Kế thừa truyền thống, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Hướng tới kỷ niệm 60 năm xây dựng và phát triển (1966- 2026), kế thừa 128 năm truyền thống đào tạo kỹ thuật (1898 - 2026), Báo Giáo dục và Thời đại trao đổi với PGS.TS Đinh Văn Châu, Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực, về bản sắc Nhà trường và yêu cầu đào tạo nhân lực đáp ứng chuyển dịch năng lượng.

*Nhìn lại 60 năm xây dựng và phát triển, đâu là những dấu mốc, thành tựu và giá trị cốt lõi làm nên truyền thống, bản sắc Trường Đại học Điện lực?

PGS.TS Đinh Văn Châu: Điều chúng tôi trân trọng nhất trong hành trình 60 năm là sự bền bỉ của các thế hệ thầy và trò trong đào tạo con người, đồng hành với sự phát triển của ngành điện và đất nước. Công nghệ, thiết bị và yêu cầu nghề nghiệp đã thay đổi qua từng thời kỳ, nhưng tinh thần học đi đôi với hành, tác phong kỹ thuật nghiêm túc và trách nhiệm với công việc vẫn là những giá trị cần được gìn giữ.

Truyền thống đào tạo kỹ thuật của Nhà trường được kế thừa từ năm 1898. Ngày 8/2/1966 là dấu mốc hình thành cơ sở đào tạo chuyên ngành điện, tiền thân trực tiếp của Trường hôm nay. Trường được phát triển lên cao đẳng năm 2001 và thành lập trường đại học ngày 19/5/2006. Vì vậy, năm 2026 vừa ghi dấu 60 năm xây dựng và phát triển, vừa là 20 năm mang tên Trường Đại học Điện lực, trên nền truyền thống đào tạo kỹ thuật 128 năm.

Mỗi bước phát triển đều gắn với một yêu cầu mới về con người. Từ đào tạo cán bộ kỹ thuật phục vụ sản xuất đến đào tạo ở trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ, Nhà trường từng bước mở rộng năng lực chuyên môn và trách nhiệm phục vụ xã hội. Thành tựu có ý nghĩa lâu dài là những thế hệ người học đã đem kiến thức, kỹ năng và tinh thần trách nhiệm vào công việc, góp sức cho ngành điện và các lĩnh vực kinh tế, kỹ thuật.

Theo tôi, bản sắc của một trường kỹ thuật được thể hiện rất cụ thể: người học hiểu nguyên lý, làm việc đúng quy trình, tôn trọng yêu cầu an toàn và dám chịu trách nhiệm về sản phẩm của mình. Kế thừa truyền thống cũng có nghĩa là phải tiếp tục đổi mới để những phẩm chất ấy đáp ứng được công việc hôm nay và ngày mai.

*Từ cơ sở đào tạo nhân lực ngành điện, nhà trường đã phát triển thành trường đại học đa ngành, gắn kết đào tạo với nghiên cứu khoa học và hợp tác doanh nghiệp. Ông đánh giá thế nào về những kết quả đạt được, vị thế và năng lực phát triển của nhà trường hiện nay?

PGS.TS Đinh Văn Châu: EPU hiện là trường đại học công lập trực thuộc Bộ Công Thương, phát triển đa ngành trên nền tảng điện, năng lượng, kỹ thuật và công nghệ. Năm 2026, Nhà trường tuyển sinh 38 ngành đào tạo đại học chính quy. Các lĩnh vực kinh tế, quản lý, công nghệ số cùng phát triển đã tạo điều kiện để giải quyết những vấn đề cần sự phối hợp của nhiều chuyên môn.

Chẳng hạn, một dự án năng lượng cần người thiết kế và vận hành hệ thống, đồng thời cần năng lực phân tích dữ liệu, quản lý chi phí, tổ chức chuỗi cung ứng và đánh giá hiệu quả đầu tư. Sự phát triển đa ngành có ý nghĩa khi giúp người học hiểu được công việc của mình trong toàn bộ quá trình ấy. Vì vậy, chúng tôi coi khả năng kết nối giữa các ngành là một yêu cầu về chất lượng.

Hoạt động bảo đảm chất lượng đã có những kết quả cụ thể. Năm 2024, Trường công bố và trao giấy chứng nhận kiểm định chất lượng cho sáu chương trình đào tạo. Trong năm 2026, các khoa tiếp tục tổ chức tham vấn doanh nghiệp, chuyên gia, cựu sinh viên và người học để rà soát mục tiêu, chuẩn đầu ra và nội dung chương trình. Đánh giá từ bên ngoài và phản hồi từ thực tiễn là cơ sở để Nhà trường nhận diện phần cần cải tiến.

Tuy nhiên, quy mô và số ngành chỉ phản ánh một phần năng lực phát triển. Điều cần được chứng minh thường xuyên là sinh viên tốt nghiệp làm được gì, nghiên cứu đóng góp gì cho chuyên môn và doanh nghiệp, nguồn lực đầu tư được khai thác ra sao. Chúng tôi nhận thức rõ yêu cầu tiếp tục nâng chất lượng đội ngũ, tăng điều kiện thực hành và phát triển nghiên cứu có chiều sâu. Uy tín của EPU phải được bồi đắp bằng những kết quả có thể kiểm chứng.

*Trước yêu cầu chuyển dịch năng lượng, phát triển năng lượng tái tạo và chuyển đổi số, Nhà trường đang đổi mới chương trình, phương thức đào tạo như thế nào để đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao của ngành năng lượng?

PGS.TS Đinh Văn Châu: Chuyển dịch năng lượng đặt ra yêu cầu nhìn lại cả nội dung đào tạo lẫn cách tổ chức cho người học tiếp cận công việc. Một kỹ sư cần nền tảng chuyên môn vững, đồng thời phải có khả năng phối hợp với các lĩnh vực khác, sử dụng dữ liệu và học tiếp khi công nghệ thay đổi.

Trong rà soát chương trình, chúng tôi chú trọng kết nối kiến thức điện và năng lượng với điều khiển, tự động hóa, công nghệ số, kinh tế và môi trường. Những nội dung như tích hợp nguồn năng lượng tái tạo, lưu trữ năng lượng, vận hành hệ thống và sử dụng năng lượng hiệu quả cần được cập nhật theo yêu cầu của từng ngành, từng vị trí việc làm. Ngoại ngữ, kỹ năng phân tích, làm việc nhóm và đạo đức nghề nghiệp phải được rèn luyện trong quá trình học chuyên môn.

Một minh chứng cụ thể là Trung tâm đào tạo xuất sắc về điện gió được thành lập ngày 11/3/2026 trong khuôn khổ dự án RENEW Skills, với sự tài trợ của GE Vernova Foundation và phối hợp triển khai của ASSIST. Nội dung đào tạo gắn với thiết kế, vận hành, bảo trì, tích hợp lưới điện và an toàn lao động. Đây là điều kiện để đưa các yêu cầu nghề nghiệp trong lĩnh vực điện gió đến gần hơn với giảng đường.

Ngày 10/10/2026, Trường tiếp tục phối hợp với Quỹ Châu Á tại Việt Nam ra mắt Trung tâm Đào tạo Công nghệ – Ứng dụng Thực tế ảo và Trí tuệ nhân tạo trong năng lượng, với nguồn tài trợ từ Qualcomm. Với chúng tôi, trung tâm là một phần trong quá trình nâng cao năng lực đào tạo của Trường. Công nghệ cần được sử dụng vào những mục tiêu học tập rõ ràng, hỗ trợ người học quan sát, phân tích và thực hành.

Về phương pháp, hướng ưu tiên là tăng học qua dự án, bài toán kỹ thuật và tình huống nghề nghiệp. Ví dụ, khi học về một hệ thống năng lượng, sinh viên cần giải thích được lựa chọn thiết kế, kiểm tra dữ liệu, nhận diện rủi ro và bảo vệ phương án. Công cụ số và AI có thể hỗ trợ quá trình đó; giảng viên vẫn phải kiểm chứng học liệu, hướng dẫn tư duy và đánh giá đúng năng lực từng người. Hiệu quả đổi mới cần được đo bằng tiến bộ của người học.

*Nhà trường có những giải pháp gì để mở rộng hợp tác với doanh nghiệp trong nước và quốc tế, gắn đào tạo với thực tiễn sản xuất, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và nâng cao cơ hội việc làm cho sinh viên?

PGS.TS Đinh Văn Châu: Chúng tôi muốn doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo và nghiên cứu, từ xác định nhu cầu đến đánh giá kết quả. Hợp tác cần bắt đầu bằng những công việc cụ thể: một nhóm kỹ năng cần bổ sung, một bài toán sản xuất cần giải quyết hoặc một chương trình đào tạo lại cho người đang làm việc.

Trong đào tạo, hướng đi là phối hợp xây dựng và cập nhật chuẩn đầu ra, đưa chuyên gia thực tiễn tham gia các nội dung phù hợp, tổ chức thực tập có nhiệm vụ và tiêu chí đánh giá rõ ràng. Một kỳ thực tập cần giúp sinh viên hiểu quy trình làm việc, hoàn thành sản phẩm chuyên môn trong phạm vi được giao và nhận được phản hồi của người hướng dẫn. Những trải nghiệm đó giúp người học nhận diện khoảng cách giữa kiến thức đã học với yêu cầu tuyển dụng.

Về nghiên cứu, tại buổi làm việc ngày 24/4/2026, EPU và EVN đã thống nhất định hướng tăng cường hợp tác trong khoa học, kỹ thuật, đào tạo và chuyển giao công nghệ. Nhà trường đề xuất phát triển đầu mối nghiên cứu ứng dụng dùng chung, phòng thí nghiệm và các chương trình đào tạo lại. Công việc tiếp theo là cụ thể hóa các định hướng bằng nhiệm vụ có đối tác, nguồn lực, sản phẩm và trách nhiệm thực hiện rõ ràng.

Hợp tác quốc tế cũng cần tạo ra năng lực được duy trì tại Trường: giảng viên có thêm khả năng giảng dạy, học liệu được cập nhật, thiết bị được khai thác và sinh viên có cơ hội tiếp cận môi trường nghề nghiệp. Các mô hình đào tạo điện gió và ứng dụng công nghệ số là những cơ sở để tiếp tục phát triển cách hợp tác ấy.