Tiềm năng phát triển du lịch đặc khu, vùng ven biển Thành phố Hồ Chí Minh

*Lợi thế “cốt lõi” đặc khu Côn Đảo

Trong bối cảnh du lịch cả nước đang chuyển mình mạnh mẽ, việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về du lịch tại cấp cơ sở, nhất là những phường, xã, đặc khu đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo sự phát triển đồng bộ, bền vững và phù hợp với xu hướng của thời đại. Theo ông Nguyễn Văn Mạnh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân đặc khu Côn Đảo, Thành phố Hồ Chí Minh, Côn Đảo không chỉ là biểu tượng thiêng liêng của tinh thần yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam, mà ngày nay còn đang vươn mình trở thành một điểm đến du lịch khác biệt, mang tầm quốc gia và quốc tế. Sự hội tụ đồng thời giá trị di sản lịch sử - văn hóa đặc biệt, hệ sinh thái biển đảo nguyên sơ, đa dạng sinh học bậc nhất và đời sống văn hóa giàu bản sắc là nền tảng cốt lõi để Côn Đảo đẩy mạnh phát triển kinh tế - du lịch theo hướng bền vững.

Ông Mạnh cho biết thêm: Phát huy tiềm năng, lợi thế địa phương để phát triển kinh tế - du lịch bền vững đối với Côn Đảo không chỉ là yêu cầu phát triển, mà còn là trách nhiệm đối với lịch sử, với thiên nhiên và thế hệ mai sau. Chính vì vậy, Côn Đảo sẽ tiếp tục khẳng định vị thế vừa là điểm đến lịch sử - văn hóa - sinh thái tiêu biểu, vừa là hình mẫu về phát triển du lịch bền vững của cả nước và khu vực.

Theo thống kê, du lịch Côn Đảo duy trì tăng trưởng ổn định hằng năm, bình quân đón trên 600.000 lượt khách/năm, trong đó trên 80% khách tham quan các khu, điểm di tích lịch sử - văn hóa, về nguồn. Riêng hệ thống bảo tàng và di tích thu hút trên 200.000 lượt khách/năm, du lịch sinh thái nghỉ dưỡng thu hút khoảng 40.000 lượt khách/năm, giữ vai trò quan trọng trong phát triển sản phẩm du lịch và đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế địa phương. Qua những con số này có thể thấy, di sản văn hóa và tài nguyên thiên nhiên chính là “lợi thế cốt lõi”, nếu được khai thác đúng hướng sẽ trở thành động lực phát triển kinh tế - du lịch bền vững.

Ngoài ra, có thể kể thêm giá trị nổi trội của Côn Đảo là nơi được mệnh danh là “địa chỉ đỏ” mang tầm quốc gia và quốc tế. Hiện tại, Côn Đảo cũng là điểm đến có khả năng thu hút phân khúc khách chất lượng cao, lưu trú dài ngày, chi tiêu cao, phù hợp với định hướng phát triển bền vững, hạn chế du lịch đại trà. Với quan điểm xuyên suốt “bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn”, Côn Đảo đã và đang từng bước chuyển từ tư duy khai thác đơn thuần sang bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, lịch sử, tài nguyên thiên nhiên một cách có kiểm soát, có chiều sâu và có trách nhiệm.

Một số đơn vị hoạt động trong lĩnh vực du lịch - lữ hành tại Côn Đảo chia sẻ, Côn Đảo là địa phương tiên phong trong việc phát triển du lịch gắn với bảo vệ môi trường và xây dựng nếp sống văn minh tại khu di tích, điểm tham quan. Điển hình, mô hình “Giỏ lễ xanh” và chủ trương “Nói không với cúng, đốt hàng mã” tại 100% khu, điểm di tích đã tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của người dân lẫn du khách, góp phần giữ gìn không gian di sản trang nghiêm, xanh - sạch - đẹp, thể hiện rõ cam kết phát triển du lịch bền vững của địa phương. Song song đó, chuỗi lễ hội truyền thống Lễ giỗ Bà Phi Yến, Lễ giỗ Nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Võ Thị Sáu hằng năm, cùng những hoạt động kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, chương trình nghệ thuật “Côn Đảo - Hồn thiêng Tổ quốc”... ngày càng được tổ chức bài bản, đã trở thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc sắc, góp phần kéo dài thời gian lưu trú, tăng chi tiêu và lan tỏa mạnh mẽ hình ảnh Côn Đảo.

*Tài nguyên “hiếm” xã Cần Giờ

Cùng với đặc khu Côn Đảo, thì xã Cần Giờ được đánh giá là có tiềm năng “hiếm” giúp Thành phố Hồ Chí Minh thúc đẩy phát triển vùng ven biển, nhất là ở lĩnh vực du lịch. Đặc biệt, ngành Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh cũng xác định trọng tâm năm 2026 chuyển mạnh chất lượng tăng trưởng, cùng với định hướng phát triển theo hướng đa sản phẩm, đa không gian, gắn kết chặt chẽ giữa đô thị trung tâm với các khu vực ven sông, ven biển, rừng sinh thái trong tổng thể đô thị hợp nhất.

Ghi nhận thực tế, nhiều năm qua việc di chuyển từ trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh về Cần Giờ mất khá nhiều thời gian, trung bình khoảng 2 giờ đến 2 giờ 30 phút, thậm chí lâu hơn vào cuối tuần do phải qua phà Bình Khánh. Hạn chế về kết nối giao thông đã kìm hãm sức hút du khách, nhất là phát triển du lịch nghỉ dưỡng và kinh tế đêm. Nếu giải quyết được điểm nghẽn này, thì khó có địa phương nào tại khu vực phía Nam sở hữu lợi thế điều kiện tự nhiên như Cần Giờ.

Chủ nhiệm bộ môn Du lịch - nhà hàng - khách sạn, Trường Cao đẳng FPT Polytechnic Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Hữu Hướng chỉ ra rằng, Cần Giờ là địa phương sở hữu tiềm năng rất lớn để phát triển kinh tế du lịch, tuy nhiên chưa được khai mở tương xứng. Nếu được đầu tư đúng tầm và quy hoạch bài bản, Cần Giờ hoàn toàn có khả năng vươn mình trở thành trung tâm du lịch nghỉ dưỡng kết hợp kinh tế đêm của Thành phố Hồ Chí Minh, cũng như cả nước.

Còn các chuyên gia cho rằng, bên cạnh lợi thế điều kiện tự nhiên, Cần Giờ sở hữu chiều sâu văn hóa - lịch sử như làng nghề làm muối truyền thống, làng chài ven biển, nguồn hải sản trứ danh cùng hệ thống di tích lịch sử cách mạng,… tạo nền tảng quan trọng phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù. Trong đó, Cần giờ có thể kết nối đường thủy với những bến cảng khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, khu vực Vũng Tàu để xây dựng tuyến tàu du lịch đường sông, tương tự mô hình mà nhiều thành phố du lịch lớn trên thế giới đã thực hiện thành công.

Ông Đặng Mạnh Phước,Tổng giám đốc Outbox (Đơn vị nghiên cứu thị trường chuyên sâu về du lịch và khách sạn tại Việt Nam) phân tích: Với những tiềm năng “hiếm” của Cần Giờ, nếu cân bằng tốt giữa bảo tồn và phát triển thì sẽ không chỉ là điểm nghỉ dưỡng hấp dẫn, mà còn có thể góp phần định hình thương hiệu du lịch xanh cho Thành phố Hồ Chí Minh trên bản đồ quốc tế. Bởi vấn đề không nằm ở chỗ có hay không tài nguyên mà ở cách chuyển hóa thành những sản phẩm du lịch cụ thể, có khả năng tạo trải nghiệm và giữ chân du khách nhưng không đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng ngắn hạn.

“Nhiều kết quả nghiên cứu khảo sát cho thấy, rừng ngập mặn và hệ sinh thái nước lợ Cần Giờ hiện diện khá ấn tượng trên hình ảnh nhưng lại thiếu đa dạng sản phẩm du lịch đủ sức níu chân du khách khiến động lực quay trở lại chưa cao. Trước bối cảnh này, các dự án đầu tư quy mô lớn nếu được quy hoạch đúng hướng, hài hòa vào tổng thể không gian sinh thái… sẽ cho phép kỳ vọng tạo thêm lực hút cho Cần Giờ,” ông Phước cho hay.

Cần Giờ đang đứng trước thời điểm chuyển mình nhờ hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm. Trong đó, có tuyến đường sắt đô thị Bến Thành - Cần Giờ đã động thổ cuối năm 2025, dự kiến vận hành năm 2028; cầu Cần Giờ dự kiến hoàn thành năm 2029, thay thế phà Bình Khánh; nút giao Rừng Sác kết nối cao tốc Bến Lức - Long Thành cũng chuẩn bị triển khai và nghiên cứu tuyến đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu. Những dự án hạ tầng này, hứa hẹn mang lại cơ hội lớn cho cả chính quyền địa phương lẫn cộng đồng du lịch - lữ hành phát triển phong phú loại hình du lịch phù hợp với xu hướng du lịch xanh và bền vững.

Theo ông Lê Trương Hiền Hòa, Phó Giám đốc Sở Du lịch Thành phố, ngành Du lịch Thành phố kỳ vọng trong năm 2026 không gian mới Thành phố Hồ Chí Minh, gồm 168 phường, xã và đặc khu sẽ phát triển hơn nữa. Minh chứng cho kỳ vọng này, Sở đã đặt ra những mục tiêu cao như phấn đấu đạt được 11 triệu lượt khách quốc tế, 50 triệu lượt khách nội địa, đặc biệt doanh thu về du lịch dự kiến đạt tăng trưởng 330.000 tỷ đồng trong năm 2026. Đồng thời, Sở du lịch Thành phố tin rằng với những động lực mới của Thành phố và sự đồng hành của chính quyền địa phương, cùng cộng đồng doanh nghiệp thì hoàn toàn có thể đạt được những mục tiêu của ngành./.

Mỹ Phương