Khai thác hiệu quả du lịch tâm linh gắn với cộng đồng

Tại hội thảo, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh Đỗ Tuấn Khoa khẳng định, Bắc Ninh là vùng đất Kinh Bắc giàu truyền thống văn hóa, nơi hội tụ nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể gắn liền với đời sống tâm linh của cộng đồng cư dân. Hiện nay, toàn tỉnh có hơn 4.000 di tích lịch sử văn hóa, trong đó 1.415 di tích được xếp hạng; có 1.383 lễ hội truyền thống được tổ chức hàng năm; 8 di sản văn hóa được UNESCO ghi danh, công nhận; 25 hiện vật, nhóm hiện vật được công nhận là bảo vật quốc gia; 33 di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào danh mục di sản văn hóa quốc gia; 246 nghệ nhân trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể và gần 200 làng nghề truyền thống. Những giá trị này không chỉ là biểu tượng của trí tuệ, tài năng, tâm hồn người Việt mà còn góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế, bảo đảm quốc phòng, an ninh của địa phương. Cùng với đó, tỉnh Bắc Ninh đã ban hành nhiều nghị quyết, quyết định, đề án, kế hoạch liên quan đến phát triển du lịch văn hóa tâm linh gắn với cộng đồng. Đây là nền tảng, động lực để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, hình thành thị trường văn hóa, định vị sản phẩm văn hóa mang thương hiệu quốc gia gắn với du lịch; trong đó, du lịch văn hóa tâm linh được xác định là một trong những hướng đi quan trọng.

Các nhà quản lý, các nhà khoa học và các đại biểu đã tham luận, đóng góp ý kiến làm rõ thực trạng du lịch văn hóa tâm linh của tỉnh; các vấn đề lý luận và đề xuất những giải pháp phù hợp để phát triển du lịch tâm linh gắn với cộng đồng trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Dương Văn Sáu, giảng viên Trường Đại học Văn hóa Hà Nội khẳng định, định hướng phát triển du lịch văn hóa tâm linh trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh cần được tổ chức khoa học, hợp lý, khai thác hiệu quả giá trị các di tích lịch sử - văn hóa, đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần của đông đảo du khách, mang lại lợi ích kinh tế, văn hóa - xã hội cho các địa phương. Cần chuyển hóa giá trị cốt lõi thành giá trị gia tăng thông qua phát triển các dịch vụ phù hợp phục vụ du khách trong không gian và vùng phụ cận.

Chia sẻ về kinh nghiệm một số địa phương trong việc phát triển du lịch văn hóa trong cộng đồng, Thạc sĩ Lưu Ngọc Thành, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội cho biết, có 4 nhân tố ảnh hưởng đến du lịch văn hóa cộng đồng gồm nguồn lực văn hóa và di sản; thị trường và nhu cầu du lịch; yếu tố chính sách và quản lý nhà nước; môi trường đầu tư và hạ tầng cơ sở. Tại Bắc Ninh để bảo đảm tính bền vững dài hạn, cần chú trọng hoàn thiện thể chế, tăng cường năng lực cộng đồng, đa dạng hóa sản phẩm, ứng dụng công nghệ số và xây dựng cơ chế liên kết vùng hiệu quả. Chỉ khi bảo đảm sự hài hòa giữa khai thác kinh tế và bảo tồn di sản, giữa tăng trưởng và công bằng lợi ích, du lịch văn hóa cộng đồng mới thực sự trở thành động lực phát triển bền vững.

Năm 2025, toàn tỉnh đón gần 6 triệu lượt khách tham quan, với tổng doanh thu du lịch ước đạt 5.500 tỷ đồng. Bắc Ninh đã triển khai kế hoạch điểm đến du lịch gắn với việc phát huy giá trị di sản văn hóa, từ đó nhiều di sản đã trở thành những sản phẩm du lịch đặc sắc của tỉnh. Du khách đến với Bắc Ninh chủ yếu là du lịch tâm linh, gắn với các di sản văn hóa chiếm 75% tổng số lượt khách.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc khai thác các giá trị văn hóa tâm linh phục vụ du lịch trên địa bàn tỉnh còn hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng. Hoạt động du lịch chưa đi vào chiều sâu giá trị văn hóa; sự phát triển còn rời rạc, thiếu liên kết, chưa huy động hiệu quả sự tham gia của cộng đồng và các chủ thể liên quan, dẫn đến hiệu quả kinh tế chưa cao.

Hội thảo nhằm phân tích, đánh giá toàn diện các thách thức trong phát triển du lịch văn hóa tâm linh tại Bắc Ninh; đồng thời làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn, đề xuất các giải pháp phù hợp để phát triển du lịch gắn với cộng đồng theo hướng bền vững. Kết quả hội thảo là cơ sở quan trọng để Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tham mưu UBND tỉnh ban hành cơ chế, chính sách phát triển du lịch trong thời gian tới./.

Thanh Thương