Đoàn kiểm tra của Bộ Dân tộc và Tôn giáo làm việc với tỉnh Thanh Hóa về kết quả rà soát, phân định địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Ảnh: Thùy Linh
78 xã vùng đồng bào DTTS và miền núi, 311 thôn đặc biệt khó khăn
Ngày 9/10, đoàn kiểm tra của Bộ Dân tộc và Tôn giáo làm việc với tỉnh Thanh Hóa về kết quả rà soát, phân định địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi giai đoạn 2026-2030; tình hình triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn.
Theo báo cáo tại buổi làm việc, vùng DTTS và miền núi tỉnh Thanh Hóa có diện tích tự nhiên trên 8.700km², chiếm khoảng 3/4 diện tích toàn tỉnh, với 1.110.807 người sinh sống. Đây là địa bàn cư trú của nhiều dân tộc, chủ yếu gồm Mường, Thái, Dao, Thổ, Mông và Khơ Mú.
Những năm qua, đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân, nhất là đồng bào DTTS ở Thanh Hóa từng bước được cải thiện. Tuy nhiên, khoảng cách phát triển kinh tế - xã hội giữa miền núi và đồng bằng vẫn còn đáng kể; kết cấu hạ tầng ở một số địa bàn chưa đáp ứng yêu cầu, tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào DTTS còn cao.
Cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo vùng đồng bào DTTS và miền núi của tỉnh Thanh Hóa là 3,81%, tỷ lệ hộ cận nghèo là 10,92%. Riêng trong đồng bào DTTS, tỷ lệ hộ nghèo đạt 5,1%, tỷ lệ hộ cận nghèo là 14,3%. Những con số này cho thấy yêu cầu tiếp tục ưu tiên nguồn lực, nâng cao hiệu quả các chính sách hỗ trợ, tạo sinh kế và cải thiện điều kiện sống cho người dân vùng khó khăn.
Thực hiện rà soát, phân định xã, thôn vùng đồng bào DTTS và miền núi; xác định xã khu vực I, II, III và thôn đặc biệt khó khăn giai đoạn 2026-2030, tỉnh Thanh Hóa cùng các sở, ngành đã ban hành văn bản chỉ đạo, hướng dẫn và đôn đốc triển khai.
Kết quả phân định cho thấy, giai đoạn 2026-2030, toàn tỉnh Thanh Hóa có 78 xã vùng đồng bào DTTS và miền núi. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, địa bàn này có 623 thôn, trong đó 533 thôn miền núi, 601 thôn vùng đồng bào DTTS và 311 thôn đặc biệt khó khăn.
Việc rà soát, phân định địa bàn có ý nghĩa quan trọng trong xác định phạm vi, đối tượng thụ hưởng và tổ chức thực hiện các chính sách dân tộc trong giai đoạn mới. Kết quả phân định cũng là cơ sở để các cấp, ngành xây dựng kế hoạch, bố trí nguồn lực phù hợp với điều kiện thực tế, tập trung hỗ trợ những địa bàn còn nhiều khó khăn.
Tại hội nghị, các đại biểu tập trung trao đổi, làm rõ những vướng mắc trong quá trình rà soát, phân định địa bàn và triển khai chính sách dân tộc. Các nội dung được quan tâm gồm xác định đối tượng thụ hưởng, xử lý những vấn đề chuyển tiếp sau sắp xếp đơn vị hành chính và xác định thẩm quyền thực hiện chính sách.
Đây là những vấn đề cần được giải quyết kịp thời nhằm bảo đảm chính sách được triển khai thống nhất, đúng đối tượng, hạn chế tình trạng chậm trễ hoặc ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân trong quá trình chuyển tiếp.
Đẩy nhanh giải ngân, ưu tiên địa bàn đặc biệt khó khăn
Đối với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2025 được kéo dài thời gian thực hiện sang năm 2026, tổng vốn ngân sách được kéo dài là 462.260 triệu đồng. Đến thời điểm báo cáo, tỉnh Thanh Hóa đã giải ngân 111.554 triệu đồng.
Tiến độ thực hiện một số nội dung, dự án, tiểu dự án còn chậm. Nguyên nhân được xác định là một số nội dung hỗ trợ không còn đối tượng, không còn nhu cầu thực tế hoặc không đủ điều kiện triển khai, đặt ra yêu cầu phải rà soát kỹ để có phương án xử lý phù hợp, bảo đảm sử dụng nguồn vốn đúng quy định và hiệu quả.
Đối với giai đoạn 2026-2030, Thanh Hóa đã giao kế hoạch chi tiết đầu tư công trung hạn vốn ngân sách Trung ương 3.561.760 triệu đồng, đạt 100% kế hoạch được giao. Riêng năm 2026, tổng nguồn vốn ngân sách Trung ương là 510.260 triệu đồng, gồm 378.610 triệu đồng vốn đầu tư phát triển và 131.650 triệu đồng vốn sự nghiệp.
Sau khi nghe các ý kiến tại buổi làm việc, ông Hà Việt Quân, Chánh Văn phòng Quốc gia về dân tộc và miền núi (Bộ Dân tộc và Tôn giáo), Trưởng đoàn kiểm tra, đề nghị tỉnh Thanh Hóa tiếp tục tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện; rà soát các tiêu chí còn hạn chế, ưu tiên giải ngân vốn cho các thôn, khu vực đặc biệt khó khăn và địa bàn xa trung tâm.
Trưởng đoàn kiểm tra nhấn mạnh yêu cầu tập trung nguồn lực cho những nhu cầu thiết yếu, phục vụ trực tiếp đời sống đồng bào DTTS và miền núi. Đồng thời, tỉnh cần cập nhật, hoàn thiện đầy đủ, chính xác hồ sơ, dữ liệu trên hệ thống để phục vụ công tác quản lý, theo dõi và đánh giá kết quả thực hiện.
Đối với nguồn vốn năm 2026, Thanh Hóa cần tăng cường chỉ đạo, đôn đốc, đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân, bảo đảm đúng tiến độ, mục đích, phát huy hiệu quả nguồn lực được giao.
Phát biểu tại buổi làm việc, bà Vũ Thị Hương, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Thanh Hóa, đề nghị các đơn vị, phòng chuyên môn rà soát tiến độ giải ngân từng nguồn vốn; đánh giá cụ thể những khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân các nội dung chưa triển khai. Trên cơ sở đó, tham mưu phương án xử lý, chuyển nguồn vốn theo quy định, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực, góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn tỉnh.
