Khai thác tiềm năng, giữ vững dải đất biên cương
Tỉnh Cao Bằng sở hữu tuyến biên giới đất liền dài 333,125 km, với 634 cột mốc, tiếp giáp 4 huyện thuộc Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc). Vị trí địa chiến lược này đưa Cao Bằng trở thành mắt xích quan trọng trên hành lang kinh tế Trùng Khánh - Quảng Tây - Cao Bằng - Hà Nội - Hải Phòng - ASEAN.
Báo cáo tại buổi làm việc, Đại tá Nguyễn Văn Diện, Phó Chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Cao Bằng cho biết, việc triển khai Nghị định số 112/2014/NĐ-CP và Nghị định số 34/2023/NĐ-CP trên địa bàn đã đạt nhiều kết quả quan trọng, khai thác hiệu quả thế mạnh đường biên, cửa khẩu của tỉnh.
Tính từ năm 2021 đến tháng 8/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu Cao Bằng đạt hơn 6 tỷ USD, thu ngân sách nhà nước đạt gần 7.847 tỷ đồng. Lực lượng BĐBP và các cơ quan chức năng đã duy trì kiểm soát, đăng ký kiểm chứng cho hơn 2,6 triệu lượt hành khách, trên 101 nghìn lượt phương tiện và giám sát hơn 1,56 triệu tấn hàng hóa xuất nhập khẩu.
Đồng chí Thiếu tướng Võ Tiến Nghị, Phó Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, chủ trì phát biểu tại buổi làm việc với UBND tỉnh Cao Bằng.
Công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm cũng ghi nhận kết quả tích cực. Lực lượng chức năng đã kịp thời phát hiện, xử lý 1.338 vụ với 10.335 đối tượng vi phạm quy định về xuất nhập cảnh trái phép, góp phần giữ vững an ninh trật tự khu vực biên giới.
Từ năm 2021 đến nay, BĐBP tỉnh Cao Bằng đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng bắt giữ, xử lý 52 vụ/72 đối tượng vi phạm an ninh trật tự, 47 vụ/79 đối tượng tội phạm hình sự; khởi tố 35 vụ/120 đối tượng về hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, thu nộp ngân sách nhà nước hàng chục tỷ đồng. Tình hình chủ quyền lãnh thổ, an ninh trật tự khu vực biên giới luôn được giữ vững ổn định, phục vụ đắc lực cho các hoạt động đối ngoại và giao thương.
Đối mặt thách thức, quyết tâm tháo gỡ “điểm nghẽn”
Mặc dù đạt được những kết quả đáng ghi nhận, công tác quản lý và phát triển cửa khẩu tại Cao Bằng vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Do đặc thù địa hình núi cao chia cắt (chiếm 95% diện tích), hạ tầng giao thông kết nối từ nội địa lên biên giới còn nhiều hạn chế. Cơ sở hạ tầng tại một số cửa khẩu đầu tư từ lâu đã xuống cấp, bến bãi manh mún, chưa đáp ứng kịp dây chuyền kiểm soát hiện đại theo quy định mới. Công tác đền bù, giải phóng mặt bằng còn vướng mắc, một số cửa khẩu vẫn còn dân cư sinh sống bên trong khu vực quản lý, ảnh hưởng đến công tác kiểm soát an ninh.
Phát biểu tại hội nghị, đồng chí Hoàng Văn Thạch, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng nhấn mạnh, nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh qua các nhiệm kỳ đều xác định phát triển kinh tế cửa khẩu là 1 trong 3 chương trình đột phá trọng tâm.
Để giải quyết tận gốc điểm nghẽn về hạ tầng giao thông, tỉnh đang tập trung triển khai hai tuyến cao tốc chiến lược: Đồng Đăng - Trà Lĩnh dự kiến hoàn thành năm 2027 và tuyến Bắc Kạn - Cao Bằng. Hai tuyến cao tốc này được kỳ vọng là “đòn bẩy” giúp rút ngắn thời gian di chuyển, kết nối Cao Bằng trực tiếp với các trung tâm kinh tế lớn, tạo sức hút đối với nhà đầu tư. Nhờ mạng lưới cao tốc, luồng hàng hóa từ Trung Quốc qua Cao Bằng sẽ được kết nối nhanh chóng tới các trung tâm kinh tế lớn và toàn khu vực.
Lãnh đạo Văn phòng UBND tỉnh Cao Bằng báo cáo quy hoạch quảng trường Bản Giốc.
Xây dựng “cửa khẩu thông minh”
Thực hiện Quy hoạch hệ thống cửa khẩu biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo Quyết định số 1199/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Cao Bằng đã và đang triển khai lộ trình mở, nâng cấp bài bản. Tỉnh đã phối hợp công bố vận hành chính thức Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh - Long Bang (gồm lối thông quan Nà Đoỏng, Việt Nam - Nà Ráy, Trung Quốc) vào tháng 12/2023, Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng - Thủy Khẩu (gồm lối thông quan cầu Tà Lùng II) vào tháng 9/2025, và Cửa khẩu song phương Lý Vạn - Thạc Long vào tháng 2/2025.
Đặc biệt, mô hình Lối mở Bản Giốc (Việt Nam) - Đức Thiên (Trung Quốc) phục vụ vận hành Khu cảnh quan thác Bản Giốc - Đức Thiên đi vào hoạt động chính thức từ tháng 10/2024, trở thành điểm sáng trong hợp tác phát triển du lịch qua biên giới.
Nhằm thích ứng với xu thế chuyển đổi số, tỉnh Cao Bằng đã đưa vào vận hành thí điểm Nền tảng cửa khẩu số tại hai cửa khẩu quốc tế Tà Lùng và Trà Lĩnh. Việc số hóa quy trình đăng ký, kiểm soát phương tiện và hàng hóa giúp giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian thông quan, đồng thời tăng cường tính minh bạch, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Đoàn thực địa khảo sát lối thông quan bản Khoòng.
Giai đoạn 2026 - 2030, Cao Bằng định hướng huy động nguồn lực ngoài ngân sách, tập trung vào các dự án hạ tầng trọng điểm: Dự án Cảng cạn ICD và Khu trung chuyển hàng hóa nông lâm thủy sản tại Trà Lĩnh (quy mô 80 ha, vốn đầu tư khoảng 1.000 tỷ đồng); Dự án Trung tâm logistics và Hạ tầng cửa khẩu thông minh tại Tà Lùng và Trà Lĩnh (quy mô 20 ha, vốn đầu tư khoảng 800 tỷ đồng); Dự án Hạ tầng Khu công nghiệp ngành nhôm tại Tà Lùng (quy mô 150 ha, vốn 1.300 tỷ đồng); Dự án Khu phức hợp dịch vụ, du lịch nghỉ dưỡng cao cấp tại xã Đình Phong (quy mô 300 ha, vốn 1.500 tỷ đồng).
Kết luận buổi làm việc, ghi nhận và đánh giá cao sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Cao Bằng trong việc chấp hành nghiêm quy định của Nghị định 112/2014/NĐ-CP và Nghị định 34/2023/NĐ-CP, Thiếu tướng Võ Tiến Nghị, Phó Tư lệnh BĐBP cho rằng, sự phối hợp nhịp nhàng giữa BĐBP, các cơ quan liên quan và chính quyền địa phương đã giữ vững chủ quyền biên giới, đảm bảo an ninh trật tự và tạo điều kiện thông thoáng cho giao thương.
Đồng thời, để thực hiện tốt các nhiệm vụ trong thời gian tới, Thiếu tướng Võ Tiến Nghị yêu cầu các cơ quan chức năng và lực lượng quản lý cửa khẩu tỉnh Cao Bằng thực hiện tốt các nội dung:
Thứ nhất, chủ động nắm chắc tình hình, chính sách; thường xuyên cập nhật các thay đổi về chính sách thương mại, quy trình kiểm soát của phía Trung Quốc để kịp thời tham mưu cho tỉnh giải pháp ứng phó linh hoạt, không để bị động, ùn tắc hàng hóa.
Thứ hai, quy hoạch và làm thủ tục song song; rà soát, chuẩn hóa quy hoạch hạ tầng tại các cửa khẩu, lối mở; chủ động hoàn thiện các thủ tục nội bộ song song với đàm phán đối ngoại, đẩy nhanh việc mở, nâng cấp cửa khẩu song phương Hạ Lang - Khoa Giáp, các lối thông quan Bản Khoòng, Đình Phong - Tân Hưng, cũng như lối mở Pắc Bó - Mạnh Ma phục vụ phát triển du lịch lịch sử, cách mạng.
Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách hành chính; mở rộng Nền tảng cửa khẩu số, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, tự động hóa trong quy trình kiểm tra, giám sát của Biên phòng, Hải quan, xây dựng mô hình cửa khẩu chính quy, hiện đại, “Xanh - Thông minh”.
Thứ tư, đầu tư chỉnh trang hạ tầng cửa khẩu; tập trung nguồn lực nâng cấp hệ thống barie, nhà kiểm soát liên hợp, quy hoạch bến bãi đồng bộ, tạo dựng bộ mặt biên cương trang nghiêm, chính quy, thể hiện vị thế của đất nước.
Trưởng đoàn công tác liên ngành ghi nhận toàn bộ các đề xuất, kiến nghị của tỉnh Cao Bằng, bao gồm việc đơn giản hóa thủ tục xuất nhập cảnh cho du khách tại Khu cảnh quan Thác Bản Giốc, hỗ trợ nguồn vốn xây dựng Trung tâm kiểm nghiệm quốc tế và sửa đổi, bổ sung Nghị định 112/2014/NĐ-CP phù hợp với thực tiễn để tổng hợp, báo cáo Chính phủ và làm việc với các bộ, ngành Trung ương tháo gỡ kịp thời.
