A- A A+ | Trong Tăng tương phản Giảm tương phản

Phát triển kinh tế bạc theo vòng đời, không chỉ bắt đầu khi người dân bước vào tuổi 60

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh phát triển kinh tế bạc không đơn thuần là mở rộng một thị trường mới, mà là lựa chọn chiến lược trong đổi mới mô hình phát triển, chủ động thích ứng với chuyển đổi dân số.

Quan điểm này được Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị đưa ra khi phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc, sáng 16/11.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nhắc lại nhận định “già hóa dân số không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội phát triển; người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là nguồn lực, chủ thể và là động lực của sự phát triển”.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị. Ảnh: Thu Giang/chinhphu.vn

Theo ông, kinh tế bạc đã từng bước chuyển từ nhận thức sang hành động, từ nghiên cứu sang hoạch định chính sách, nhưng đây mới chỉ là bước khởi đầu. Những vấn đề về thể chế, thị trường, nguồn lực, hạ tầng và tổ chức thực hiện vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần phải được tháo gỡ.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nêu ra 3 yêu cầu chiến lược hiện nay.

Một là, kinh tế bạc phải được đặt trong tổng thể đổi mới mô hình phát triển của đất nước.

Theo đó, kinh tế bạc không chỉ góp phần đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi mà còn mở rộng thị trường, thúc đẩy đầu tư, tạo việc làm, phát triển các ngành hàng hóa, dịch vụ mới và hình thành các động lực tăng trưởng mới.

Thứ hai, tốc độ già hóa dân số đòi hỏi phải hành động sớm và có tầm nhìn dài hạn.

Ông Nguyễn Thanh Nghị cho biết, Việt Nam hiện có gần 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Khoảng 9 triệu người cao tuổi vẫn tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh. Dự báo đến năm 2034, số người từ 60 tuổi trở lên có thể đạt gần 21 triệu người. Thời kỳ dân số vàng dự kiến kết thúc vào khoảng năm 2036.

Tuổi thọ bình quân của người Việt Nam đang đạt mức 74 tuổi nhưng số năm sống khỏe mạnh mới khoảng 65 năm. Điều đó cho thấy yêu cầu không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng sống, sức khỏe, năng lực tự chủ và khả năng tham gia xã hội của người cao tuổi.

“Chúng ta chỉ còn khoảng một thập niên để chuẩn bị căn bản cho thời kỳ già hóa dân số. Đây là khoảng thời gian có ý nghĩa quyết định để xây dựng nền tảng thể chế, kinh tế, hạ tầng và an sinh, biến thách thức già hóa thành cơ hội phát triển”, ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh.

Thứ ba, phát triển kinh tế bạc theo hướng vừa tạo giá trị kinh tế, vừa bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội.

Theo Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, không thể chỉ nhìn kinh tế bạc từ góc độ quy mô thị trường hay khả năng thương mại hóa các dịch vụ dành cho người cao tuổi.

“Điều cốt lõi là phát huy tiềm năng, trí tuệ, kinh nghiệm và đóng góp của người cao tuổi, đồng thời bảo đảm mọi người cao tuổi, nhất là nhóm yếu thế, được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và thụ hưởng thành quả phát triển”, ông Nguyễn Thanh Nghị nói.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cũng lưu ý phát triển kinh tế bạc còn nhiều hạn chế lớn.

Trước hết là thể chế và chính sách chưa đồng bộ. Chính sách còn phân tán theo ngành, lĩnh vực, thiếu cơ chế liên kết giữa y tế, bảo hiểm, dịch vụ xã hội, nhà ở và chăm sóc dài hạn.

Toàn cảnh Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc. Ảnh: Thu Giang/chinhphu.vn

Trong khi đó, thị trường và cơ chế tài chính chưa đáp ứng yêu cầu. Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, khả năng chi trả của một bộ phận lớn người cao tuổi còn hạn chế. Tỷ lệ người sau độ tuổi nghỉ hưu có lương hưu hoặc trợ cấp hằng tháng mới đạt gần 42% vào năm 2025.

Bên cạnh đó, hạ tầng và nhân lực chăm sóc còn thiếu; dữ liệu, công nghệ và năng lực tiếp cận dịch vụ số còn hạn chế.

“Các điểm nghẽn trên có mối quan hệ chặt chẽ, tác động lẫn nhau. Vì vậy, phải có cách tiếp cận tổng thể, liên ngành và đồng bộ, không thể giải quyết bằng những chính sách riêng lẻ, thiếu liên kết”, ông Nguyễn Thanh Nghị nói.

Theo ông, nếu hội thảo năm 2025 tập trung làm rõ nội hàm kinh tế bạc và tại sao Việt Nam cần phải quan tâm phát triển kinh tế bạc, thì hội nghị hôm nay phải đi sâu vào những vấn đề thực tiễn: Làm gì, ai chịu trách nhiệm, nguồn lực từ đâu, cơ chế thực hiện thế nào và hiệu quả được đo lường ra sao?

Ông đề nghị hội nghị xác định đúng vị trí, vai trò và cấu phần của kinh tế bạc trong mô hình phát triển mới.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho rằng phải tiếp cận phát triển kinh tế bạc theo vòng đời, không chỉ bắt đầu khi người dân bước vào tuổi 60. Đầu tư cho sức khỏe, giáo dục, kỹ năng, tích lũy tài chính và chuẩn bị cho tuổi già từ sớm chính là đầu tư cho vốn dân số quốc gia.

Tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, kiến tạo môi trường và thị trường phát triển; đổi mới cơ chế huy động, phân bổ và chia sẻ nguồn lực, bảo đảm phát triển bao trùm cũng là định hướng được Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đề nghị tập trung làm rõ.

Ông Nguyễn Thanh Nghị đề nghị tập trung nghiên cứu các mô hình tài chính chăm sóc dài hạn, bảo hiểm chăm sóc dài hạn, hợp tác công - tư; chính sách khuyến khích đầu tư vào hạ tầng, dịch vụ thiết yếu; cơ chế hỗ trợ người cao tuổi thu nhập thấp, người khuyết tật, người sống một mình và các nhóm yếu thế.

Với các bộ, ngành và địa phương, theo ông Nghị, cần tạo điều kiện phát triển kinh tế bạc phù hợp với đặc điểm dân số, tiềm năng, lợi thế của từng địa bàn; tránh triển khai phong trào, dàn trải, thiếu liên kết và thiếu nguồn lực bảo đảm.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh phát triển kinh tế bạc không đơn thuần là mở rộng một thị trường mới, mà là lựa chọn chiến lược trong đổi mới mô hình phát triển, chủ động thích ứng với chuyển đổi dân số và hiện thực hóa quan điểm phát triển lấy con người làm trung tâm.

“Mục tiêu không chỉ là tạo thêm giá trị kinh tế từ nhu cầu của người cao tuổi, mà là xây dựng một xã hội, trong đó người cao tuổi được sống khỏe mạnh, an toàn, độc lập, tiếp tục cống hiến và thụ hưởng thành quả phát triển”, ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh.

Trước đó, phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam, cho biết Việt Nam là một trong những quốc gia già hóa dân số với tốc độ rất nhanh, trong khi các nước đã trải qua già hóa dân số trong khoảng 50-70 năm, cá biệt có quốc gia gần một thế kỷ thì ở Việt Nam dự báo chỉ khoảng trong 25 năm.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam. Ảnh: chinhphu.vn

“Già hóa dân số đặt ra nhiều bài toán khó về an sinh xã hội, y tế, bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi”, ông Bình nói.

Vì vậy, đòi hỏi các cấp, các ngành, toàn xã hội cần phải đổi mới tư duy, khắc phục nhận thức phiến diện, một chiều, coi người cao tuổi là đối tượng thụ động chờ hưởng chính sách, mà phải chuyển sang tư duy mới, nhận thức đúng, khẳng định người cao tuổi là động lực quan trọng, là nguồn lực quý báu để góp phần phát triển đất nước nhanh, bền vững.

Trong lĩnh vực kinh tế bạc, cả nước hiện có gần 9 triệu người cao tuổi đang tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, đóng góp đáng kể vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước.

Ông Bình cho rằng phát triển kinh tế bạc không chỉ là phát triển một lĩnh vực kinh tế mà còn phát huy nguồn lực, tiềm năng, sáng tạo của mọi thế hệ mọi lực lượng cùng tham gia xây dựng hạnh phúc cho con người và đóng góp vào sự phát triển phồn vinh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Các tin khác