Từ 10h27 ngày 12/11, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân lần đầu trả lời chất vấn trước Quốc hội về kết quả thực hiện Nghị quyết 57, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ hướng dẫn cấp xã tháo gỡ vướng mắc về dữ liệu
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Quang Huy (Hưng Yên) cho biết nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia đã ghi nhận gần 5 tỷ giao dịch, nhưng vẫn còn 34/104 cơ sở dữ liệu chưa được đồng bộ về Trung tâm Dữ liệu quốc gia.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Quang Huy (Hưng Yên). Ảnh: quochoi.vn
Theo đại biểu, trong 8 cơ sở dữ liệu trọng yếu đã kết nối, 7 cơ sở dữ liệu vẫn đồng bộ ngoại tuyến. Vì vậy, người dân vẫn phải cung cấp lại những thông tin cơ quan Nhà nước đã có.
“Bộ trưởng cho biết trách nhiệm của Bộ trong việc bảo đảm hệ thống thực sự liên thông, dữ liệu được tái sử dụng. Có cơ chế nào để các cơ quan phải chấm dứt yêu cầu người dân kê khai lại những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu Nhà nước?”, ông Huy chất vấn.
Trả lời, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết dữ liệu hiện được lưu trữ tại nhiều cơ quan, đơn vị trong thời gian dài nên việc tập hợp, đồng bộ và xây dựng cơ sở dữ liệu mới cần thời gian.
Việc xác định chi phí số hóa cũng phức tạp do mỗi loại tài liệu có yêu cầu xử lý khác nhau, trong khi nhân lực còn hạn chế.
Theo Bộ trưởng, tình trạng người dân phải đi lại nhiều lần để giải quyết thủ tục hành chính, cán bộ cấp xã phải sử dụng nhiều phần mềm xuất phát từ năm nguyên nhân: các hệ thống chưa kết nối, đồng bộ; quy trình và biểu mẫu chưa thống nhất; dữ liệu chưa đầy đủ; thiết bị, đường truyền và hỗ trợ kỹ thuật chưa đáp ứng yêu cầu; kỹ năng số của một bộ phận người dân và cán bộ cơ sở còn hạn chế.
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn. Ảnh: quochoi.vn
Để khắc phục, Bộ trưởng cho biết Bộ đã ban hành khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và đang quyết liệt triển khai.
Trong đó, Bộ đã trực tiếp xuống một số xã ở các địa phương, thống kê được 29 “bài toán nhỏ” mà cán bộ xã đang gặp phải, từ đó hình thành các lời giải để hướng dẫn cho từng cán bộ xử lý từng vấn đề.
“Chúng tôi đang hình thành các lời giải, hướng dẫn trực tiếp cho cán bộ ở từng địa bàn, sau đó tổng quát hóa để có thể nhân rộng”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nói.
Ông cũng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục khảo sát quy trình xử lý công việc, chế độ báo cáo tại cấp xã để xây dựng hướng dẫn, tài liệu đào tạo và cập nhật kiến thức, giúp cán bộ cơ sở nâng cao kỹ năng số, từng bước khắc phục tình trạng phần mềm thiếu đồng bộ, giảm việc người dân phải khai báo lại thông tin.
Bộ trưởng xác định “29 bài toán nhỏ” nhưng “tôi cho rằng không nhỏ chút nào”
Bấm nút tranh luận, đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Anh (Gia Lai) nói Bộ trưởng xác định “29 bài toán nhỏ” ở cấp cơ sở nhưng “tôi cho rằng ở đây không nhỏ một chút nào, nó rất lớn và rất khó khăn”.
Đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Anh (Đoàn Gia Lai). Ảnh: quochoi.vn
Đại biểu băn khoăn khi Bộ trưởng chưa nêu giải pháp và thời hạn để xử lý những bài toán này như thế nào, vì ở cơ sở đang hàng ngày, hàng giờ chờ đợi.
“Thực tế hiện nay chúng ta đang đối mặt với một việc mà chưa xử lý được, đó là quá nhiều ứng dụng của bộ, ngành, địa phương. Người dân, cán bộ, công chức, đảng viên đều phải cài rất nhiều ứng dụng, quản lý nhiều tài khoản, nhập đi, nhập lại rất nhiều thông tin”, đại biểu trao đổi với Bộ trưởng.
Từ đó, đại biểu hỏi Bộ có cam kết chỉ tiêu cụ thể nào, đến thời điểm nào, bao nhiêu loại giấy tờ được cắt giảm, bao nhiêu hồ sơ người dân không phải nộp lại thay vì chỉ là những số liệu trao đổi dữ liệu?
“Bộ có rà soát, tích hợp các ứng dụng trùng lặp về một đầu mối, dùng một tài khoản định danh duy nhất và dừng các dự án mới trùng lặp với nền tảng quốc gia hay không? Lộ trình của Bộ như thế nào?”, đại biểu Hoàng Anh nêu.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đồng tình với đại biểu Hoàng Anh rằng “29 bài toán” không phải là vấn đề nhỏ.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân đồng ý với ý kiến tranh luận của đại biểu Quốc hội. Ảnh: quochoi.vn
“Nhìn về góc độ công nghệ thì đây không phải là bài toán lớn, nhưng nếu đặt lên vai cán bộ cấp xã thì đây là bài toán rất lớn. Tôi hoàn toàn thống nhất với ý kiến tranh luận của đại biểu”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nói.
Về lộ trình và cam kết giải quyết các bài toán này, Bộ trưởng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ đang làm thí điểm, sẽ kết thúc vào tháng 12/2026 và triển khai nhân rộng từ đầu năm 2027 để hỗ trợ cho các xã.
Đối với các chỉ tiêu dữ liệu, nền tảng số, theo Bộ trưởng, quyết định của Thủ tướng đã quy định rõ là đến năm 2030 phải hoàn thành toàn bộ nền tảng dữ liệu và thực hiện thủ tục hành chính toàn trình cho người dân. Trên cơ sở này, Bộ đã xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết.
Việt Nam đã làm chủ công nghệ lõi nào?
Đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (Phú Thọ) đề cập báo cáo cho biết Việt Nam đã làm chủ được công nghệ lõi. Ông đề nghị Bộ trưởng giải thích công nghệ lõi gồm những gì và Việt Nam đã làm chủ các loại vật liệu, công nghệ nào.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Minh Tuấn (Phú Thọ). Ảnh: quochoi.vn
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho rằng một sản phẩm công nghệ chiến lược thường trải qua nhiều công đoạn, trong đó Việt Nam đã làm chủ được một số khâu nhưng vẫn phụ thuộc vào nước ngoài ở những bước khác.
Ông lấy ví dụ về chip 5G. Việt Nam hiện có thể thực hiện khâu thiết kế, song để chế tạo thành con chip hoàn chỉnh vẫn phải đưa ra nước ngoài.
Theo bộ trưởng, quá trình tạo ra một sản phẩm công nghệ chiến lược gồm nhiều công đoạn, liên quan đến vật liệu và nhiều yếu tố khác, vì vậy cần xác định cụ thể những khâu nào đã làm chủ và những khâu nào còn phụ thuộc.
Bộ trưởng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ đang tiếp cận việc phát triển công nghệ chiến lược theo hai nhóm.
Với những công nghệ có thể ứng dụng ngay, Việt Nam sẽ đẩy mạnh tiếp nhận, chuyển giao để sớm đưa vào sản xuất trong nước. Chẳng hạn với công nghệ vaccine, có thể chuyển giao công nghệ từ nước ngoài về để sản xuất trong nước.
Trong khi đó, theo Bộ trưởng, một số lĩnh vực đòi hỏi chiến lược lâu dài, không thể làm ngay được. Đơn cử như thiết bị bay không người lái (UAV) - đây là sản phẩm tích hợp nhiều công nghệ, từ chip bán dẫn phục vụ điều khiển và thu phát tín hiệu đến cơ khí, khoa học vật liệu và công nghệ vật liệu…
“Với những bài toán công nghệ lâu dài, chúng ta phải chia thành từng nhóm vấn đề và đặt hàng nhiệm vụ để giải quyết từng nhóm, chứ không thể cùng lúc làm chủ tất cả công nghệ”, Bộ trưởng cho biết.
