Phát triển sinh kế từ mô hình nông, lâm nghiệp kết hợp du lịch cộng đồng

Xã Đắk Phơi là địa phương có ý nghĩa đặc biệt về lịch sử, văn hóa và sinh thái của tỉnh Đắk Lắk. Đây là xã căn cứ cách mạng H10 anh hùng trong thời kỳ kháng chiến, nơi đồng bào các dân tộc thiểu số địa phương kiên cường bám đất, giữ rừng và đóng góp quan trọng cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Truyền thống cách mạng, tinh thần đoàn kết cộng đồng và sự gắn bó với rừng đã trở thành nền tảng văn hóa - xã hội bền vững của địa phương.

Dự án triển khai từ tháng 3/2024 - 3/2026, tổng kinh phí thực hiện hơn 1,8 tỷ đồng. Dự án được triển khai trong bối cảnh tài nguyên rừng khu vực suy giảm mạnh và đời sống đồng bào dân tộc thiểu số (chiếm 93,59% dân số) tại xã Đắk Phơi còn nhiều khó khăn do phụ thuộc thuần túy vào canh tác truyền thống.

Sau gần hai năm triển khai, dự án đã chứng minh được tính hiệu quả khi kết hợp hài hòa giữa bảo tồn tài nguyên và phát triển kinh tế. Dự án cung cấp bức tranh toàn diện về hiện trạng hơn 1.924 ha đã giao cho 136 hộ dân, làm rõ mức suy giảm 40% diện tích rừng sau 2 năm và chỉ ra mối quan hệ trực tiếp giữa nghèo đói đối với áp lực lên tài nguyên rừng.

Dự án đã triển khai 5 mô hình nông lâm nghiệp với trên 2,5 ha cho người dân, qua đó, nâng cao năng lực sản xuất và sinh kế của cộng đồng. Người dân thụ hưởng dự án còn được tập huấn, hướng dẫn chuyển giao kỹ thuật canh tác bền vững, ứng dụng biochar (than sinh học) trong nông nghiệp, qua đó, nâng cao nhận thức về sản xuất xanh. Trong lĩnh vực du lịch cộng đồng, dự án hỗ trợ xây dựng các tour trải nghiệm tại buôn Đung và buôn Tlong; tập huấn kỹ năng đón khách, tổ chức hoạt động văn hóa, từng bước hình thành mô hình du lịch dựa vào cộng đồng tại địa phương. Có thể nói, dự án đã giúp người dân xã Đắk Phơi thay đổi tư duy từ thụ động sang chủ động, tự tin trong việc tổ chức và quản lý hoạt động du lịch tại buôn làng.

Tại hội nghị, đại biểu cùng các hộ dân thụ hưởng đã thảo luận, đánh giá hiệu quả dự án mang lại. Nhiều ý kiến được đề xuất cùng các ý tưởng triển khai hiệu quả giai đoạn 2 của dự án. Các đại biểu nhận định, kết quả dự án cho thấy việc gắn phát triển sinh kế với bảo vệ rừng là hướng đi phù hợp. Muốn giữ rừng bền vững, cần tạo được lợi ích kinh tế trực tiếp cho người dân từ chính tài nguyên rừng và giá trị văn hóa bản địa. Giai đoạn 2 là bắt buộc để chuyển từ thí điểm sang nhân rộng, từ hỗ trợ sang tạo sinh kế bền vững gắn với bảo vệ rừng.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn cho biết, Đắk Lắk là địa phương có tiềm năng lớn về tài nguyên rừng, đa dạng sinh học, bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số phong phú, độc đáo. Tuy nhiên, tỉnh đang đối diện thách thức lớn về quản lý, sử dụng tài nguyên rừng, thu nhập của người dân còn thấp, tỷ lệ hộ nghèo cao, sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc nhiều vào tự nhiên. Trong bối cảnh đó, việc triển khai dự án tại xã Đắk Phơi là hướng tiếp cận đúng đắn, có tính tích hợp cao giữa bảo vệ rừng và phát triển sinh kế dựa vào khoa học kỹ thuật, du lịch cộng đồng, giữa lý thuyết và thực tiễn, giữa nội lực và hỗ trợ quốc tế.

“Một trong những giá trị đáng trân trọng của dự án chính là sự thay đổi từ bên trong cộng đồng. Có thể khẳng định, sự kết hợp nông lâm nghiệp bền vững và du lịch cộng đồng chính là động lực mới, chìa khóa quan trọng tạo sinh kế lâu dài cho đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng khó khăn như xã Đắk Phơi. Tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng đây mới chỉ là bước khởi đầu; những khó khăn về sinh kế, thị trường, nguồn lực và năng lực quản lý vẫn còn hiện hữu. Do đó, trong giai đoạn 2 của dự án cần tiếp tục hoàn thiện, nhân rộng mô hình nông lâm kết hợp và du lịch cộng đồng; tăng cường liên kết giữa các bên hình thành chuỗi giá trị bền vững; hỗ trợ cộng đồng nâng cao năng lực quản lý, tổ chức sản xuất và kinh doanh, gắn với ứng dụng nông nghiệp số, chuyển đổi số, phát triển sinh kế với bảo vệ rừng và thích ứng biến đổi khí hậu”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn nhấn mạnh.

Dịp này, các bên liên quan đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác, cam kết tiếp tục đồng hành hỗ trợ xã Đắk Phơi trong việc nâng cao nguồn nhân lực, nhân rộng mô hình thời gian tới./.

Hoài Thu