Dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách cho văn hóa là “đột phá lớn, chưa từng có”

Văn hóa phải thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết đã truyền đạt chuyên đề những vấn đề mới, trọng tâm, cốt lõi trong Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị.

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết. Ảnh: P.Thắng

Trong đó, theo ông Quyết, Nghị quyết 80 không chỉ xác định văn hóa là “nền tảng tinh thần” mà phải trở thành nền tảng vững chắc của sự phát triển đất nước.

Cùng với đó, Nghị quyết 80 nêu yêu cầu, nhiệm vụ cao hơn và đòi hỏi văn hóa phải thấm sâu “từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường tới quốc phòng, an ninh, đối ngoại, thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới”.

Nghị quyết còn nhấn mạnh yêu cầu có tính nguyên tắc “văn hóa phải thấm sâu vào mọi quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án với tầm nhìn dài hạn và tiêu chuẩn cao, đảm bảo đồng bộ, tương hỗ với các chính sách, giải pháp đột phá về phát triển kinh tế, giáo dục, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số”.

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho hay, những năm qua, chúng ta đã có nhiều giải pháp kiên trì để triển khai thực hiện quan điểm “thấm sâu”, song kết quả còn nhiều hạn chế.

“Những biểu hiện như thiếu văn hóa, dưới văn hóa, thậm chí phản văn hóa, vô văn hóa chưa được ngăn chặn hiệu quả, có khi còn gia tăng đáng lo ngại”, ông Quyết nói.

Từ thực tiễn đó, theo ông Quyết, nội dung của nghị quyết là một đòi hỏi cao, một thách thức gay gắt, mang tính thực tiễn sâu sắc cả trước mắt và lâu dài, đòi hỏi sự chỉ đạo và tổ chức thực hiện hết sức kiên trì và sáng tạo.

Đặc biệt, Nghị quyết 80 lần đầu tiên đã đưa hai phạm trù mới về văn hóa, đó là, văn hóa là “trụ cột” và là “hệ điều tiết” cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.

“Cùng với chính trị, kinh tế, xã hội thì văn hóa trở thành một trong bốn trụ cột của sự phát triển. Có nghĩa là, hai luận điểm “văn hoá là nền tảng” và “văn hoá là trụ cột” của sự phát triển đã khẳng định một tầm nhìn mới, vừa kế thừa các quan điểm trước đó, vừa có tính đột phá trong nhận thức lý luận về văn hoá thời kỳ phát triển mới của dân tộc”, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nói.

Thực hiện tư tưởng trên, theo ông Quyết, đòi hỏi chúng ta phải kiên quyết khắc phục khuynh hướng chỉ chú trọng tăng trưởng kinh tế đơn thuần mà coi nhẹ xây dựng văn hoá, xây dựng con người.

Đặt văn hoá “ngang tầm” với chính trị, kinh tế, xã hội

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cũng cho hay trong Nghị quyết 80 đặt văn hoá “ngang tầm” với chính trị, kinh tế, xã hội. Điều này thể hiện một tầm nhìn mới, chỉ ra chất lượng và vị thế của văn hóa trong việc “định vị quốc gia”.

Các lãnh đạo Đảng, Nhà nước và đại biểu tham dự Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế Nhà nước và Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam của Bộ Chính trị. Ảnh: P.Thắng

Khái quát các “điểm cốt lõi và mới”, theo ông Quyết, Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị vừa khẳng định mục tiêu chung cho từng lĩnh vực, vừa chỉ ra một số chỉ tiêu cụ thể cần phải đạt tới.

Ông ví dụ mục tiêu chung của ngành công nghiệp văn hóa là “đẩy mạnh phát triển…, hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp công nghiệp văn hóa, nghệ thuật sáng tạo”. Gắn với mục tiêu đó là chỉ tiêu ngành này đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và phấn đấu 9% vào năm 2045, hình thành 5-10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa.

Hay trong quan điểm chỉ đạo khẳng định “đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển đất nước, cho tương lai dân tộc” thì trong chỉ tiêu xác định rõ “bảo đảm nguồn lực tương xứng cho phát triển văn hóa, bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn”.

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho biết, những năm qua, Nhà nước quyết định 1,8%, nhưng trên thực tế hầu như chưa đạt tới, năm cao mới đạt trên 1,7%.

“Nghị quyết 80 khẳng định tối thiểu 2% và còn định hướng tăng dần theo yêu cầu thực tiễn là một đột phá lớn, chưa từng có đối với đầu tư cho văn hóa”, theo lời ông Quyết.

Một nội dung nữa là để xây dựng và vươn lên hoàn thiện nhân cách con người Việt Nam thời kỳ mới, Nghị quyết 80 yêu cầu triển khai đồng bộ hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam.

Gắn liền với nhiệm vụ xây dựng con người, nghị quyết nhiều lần nhấn mạnh xây dựng môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, hiện đại.

Đặc biệt, theo ông Quyết, thấu hiểu đặc trưng văn hóa là lĩnh vực đặc biệt tinh tế, rất đặc thù, nghị quyết nhiều lần nhắc đến tính đặc thù, đột phá, vượt trội, giải phóng sức sáng tạo trong thể chế, chính sách, cơ chế phát triển văn hóa, phát huy tài năng văn hóa.

3 thành tố quan trọng để phát triển văn hóa

Ông cũng lưu ý ba thành tố cực kỳ quan trọng để phát triển văn hóa được Nghị quyết 80 gắn kết trong một nhiệm vụ lớn, đó là phát triển hạ tầng, huy động, sử dụng các nguồn lực và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực văn hóa.

Toàn cảnh Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế Nhà nước và Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam của Bộ Chính trị. Ảnh: P.Thắng

Về hạ tầng, nghị quyết xác định “tập trung đầu tư, hoàn thiện hạ tầng văn hóa, ưu tiên các thiết chế văn hóa quy mô quốc gia, ngang tầm khu vực và quốc tế”. Một nhiệm vụ chưa từng được đặt ra trước đây, theo ông Quyết.

Về nguồn lực, nghị quyết khẳng định “đảm bảo bố trí đủ kinh phí cho các chương trình, đề án, tăng đầu tư công cho văn hóa theo hướng trọng điểm, trọng tâm và thu hút đầu tư xã hội ở mức cao nhất”.

Nghị quyết dành phần đặc biệt quan trọng trong phát triển đột phá văn hóa, đó là xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, cán bộ cấp chiến lược, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, công chức, viên chức, người lao động, cán bộ chủ chốt ở địa phương, xây dựng và phát triển mạng lưới chuyên gia trong và ngoài nước về văn hóa.

Đối chiếu với thực tiễn, thực trạng hiện nay, ông Quyết cho rằng, mỗi nhiệm vụ cụ thể trên thực sự là một thách thức lớn và khó, cần một tư duy đột phá và một kế hoạch dài hạn, khẩn trương, kiên quyết và kiên trì trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện.

“Thực hiện trọn vẹn, hiệu quả cao khát vọng, mục tiêu, các nhiệm vụ đề ra trong Nghị quyết 80, chắc chắn chúng ta sẽ tạo ra được vị thế và tầm vóc mới của nền văn hóa Việt Nam hiện đại, tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đóng góp trực tiếp cho sự phát triển nhanh và bền vững đất nước và góp phần xứng đáng vào dòng chảy văn minh nhân loại”, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh.