Sáng 17/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Khắc phục toàn bộ hậu quả thì được xem xét miễn trách nhiệm hình sự
Trình bày báo cáo của Chính phủ về tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát các nội dung của nghị quyết để thể hiện rõ định hướng vừa giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, vừa kiến tạo phát triển.
Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an. Ảnh: quochoi.vn
Cơ quan chủ trì soạn thảo cũng rà soát các quy định chặt chẽ để bảo đảm tránh lợi dụng, không hợp thức hóa sai phạm, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý Nhà nước.
Theo Bộ trưởng Bộ Công an, so với dự thảo Chính phủ trình Quốc hội tại kỳ họp không thường lệ, sau khi tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu, dự thảo giữ nguyên kết cấu 3 chương với 13 điều.
Tuy nhiên, dự thảo mới sửa đổi 11/13 điều, giữ nguyên điều 1, điều 2, cơ bản giữ các chính sách lớn của dự thảo nghị quyết.
Đề cập một số nội dung cụ thể, Đại tướng Lương Tam Quang cho biết, tiếp thu ý kiến của các đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý theo hướng không quy định “người thực hiện hành vi vi phạm đã khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện, xử lý tội phạm” là điều kiện bắt buộc để xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự.
Quy định này nhằm bảo đảm thống nhất với các chính sách xử lý tại Nghị quyết 29/2026 của Quốc hội, theo Đại tướng Lương Tam Quang.
Cũng theo Bộ trưởng Bộ Công an, có ý kiến đề nghị nghiên cứu phân loại mức độ thiệt hại và quy định “ngưỡng” mức độ thiệt hại phải báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền.
Về ý kiến này, Bộ trưởng Lương Tam Quang nêu rõ cơ quan chủ trì soạn thảo thấy rằng mục tiêu xuyên suốt của dự thảo nghị quyết là lấy kết quả khắc phục hậu quả để làm căn cứ áp dụng các chính sách hình sự.
“Nếu khắc phục được toàn bộ hậu quả thì được xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, tùy từng giai đoạn tố tụng”, Bộ trưởng Bộ Công an nói.
Bên cạnh đó, với các vụ việc, vụ án có tính chất mức độ đặc biệt nghiêm trọng đã có cơ chế đưa vụ việc, vụ án vào diện theo dõi, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Toàn cảnh phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Ảnh: quochoi.vn
Dự thảo nghị quyết cũng đã có các quy định để phòng ngừa và xử lý nghiêm hành vi lợi dụng các quy định của nghị quyết này để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bao che hành vi vi phạm.
Vì vậy, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ nguyên như dự thảo.
Đề nghị phân định rõ điều kiện từng cơ chế xử lý trách nhiệm hình sự
Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành với việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo nghị quyết của Chính phủ.
Theo bà Mai, cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉnh lý dự thảo theo hướng vừa giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, vừa tạo cơ chế xử lý phù hợp đối với trường hợp có sai sót, rủi ro nhưng không vụ lợi, vì lợi ích chung.
Đây là định hướng cần thiết để tháo gỡ tâm lý e ngại, né tránh, khơi thông nguồn lực, khuyến khích đổi mới, sáng tạo nhưng không tạo khoảng trống để hợp thức hóa vi phạm.
Về các chính sách hình sự; trình tự, thủ tục tố tụng hình sự, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành với việc tiếp thu, giải trình của Chính phủ về việc yêu cầu ưu tiên thu hồi tài sản, bồi thường, khắc phục hậu quả; bỏ điều kiện về khai báo, góp phần phát hiện, xử lý tội phạm…
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai. Ảnh: quochoi.vn
Tuy nhiên, bà Mai cho biết Thường trực Ủy ban đề nghị phân định rõ bản chất, điều kiện, căn cứ, thẩm quyền và hệ quả pháp lý của từng cơ chế xử lý trách nhiệm hình sự, bảo đảm phù hợp và xác định rõ mối quan hệ với Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và pháp luật về thi hành án hình sự.
“Các tiêu chí, điều kiện áp dụng phải rõ ràng, khách quan, có thể kiểm chứng, hạn chế cách hiểu và áp dụng khác nhau”, bà Mai nói.
Với cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, Thường trực Ủy ban lưu ý cần bảo đảm đây là cơ chế có điều kiện, gắn với phương án khắc phục hậu quả khả thi, cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ và xử lý kịp thời trường hợp không thực hiện cam kết hoặc có dấu hiệu lợi dụng chính sách.
Cơ quan thẩm tra đồng thời đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa các cơ chế không truy cứu, loại trừ, miễn trách nhiệm hình sự với các thủ tục tố tụng tương ứng và chính sách đối với trường hợp đã có bản án.
Điều này, theo cơ quan thẩm tra, nhằm bảo đảm việc áp dụng Nghị quyết không làm thay đổi nguyên tắc cơ bản về trách nhiệm hình sự, không làm phát sinh việc xem xét lại bản án đã có hiệu lực pháp luật, không làm chấm dứt các nghĩa vụ dân sự, tài chính và nghĩa vụ khắc phục hậu quả.
Dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số sẽ được Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất.
