Các dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đang được tăng cường kiểm tra, giám sát tiến độ thi công và giải ngân vốn. Ảnh: NG
Nhiều “điểm nghẽn” bộc lộ
Xác định đầu tư công là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thời gian qua tỉnh Đắk Lắk đã tập trung chỉ đạo các cấp, ngành triển khai nhiều giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026. Tuy nhiên, kết quả thực tế vẫn chưa đạt kỳ vọng.
Tính đến cuối tháng 4/2026, toàn tỉnh mới giải ngân được hơn 732 tỷ đồng, tương đương 7,72% kế hoạch vốn Trung ương giao. Đây là con số thấp hơn nhiều so với bình quân chung của cả nước, phản ánh rõ những khó khăn, vướng mắc đang tồn tại trong quá trình triển khai các dự án.
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp phát triển nông thôn tỉnh Đắk Lắk, năm 2026 đơn vị được giao hơn 2.250 tỷ đồng trong năm 2026 nhưng đến nay mới giải ngân hơn 159 tỷ đồng, đạt khoảng 7,07% kế hoạch.
Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay nằm ở công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Việc thuê đơn vị tư vấn xác định giá đất cụ thể gặp nhiều trở ngại do các đơn vị chờ hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) của tỉnh. Trong khi đó, việc phân cấp cho cấp xã thực hiện xác định nguồn gốc đất đã khiến nhiều địa phương rơi vào tình trạng quá tải, dẫn đến chậm ký xác nhận hồ sơ bồi thường.
Công nhân thi công dự án hạ tầng tại Đắk Lắk đẩy nhanh tiến độ để góp phần tăng tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026. Ảnh: NG
Không chỉ riêng đơn vị này, Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng khu vực phía Đông tỉnh cùng nhiều chủ đầu tư khác cũng đang gặp khó khăn tương tự. Nút thắt về đất đai, giải phóng mặt bằng và tái định cư tiếp tục là rào cản lớn nhất làm chậm tiến độ triển khai dự án.
Theo đánh giá của Sở Tài chính, nguyên nhân chậm giải ngân còn đến từ đặc thù đầu năm khi các chủ đầu tư phải tập trung quyết toán nguồn vốn cũ, đồng thời hoàn thiện hồ sơ thủ tục cho các dự án mới. Đối với nguồn vốn ODA, tiến độ giải ngân còn phụ thuộc vào quá trình ký kết các hiệp định vay vốn quốc tế vốn kéo dài và phức tạp.
Một thực tế đáng chú ý khác là tình trạng thiếu hụt cán bộ chuyên trách đầu tư công tại cấp xã, phường đang tạo ra sự ách tắc cục bộ. Sau khi được phân cấp thêm nhiều nhiệm vụ liên quan đến xác minh nguồn gốc đất, giải phóng mặt bằng, nhiều địa phương lúng túng do thiếu nhân lực và kinh nghiệm chuyên môn.
Ngoài những khó khăn khách quan, tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận nhiều tồn tại mang tính chủ quan. Sự phối hợp giữa một số sở, ngành chưa thực sự đồng bộ; công tác chuẩn bị đầu tư tại một số dự án chưa sát thực tế; năng lực của một số ban quản lý dự án, đơn vị tư vấn và nhà thầu còn hạn chế.
Đáng lo ngại hơn, tại một số công trình đã xuất hiện tâm lý “câu giờ” của nhà thầu thi công với kỳ vọng giá nguyên vật liệu, nhiên liệu giảm trong thời gian tới. Điều này khiến tiến độ thi công, nghiệm thu khối lượng bị đình trệ, kéo theo tiến độ giải ngân chậm hơn kế hoạch đề ra.
Trong bối cảnh năm 2026 được xác định là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, việc giải ngân vốn đầu tư công không chỉ là câu chuyện tài chính - ngân sách mà còn liên quan trực tiếp đến năng lực tăng trưởng của nền kinh tế địa phương.
Bởi đầu tư công vẫn đang giữ vai trò “vốn mồi”, dẫn dắt và kích hoạt các nguồn lực đầu tư toàn xã hội; tạo việc làm, thúc đẩy sản xuất kinh doanh, phát triển kết cấu hạ tầng và nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh. Nếu chậm giải ngân, nhiều công trình hạ tầng trọng điểm sẽ bị kéo dài, làm giảm hiệu quả sử dụng vốn và ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng chung.
Siết trách nhiệm, tăng tốc về đích
Trước áp lực tiến độ và yêu cầu tăng trưởng, tỉnh Đắk Lắk đang triển khai một chiến dịch thúc đẩy giải ngân với tinh thần quyết liệt chưa từng có.
Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã thành lập Ban Chỉ đạo tăng trưởng kinh tế hai con số do Bí thư Tỉnh ủy làm Trưởng ban. Đồng thời, 4 tổ giúp việc do lãnh đạo UBND tỉnh phụ trách cũng được thành lập nhằm duy trì chế độ giao ban hằng tuần, kịp thời tháo gỡ khó khăn ngay từ cơ sở.
Mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy đã ban hành chỉ đạo yêu cầu toàn bộ sở, ngành, địa phương, chủ đầu tư tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm phấn đấu giải ngân đạt 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, bao gồm cả nguồn vốn năm 2025 được phép kéo dài sang năm 2026.
Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy yêu cầu siết trách nhiệm người đứng đầu, tháo gỡ “điểm nghẽn” để tăng tốc giải ngân đầu tư công. Ảnh: NG
Theo đó, tỉnh yêu cầu tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm các nghị quyết, kết luận và chỉ đạo của Trung ương, của Tỉnh ủy về công tác giải ngân vốn đầu tư công với quyết tâm chính trị cao nhất. Việc đẩy nhanh giải ngân phải gắn với bảo đảm chất lượng công trình, an toàn lao động, phòng chống tham nhũng, thất thoát, lãng phí.
Đặc biệt, kết quả giải ngân sẽ trở thành tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu theo quy định của Bộ Chính trị.
Tỉnh cũng đặt ra các mốc tiến độ rất cụ thể. Đối với kế hoạch vốn năm 2026, đến ngày 30/6 phải giải ngân tối thiểu 60% kế hoạch; đến ngày 30/9 đạt 80%; và đến ngày 31/1/2027 đạt từ 95 - 100%.
Riêng các dự án sử dụng vốn kéo dài từ năm 2025 sang 2026 phải cơ bản hoàn thành giải ngân trước ngày 31/10/2026. Những đơn vị không hoàn thành tiến độ, nếu không có lý do chính đáng, sẽ bị xem xét xử lý trách nhiệm.
Để bảo đảm tiến độ, UBND tỉnh yêu cầu các ban quản lý dự án và chủ đầu tư ngay sau khi được giao vốn phải hoàn tất thủ tục đầu tư, đăng ký dự án và nhập dự toán trên hệ thống TABMIS để đủ điều kiện giải ngân.
Các chủ đầu tư phải xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết theo từng tháng, quý; cam kết tiến độ cụ thể và chịu trách nhiệm toàn diện đối với tiến độ đã đăng ký.
Một điểm mới đáng chú ý là tỉnh kiên quyết điều chuyển vốn từ các dự án chậm giải ngân sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn. Sở Tài chính được giao chủ động rà soát, tham mưu cắt giảm hoặc điều chuyển kế hoạch vốn mà không chờ đề xuất từ chủ đầu tư.
Song song với đó, trách nhiệm của nhà thầu cũng được siết chặt. Các chủ đầu tư được yêu cầu lựa chọn đơn vị thi công, tư vấn có đủ năng lực và kinh nghiệm; đồng thời kiên quyết xử lý các nhà thầu vi phạm tiến độ, chậm thanh toán khối lượng hoặc không bảo đảm chất lượng công trình.
Trong lĩnh vực đất đai và giải phóng mặt bằng được xem là “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay, tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương tham mưu ban hành hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) trước ngày 15/5/2026 để làm cơ sở triển khai công tác bồi thường.
Cùng với đó, tỉnh sẽ tổ chức họp chuyên đề định kỳ 2 tuần/lần để tháo gỡ khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng; nghiên cứu thành lập các tổ công tác chuyên trách xử lý các vướng mắc phát sinh.
UBND cấp xã được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư trong xác nhận nguồn gốc đất, bố trí tái định cư và vận động người dân bàn giao mặt bằng. Bí thư Đảng ủy và Chủ tịch UBND xã, phường phải trực tiếp chỉ đạo công tác giải phóng mặt bằng và cam kết tiến độ thực hiện đối với từng dự án trên địa bàn.
Đối với lĩnh vực vật liệu xây dựng, Sở Xây dựng được giao công bố kịp thời giá vật liệu, chỉ số giá xây dựng để hạn chế tình trạng nhà thầu chờ giảm giá mới thi công. Đồng thời, cơ quan này cũng sẽ theo dõi năng lực nhà thầu để phục vụ công tác thay thế các đơn vị yếu kém.
Kho bạc Nhà nước khu vực XIV được yêu cầu rút ngắn thời gian kiểm soát chi, giải quyết nhanh việc tạm ứng và thanh toán vốn khi đủ điều kiện nhằm tạo thuận lợi tối đa cho các chủ đầu tư.
Không chỉ tập trung tháo gỡ khó khăn, tỉnh còn tăng cường cơ chế giám sát và kiểm tra. Các chủ đầu tư phải thực hiện chế độ báo cáo giải ngân hằng ngày, hằng tuần, hằng tháng; số liệu giải ngân sẽ được công khai để xếp hạng tiến độ giữa các đơn vị.
Sở Tài chính được giao theo dõi, cập nhật kết quả giải ngân hằng ngày và tham mưu tổ chức các đoàn kiểm tra liên ngành thường xuyên kiểm tra hiện trường, kịp thời xử lý các trường hợp triển khai chậm hoặc vi phạm quy định.
Đáng chú ý, Sở Nội vụ sẽ phối hợp xem xét trách nhiệm, đề xuất điều chuyển hoặc kiện toàn lãnh đạo đối với các đơn vị chậm giải ngân kéo dài, không có chuyển biến tích cực.
Với hàng loạt giải pháp đồng bộ, quyết liệt từ tỉnh đến cơ sở, Đắk Lắk đang thể hiện quyết tâm rất lớn trong việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” và tăng tốc giải ngân đầu tư công. Đây không chỉ là yêu cầu về tiến độ tài chính mà còn là nhiệm vụ then chốt để tạo động lực tăng trưởng, hoàn thiện hạ tầng và hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong năm 2026 và những năm tiếp theo.
