Đoàn rước sản vật của các thôn tiến về Đền Đông Cuông trong Lễ hội Cơm mới năm 2026, mang theo thành quả mùa màng và lòng thành kính dâng Mẫu. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài
Mùa vàng theo bước chân đoàn rước
Tiếng trống hội vang lên giữa không gian linh thiêng của Đền Đông Cuông, tỉnh Lào Cai. Cờ thần rực rỡ, tiếng chiêng ngân theo nhịp bước của đoàn rước. Nổi bật giữa những bộ trang phục truyền thống là các kiệu sản vật được trang trí công phu, lần lượt tiến về nơi thờ Mẫu, mang theo thành quả lao động của người dân sau một mùa gieo trồng, chăm bón.
Không phải những lễ vật đắt tiền, trên các kiệu rước là những thứ gần gũi với đời sống ruộng đồng, nương rẫy: Bông lúa mới, nếp thơm, mâm cốm, bánh chưng, bánh dày, khoai sắn, ngô, chuối, bưởi… Qua bàn tay chăm chút của người dân, những sản vật bình dị trở thành lễ vật trang trọng, gửi gắm lòng thành kính cùng niềm vui được mùa.
Những bông lúa trĩu hạt cùng các sản vật nông nghiệp được bài trí trên kiệu lễ, gửi gắm ước vọng về mùa màng tốt tươi, cuộc sống no ấm. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài
Đằng sau mỗi lễ vật là bao ngày lao động. Hạt gạo trắng ngần được chắt chiu từ những mùa cày cấy; bắp ngô chắc hạt, củ sắn ngọt bùi là thành quả của những ngày chăm nương dưới nắng mưa. Những chiếc bánh thơm dẻo lại chứa đựng sự khéo léo được truyền từ bà sang mẹ, từ mẹ sang con. Đó là những điều quen thuộc trong cuộc sống, nhưng khi cùng hiện diện trong đoàn rước, mỗi thức quà như có thêm một câu chuyện để kể.
Điều thú vị ở nghi thức rước sản vật là mỗi thôn mang đến một hương vị riêng, góp thêm sắc màu cho ngày hội.
Thôn Sặt Ngọt nổi bật với mâm xôi ngũ sắc. Năm màu xôi được tạo nên từ nguyên liệu tự nhiên, hòa quyện đẹp mắt. Từng hạt nếp dẻo thơm, từng gam màu được chăm chút, gợi sự hòa hợp, sum vầy và mong ước đủ đầy. Để có mâm xôi đẹp, người làm phải khéo từ khâu chọn nếp, tạo màu đến canh lửa, giữ cho hạt xôi chín đều, mềm dẻo.
Thôn Bến Đền góp những thức bánh truyền thống như bánh tẻ, bánh nẳng, bánh chưng. Mỗi loại bánh có cách chế biến và hương vị riêng, gợi nhớ những gian bếp quê ấm lửa, những ngày gia đình sum họp. Từ nguyên liệu quen thuộc, qua bàn tay khéo léo, người dân làm nên những món ăn gắn bó với đời sống gia đình và phong tục quê hương.
Giữa những mâm lễ nhiều màu sắc, cụm lúa nếp trĩu hạt của thôn Trung Tâm mang vẻ đẹp mộc mạc. Những bông lúa vàng gợi cả hành trình từ lúc gieo mạ đến ngày thu hoạch, kết tinh nắng mưa và mồ hôi người nông dân. Không cần trang trí cầu kỳ, chính những hạt lúa chắc mẩy đã nói lên ý nghĩa của mùa cơm mới.
Kiệu lễ kết từ chuối, bưởi và hoa tươi thể hiện sự phong phú của sản vật địa phương trong ngày hội dâng Mẫu. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài
Thôn Sài Lương mang đến bánh dày trắng ngần, dẻo thơm; thôn Sân Bay có mâm cốm xanh, phảng phất hương lúa non. Các thôn Khe Ván, Quang Minh góp gừng, ớt, khoai, sắn; An Bình, Khe Rồng mang ngô nếp, ngô tẻ cùng các loại bí. Chuối, bưởi là sản vật của Đức An, Đập Dóm; măng, mía và nhiều thức quà khác đến từ An Khang, Đông An.
Có vị cay nồng của gừng, ớt; vị ngọt của mía; cái bùi của khoai, sắn; sắc vàng của ngô và hương thơm nếp mới. Mỗi sản vật một dáng vẻ, một hương vị, nhưng khi cùng hiện diện trong đoàn rước, tất cả tạo nên bức tranh sinh động về đời sống lao động của người dân vùng Đông Cuông.
Một nải chuối, vài bắp ngô hay cụm lúa mới đều được trân trọng như những lễ vật quý. Bởi giá trị của chúng không nằm ở sự đắt tiền, cầu kỳ mà ở công sức làm ra và tấm lòng của người dâng lễ.
Các đoàn rước hội tụ tại sân Đền Đông Cuông, tạo nên không gian văn hóa cộng đồng trang nghiêm, rực rỡ sắc màu. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài
Gửi lòng thành kính, giữ hồn quê
Nằm bên dòng sông Hồng, Đền Đông Cuông là nơi thờ chính Mẫu Thượng Ngàn, gắn bó lâu đời với đời sống tín ngưỡng của người dân trong vùng. Trong tâm thức dân gian, Mẫu là biểu tượng của sự chở che, nuôi dưỡng, gắn với thiên nhiên và những ước vọng tốt lành.
Bởi vậy, rước sản vật dâng Mẫu không đơn thuần là một nghi thức trong lễ hội. Người dân mang đến những gì mình làm ra để bày tỏ lòng thành kính, cảm tạ đất trời, tổ tiên và cầu mong mưa thuận gió hòa, gia đình bình an, bản làng no ấm.
Trong đoàn rước, sắc màu trang phục truyền thống hòa cùng màu xanh của cốm, sắc vàng của lúa, màu trắng của bánh dày và những gam màu tươi tắn của trái cây. Tiếng trống, tiếng chiêng dẫn nhịp, những kiệu lễ được nâng niu qua từng bước chân, tạo nên không khí vừa trang nghiêm vừa gần gũi.
Các đoàn rước kiệu sản vật trong trang phục truyền thống tiến về Đền Đông Cuông, tái hiện nét đẹp văn hóa cộng đồng trong mùa cơm mới. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài
Điều làm nên nét riêng của nghi thức này chính là sự gắn bó với đời sống người dân. Lễ vật không xa lạ mà là sản phẩm từ ruộng đồng, nương rẫy, vườn nhà. Những người dâng lễ cũng là người trực tiếp làm ra sản vật. Họ hiểu để có một mùa thu hoạch phải trải qua bao ngày chăm sóc, chờ đợi, có khi cả những lo toan trước thời tiết thất thường. Vì thế, niềm vui khi mang sản vật dâng Mẫu cũng là niềm vui được nhìn lại thành quả của mình.
Mỗi thôn góp một phần thành quả, cùng làm nên ngày hội chung. Qua việc chuẩn bị lễ vật, những kinh nghiệm đồ xôi, gói bánh, chọn nếp, giữ hương vị truyền thống có dịp được nhắc nhớ. Với lớp trẻ, đây còn là cơ hội hiểu thêm những phong tục của quê hương và công sức lao động phía sau từng hạt gạo, củ khoai.
Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, nghi thức rước sản vật còn giới thiệu những nét đặc sắc của văn hóa ẩm thực và sản xuất nông nghiệp địa phương. Mâm xôi ngũ sắc gợi chuyện sử dụng nguyên liệu tự nhiên; bánh nẳng, bánh tẻ lưu giữ cách chế biến truyền thống; cụm lúa nếp, mâm cốm nhắc đến mùa vụ và kinh nghiệm canh tác lâu đời.
Lãnh đạo xã Đông Cuông tham gia các hoạt động trong khuôn khổ Lễ hội Cơm mới Đền Đông Cuông năm 2026. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài
Với du khách, những kiệu sản vật không chỉ để chiêm ngưỡng. Đằng sau mỗi thức quà là câu chuyện về vùng đất, về người làm ra chúng và những phong tục gắn với đời sống cộng đồng. Nếu được giới thiệu phù hợp, những sản vật ấy còn có thể góp phần quảng bá văn hóa địa phương, nâng cao giá trị nông sản và phát triển du lịch gắn với sinh kế người dân.
Giữa nhịp sống hiện đại, việc duy trì nghi thức rước sản vật tại Lễ hội Cơm mới Đền Đông Cuông càng thêm ý nghĩa. Bản sắc văn hóa đôi khi được gìn giữ từ những điều rất đỗi bình thường: cách đồ một mâm xôi, gói chiếc bánh, lựa những bông lúa đẹp nhất để dâng Mẫu. Qua mỗi mùa hội, những việc làm ấy tiếp tục nối liền ký ức của người đi trước với cuộc sống hôm nay.
Nghi thức dâng lễ tại Đền Đông Cuông, thể hiện lòng thành kính và sự trân trọng những giá trị tín ngưỡng truyền thống. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài
Rồi đoàn rước khép lại, tiếng trống, tiếng chiêng dần lắng xuống. Những kiệu lễ đã hoàn thành hành trình dâng Mẫu, nhưng hương nếp mới, sắc cốm xanh và hình ảnh những bông lúa trĩu vàng vẫn còn đọng lại.
Từ hạt gạo, củ khoai đến những thức bánh quê nhà, người dân Đông Cuông đã mang đến lễ hội những gì thân thuộc và đáng quý nhất. Mùa cơm mới vì thế không chỉ có niềm vui thu hoạch, mà còn là dịp cùng sẻ chia thành quả lao động, nhớ về nguồn cội và gửi gắm hy vọng vào những mùa vàng phía trước.
