Mục tiêu phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường nhằm hướng tới phát triển bền vững là quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của Đảng và Nhà nước ta. Năm 2026 - năm bản lề trong lộ trình thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và các cam kết khí hậu quốc tế, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, bền vững và bao trùm.
Phát triển kinh tế phải đi đôi với phát triển môi trường. Ảnh minh họa: VGP
Tăng cường kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhận định, Việt Nam nói riêng và các nước trên thế giới nói chung hiện vẫn đang phải đối mặt với những hậu quả nghiêm trọng do biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và suy giảm hệ sinh thái tự nhiên. Liên hợp quốc cũng đã cảnh báo các hệ sinh thái trên Trái Đất đang tiếp tục suy thoái hoặc biến đổi; đa dạng sinh học đang suy giảm nhanh.
Theo ông Thành, thực tế trên đang gia tăng các thách thức đối với không chỉ Việt Nam mà là thách thức không nhỏ đối với các quốc gia trên thế giới, đặc biệt là về biến đổi khí hậu, sức khỏe, an ninh lương thực và nguồn nước.
Do vậy, vấn đề môi trường luôn được đặt ở vị trí trọng tâm trong các chương trình nghị sự, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển của đất nước.
Trong bối cảnh đó, vai trò của từng địa phương trong phát triển kinh tế xanh đóng vai trò rất quan trọng. Đơn cử như tỉnh Tây Ninh, luôn kiên định với mục tiêu phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường, tăng cường kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, ưu tiên thu hút các dự án, ngành nghề có hàm lượng công nghệ cao, hiện đại..., đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, hướng đến môi trường xanh, phát triển bền vững.
Quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh tạo ra nhiều áp lực đối với môi trường. Để giải quyết các vấn đề này, tỉnh xác định rõ giai đoạn 2026 - 2030, kiên định mục tiêu phát triển kinh tế đi đôi với lợi ích bảo vệ môi trường.
Quan điểm của tỉnh không thu hút đầu tư một cách ồ ạt, ưu tiên thu hút các nhà đầu tư sử dụng công nghệ xanh, sạch, thân thiện và ít tác động đến môi trường để bảo đảm phát triển nhanh, bền vững.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Tân Thuấn, phát triển kinh tế theo hướng sinh thái, tuần hoàn, tăng trưởng xanh, thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững; thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng có lợi cho các ngành kinh tế thân thiện với môi trường.
Cùng với đó, tỉnh thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp xanh, công nghiệp công nghệ cao, các khu sinh thái; khuyến khích sử dụng các loại nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu thân thiện với môi trường…
Phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh
Tỉnh An Giang được xem là "cái nôi trồng lúa" với vùng Tứ giác Long Xuyên, một trong những vựa lúa lớn nhất của Đồng bằng sông Cửu Long. Không chỉ đảm bảo an ninh lương thực cho quốc gia, An Giang còn là địa phương xuất khẩu gạo lớn nhất cả nước.
Để nâng cao chất lượng sản phẩm, địa phương đã và đang đẩy mạnh việc liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, ứng dụng khoa học công nghệ và thích ứng biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường. Đề án "Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long" bước đầu mang lại hiệu quả.
Không chỉ trong lâm nghiệp, sản xuất nông nghiệp của tỉnh Quảng Trị cũng đang chuyển mình theo hướng hiện đại, sinh thái và tuần hoàn. Các mô hình trồng lúa hữu cơ, lạc VietGAP, hợp tác xã nông nghiệp xanh… đang góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường, tăng thu nhập cho nông dân.
Bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị cho biết: “Cấy khô xen ướt là kỹ thuật đơn giản đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các chuyên gia quốc tế khuyến cáo. Áp dụng phương pháp này giúp lúa chống đổ ngã, năng suất cao hơn, tiết kiệm ít nhất 30% lượng nước tưới. Quan trọng hơn, nông dân dần nhận thức được lợi ích lâu dài, từng bước tham gia thị trường tín chỉ carbon, mở ra hướng đi mới cho sản xuất lúa ở Quảng Trị”.
Có thể thấy, phát triển kinh tế bền vững gắn với bảo vệ môi trường không phải là lựa chọn, mà là con đường tất yếu. Và chính sự chủ động, sáng tạo của địa phương, doanh nghiệp sẽ là động lực để mục tiêu ấy đi vào thực chất, lâu dài và hiệu quả.
Đặc biệt, Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành đầu năm 2026 đã nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng gắn với phát triển bền vững, trong đó khu vực kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, dẫn dắt và kiến tạo.
Theo tinh thần Nghị quyết, việc quản lý, khai thác và sử dụng các nguồn lực quốc gia phải bảo đảm hiệu quả kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm lợi ích lâu dài của quốc gia.
Nghị quyết 79-NQ/TW cũng đặt ra yêu cầu rõ ràng về việc kinh tế nhà nước phải đi đầu trong đầu tư hạ tầng xanh, năng lượng sạch, công nghiệp nền tảng và các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế, qua đó tạo “lực kéo” cho toàn bộ hệ thống kinh tế chuyển dịch theo hướng xanh và bền vững.
Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm khắc phục tình trạng phát triển thiếu đồng bộ, nơi mà tăng trưởng kinh tế ở một số lĩnh vực vẫn đang đánh đổi bằng môi trường và tài nguyên. Phát triển kinh tế chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đặt trên nền tảng môi trường bền vững và hệ sinh thái lành mạnh.
