/2026. Vì vậy, một số ý kiến đề nghị Chính phủ thuyết minh rõ hơn những điểm nghẽn thực sự đang cản trở hoạt động đầu tư và đánh giá khả năng giải quyết các điểm nghẽn đó của từng quy định sửa đổi.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi. Ảnh: quochoi.vn
Đối với việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ phạm vi, mức độ và hình thức pháp lý, nhất là khi điều kiện hiện được quy định tại luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc văn bản thuộc thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
“Việc nới lỏng cần thực hiện theo lộ trình phù hợp, trên cơ sở đánh giá đầy đủ, toàn diện tác động, nhất là đối với các ngành, lĩnh vực nhạy cảm về quốc phòng, an ninh”, cơ quan thẩm tra nêu rõ.
Với ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quy định rõ ngay trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản để xác định dự án được hưởng chính sách, nhất là tiêu chí về “tác động lan tỏa”, “tạo động lực phát triển”.
Đặc biệt, theo cơ quan thẩm tra, cần làm rõ cơ chế gắn ưu đãi, hỗ trợ với kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư. Các tiêu chí như vốn đầu tư, vốn giải ngân, chuyển giao công nghệ, doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng, giá trị sản xuất trong nước... cần được lượng hóa.
Dự thảo luật cũng cần xác định rõ mức độ hoàn thành, trường hợp chỉ hoàn thành một phần cam kết và cơ chế duy trì, điều chỉnh, giảm hoặc thu hồi ưu đãi, hỗ trợ.
Đối với thủ tục đầu tư đặc biệt, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa thủ tục đăng ký đầu tư với thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất; đặc biệt là trường hợp đất chưa được thu hồi.
Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, theo cơ quan thẩm tra, không nên được hiểu là đương nhiên tạo ra quyền được giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá, đấu thầu nếu pháp luật đất đai chưa quy định.
