Anh Sùng A Vinh chăm sóc đàn lợn đen giống bản địa, một trong những hướng phát triển kinh tế của gia đình. Ảnh: Bình Yên
Từ 9 con lợn
Tu San hiện có 255 hộ, với 1.393 nhân khẩu, đều là đồng bào Mông. Cuộc sống của người dân nơi đây lâu nay chủ yếu dựa vào nương ngô, ruộng bậc thang và chăn nuôi nhỏ lẻ. Địa hình vùng cao, sản xuất còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên khiến việc nâng cao thu nhập không phải chuyện dễ dàng. Trong bối cảnh ấy, chăn nuôi đang được một số hộ lựa chọn để từng bước cải thiện sinh kế, trong đó có gia đình Trưởng thôn Sùng A Vinh.
Sinh ra và lớn lên ở Tu San, anh Vinh hiểu những khó khăn của người dân nơi đây. Khi được tín nhiệm bầu làm Trưởng thôn, anh nghĩ rằng muốn vận động bà con thay đổi cách làm thì trước hết bản thân phải làm trước.
“Làm Trưởng thôn, tôi muốn vận động bà con thay đổi thì trước hết mình phải làm trước. Mình làm được, có hiệu quả thì bà con mới tin”, Vinh nói về cách anh bắt đầu từ chính gia đình mình.
Và anh bắt đầu làm kinh tế với 9 con lợn. Vốn ban đầu không nhiều, kinh nghiệm cũng chủ yếu tích lũy qua thực tế. Vinh tìm đến các lớp tập huấn khuyến nông, đọc tài liệu, học hỏi từ những người có kinh nghiệm rồi áp dụng vào đàn vật nuôi của gia đình. Anh kết hợp nuôi lợn thịt với lợn nái, từng bước chú trọng vệ sinh chuồng trại, phòng bệnh và hướng đến cách nuôi an toàn hơn.
“Lúc đầu tôi cũng chưa biết nhiều, cứ nuôi thử 9 con rồi vừa làm vừa học. Thấy nuôi được, có tiền thì mình mới nghĩ đến chuyện nuôi thêm”, anh nhớ lại những ngày đầu bắt tay vào chăn nuôi.
Từ quy mô nhỏ, đàn lợn dần tăng lên 40–50 con, gồm cả lợn thịt và lợn giống.
Từ nguồn ngô tự trồng, gia đình anh Sùng A Vinh chủ động một phần thức ăn chăn nuôi, giảm chi phí đầu vào. Ảnh: Bình Yên
Một trong những bài toán được anh Vinh chú ý là giảm chi phí thức ăn. Ngô, sắn của gia đình được tận dụng để phối trộn thức ăn. Khi cần thêm nguyên liệu, anh mua lại của người dân trong thôn.
“Ngô, sắn ở đây bà con có, nhà mình cũng có. Mình tận dụng được thì giảm tiền mua thức ăn, mà lại mua được nguyên liệu của bà con trong thôn”, anh nói, đồng thời cho rằng những thứ sẵn có ở địa phương nếu biết tận dụng sẽ giúp người dân giảm bớt chi phí sản xuất.
Từ đàn lợn, gia đình anh tiếp tục phát triển thêm khoảng 50-60 con gà đen giống địa phương. Gà được cho ăn ngô, chuối và kết hợp thả trên khu vực đồi, tận dụng điều kiện tự nhiên sẵn có.
Vinh cũng phát triển mô hình homestay trong ngôi nhà gỗ của gia đình, kết hợp đón khách và giới thiệu cảnh quan, đời sống, những nét sinh hoạt của đồng bào Mông ở Tu San.
Từ chăn nuôi đến dịch vụ, gia đình anh từng bước tạo thêm các nguồn thu. Tổng thu nhập đạt khoảng 130-150 triệu đồng mỗi năm.
Với Vinh, điều quan trọng không chỉ nằm ở khoản thu nhập ấy. Đó còn là cơ sở để anh có thêm niềm tin rằng, ngay trên mảnh đất quê mình, người dân vẫn có thể tìm được hướng làm ăn phù hợp nếu biết tận dụng những gì đang có, chịu khó học hỏi và mạnh dạn thay đổi.
Thức ăn cho đàn lợn được gia đình anh Sùng A Vinh phối trộn từ ngô, sắn, rau của gia đình và mua thêm của bà con trong thôn. Ảnh: Bình Yên
Không giữ cách làm cho riêng mình
Nếu chỉ dừng ở việc một gia đình làm kinh tế hiệu quả, mô hình của anh Sùng A Vinh có lẽ chưa tạo được nhiều dấu ấn. Điều đáng chú ý là từ kết quả của gia đình mình, anh bắt đầu chia sẻ kinh nghiệm với những hộ dân xung quanh.
Thấy đàn lợn của gia đình Vinh phát triển, bà con bắt đầu sang hỏi cách làm chuồng, chọn giống, chăm sóc, phòng bệnh, phối trộn thức ăn.
“Tôi biết gì thì chia sẻ cái đó. Mỗi nhà có điều kiện khác nhau, không phải ai cũng làm giống mình được, nhưng cái gì phù hợp thì bà con có thể học”, Vinh nói về cách anh chia sẻ kinh nghiệm với những hộ dân trong thôn.
Vụ lúa năm nay, gia đình anh Sùng A Vinh thu khoảng 9 tạ thóc. Ảnh: Bình Yên
Trong số những người tìm đến học hỏi, có anh Sùng A Hờ. Trước đây, gia đình A Hờ còn gặp nhiều khó khăn. Sau khi sang học anh Vinh cách chăn nuôi, phát triển kinh tế, A Hờ từng bước áp dụng vào điều kiện của gia đình mình. Việc chăn nuôi mang lại thu nhập khoảng 50–60 triệu đồng mỗi năm.
Với gia đình A Hờ, khoản thu nhập ấy không chỉ là một con số. Đó là thêm của ăn, của để, có tiền trang trải cuộc sống và lo cho các con ăn học. Từ những kinh nghiệm học được ở người hàng xóm, gia đình anh có thêm một sinh kế để chủ động hơn với cuộc sống.
Câu chuyện của A Hờ cũng cho thấy sức lan tỏa của một cách làm không nhất thiết bắt đầu từ những mô hình lớn. Đôi khi, nó bắt đầu từ việc một người dân nhìn thấy hàng xóm làm được, tìm đến học hỏi rồi thử làm theo trong điều kiện của gia đình mình.
“Tôi không mong bà con làm giống hệt mình. Mỗi nhà có điều kiện khác nhau, nhưng nếu chịu khó học hỏi, biết tính toán thì đất này vẫn có thể nuôi sống mình”, anh Vinh chia sẻ.
Tranh thủ ngày nghỉ, anh Sùng A Vinh (ngoài cùng bên phải) dẫn khách trải nghiệm, khám phá đỉnh Lùng Cúng ở địa phương. Ảnh: Bùi Bình
Theo Bí thư Chi bộ thôn Tu San Trang A Phành, anh Sùng A Vinh là đảng viên có trách nhiệm, gần gũi với người dân. Trong vai trò Trưởng thôn, anh là cầu nối giữa Chi bộ, Ban công tác Mặt trận và bà con; không chỉ tuyên truyền bằng lời nói mà còn thể hiện qua việc làm của gia đình mình. Từ mô hình của anh Vinh, các hộ như Sùng A Hờ, Trang A Thào đã mạnh dạn học hỏi, phát triển chăn nuôi và từng bước nâng thu nhập lên khoảng 50–60 triệu đồng mỗi năm.
Chủ tịch UBND xã Nậm Có Sùng Thành Công đánh giá mô hình kinh tế của gia đình anh Sùng A Vinh là một trong những mô hình tiêu biểu trên địa bàn. Từ chỗ chăn nuôi nhỏ lẻ, thả rông theo tập quán, người dân từng bước quan tâm hơn đến nuôi tập trung, làm chuồng trại, bảo đảm vệ sinh và chủ động phòng bệnh.
Thôn Tu San họp rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo. Ảnh: Bình Yên
Sự thay đổi ấy không diễn ra trong một sớm một chiều. Nhưng ở Tu San, nó đang bắt đầu từ những việc cụ thể: một hộ nuôi thêm vài con lợn, một gia đình biết tận dụng nguồn thức ăn sẵn có, một chuồng trại được làm kiên cố hơn, hay một người dân tìm đến nhà hàng xóm để hỏi cách chăm sóc đàn vật nuôi.
Với anh Sùng A Vinh, có lẽ đó cũng là cách thuyết phục gần gũi nhất. Anh không bắt đầu bằng những điều quá lớn, mà từ chính 9 con lợn của gia đình, vừa làm vừa học, có kết quả rồi chia sẻ lại cho bà con. Khi người dân không chỉ nghe về một cách làm mà tận mắt thấy, tự mình thử và có thêm thu nhập, những thay đổi trong cách nghĩ về sinh kế cũng dần trở nên rõ ràng hơn.
