Gia Lai đang có nhiều chương trình hành động để phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao. Ảnh: Song Việt
Trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghiệp bán dẫn đang trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế, Gia Lai đang chủ động xây dựng nền tảng nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm đón đầu các ngành công nghệ chiến lược. Từ việc mở rộng quy mô đào tạo, đầu tư cơ sở vật chất đến hoàn thiện chính sách hỗ trợ và kết nối doanh nghiệp, tỉnh đang từng bước hình thành hệ sinh thái đào tạo - nghiên cứu - đổi mới sáng tạo, tạo tiền đề để hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực.
Hình thành nền tảng nhân lực cho các ngành công nghệ chiến lược
Những năm gần đây, phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao được Gia Lai xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số và thu hút các dự án đầu tư công nghệ. Thay vì chỉ tập trung đào tạo theo nhu cầu truyền thống, các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng trên địa bàn đã chuyển hướng mạnh sang những lĩnh vực được xem là "xương sống" của nền kinh tế tri thức như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), an toàn và an ninh mạng.
Đến nay, 5 cơ sở đào tạo trên địa bàn tỉnh đã tuyển sinh hơn 800 sinh viên theo học các ngành công nghệ chiến lược. Trong đó, Trường Đại học Quy Nhơn tuyển sinh 240 sinh viên; Phân hiệu Trường Đại học FPT tại Quy Nhơn 222 sinh viên; Trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ Quy Nhơn 285 sinh viên; Trường Đại học Quang Trung 22 sinh viên và Trường Cao đẳng FPT Polytechnic 40 sinh viên. Năm học 2026-2027, các trường tiếp tục đặt mục tiêu tuyển mới khoảng 770 sinh viên.
Dù quy mô tuyển sinh chưa lớn so với nhu cầu nhân lực trong tương lai, nhưng đây là tín hiệu tích cực cho thấy các ngành công nghệ cao đang dần thu hút người học. Quan trọng hơn, các trường không chỉ mở ngành mà còn tập trung nâng cao chất lượng đào tạo theo hướng gắn với nghiên cứu khoa học và nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.
Một trong những đơn vị đi đầu là Trường Đại học Quy Nhơn khi chủ động quy hoạch đội ngũ giảng viên, cử nhiều cán bộ đi đào tạo nghiên cứu sinh trong các lĩnh vực bán dẫn, AI và an toàn, an ninh mạng. Nhà trường cũng ký kết nhiều biên bản ghi nhớ hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong và ngoài nước; đồng thời thành lập các nhóm nghiên cứu chuyên sâu về vật liệu bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện - điện tử và nhiều lĩnh vực liên quan.
Đáng chú ý, dự án xây dựng phòng thí nghiệm bán dẫn dùng chung đã được nhà trường hoàn tất các bước chuẩn bị về danh mục thiết bị, cơ sở vật chất và nguồn vốn đối ứng, sẵn sàng triển khai ngay sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành hạ tầng nghiên cứu quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và từng bước đưa hoạt động nghiên cứu công nghệ bán dẫn của tỉnh tiệm cận trình độ khu vực.
Tuy nhiên, quá trình phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Các cơ sở đào tạo cho rằng chính sách hỗ trợ sinh viên ngoài tỉnh theo học các ngành thuộc Đề án còn chưa đầy đủ; cơ chế giải ngân vốn vay học tập chưa thật sự thuận lợi; chính sách thu hút, đãi ngộ giảng viên chất lượng cao còn hạn chế. Bên cạnh đó, tiến độ đầu tư phòng thí nghiệm bán dẫn dùng chung, chính sách thu hút chuyên gia và việc hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ cao để tạo môi trường thực tập, việc làm sau tốt nghiệp vẫn là những bài toán cần sớm được tháo gỡ.
Sinh viên Trường Đại học Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai, dự lễ tốt nghiệp năm 2026. Ảnh: Đại học Quy Nhơn
Mục tiêu đào tạo hơn 7.000 nhân lực công nghệ cao
Tại cuộc họp nghe báo cáo tình hình triển khai Đề án phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử, an toàn và an ninh mạng diễn ra ngày 5/8/2026, ông Phạm Anh Tuấn - Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai nhấn mạnh, trong bối cảnh Gia Lai định hướng trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực, nguồn nhân lực chất lượng cao chính là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của địa phương trong giai đoạn mới.
Đánh giá cao sự chủ động của các cơ sở giáo dục trong triển khai đào tạo nguồn nhân lực cho các ngành công nghệ chiến lược, Chủ tịch UBND tỉnh cho rằng, những kết quả bước đầu đã góp phần hình thành hệ sinh thái đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo của tỉnh. Tuy nhiên, để tạo sự bứt phá, các trường cần thay đổi tư duy đào tạo theo hướng thực chất hơn, lấy chất lượng làm thước đo thay vì chỉ chú trọng quy mô tuyển sinh.
Theo đó, đào tạo phải gắn với nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Chỉ khi sinh viên được tiếp cận công nghệ mới, tham gia các dự án nghiên cứu và có môi trường thực hành ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường thì nguồn nhân lực mới đáp ứng được yêu cầu của các ngành công nghệ cao.
Một trong những mục tiêu lớn mà tỉnh đặt ra là đào tạo hơn 7.000 kỹ sư, cử nhân và chuyên gia trình độ cao trong các lĩnh vực công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử, an toàn và an ninh mạng. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Trường Đại học Quy Nhơn cùng các cơ sở giáo dục xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, xác định các nhiệm vụ mang tính đột phá để trình UBND tỉnh xem xét hỗ trợ.
Trường Đại học Quy Nhơn là một trong những cơ sở đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cao cho tỉnh Gia Lai. Ảnh: Đại học Quy Nhơn
Song song với nhiệm vụ đào tạo, tỉnh cũng chú trọng hoàn thiện cơ chế hỗ trợ người học. Đối với kiến nghị về vay vốn học tập, Chủ tịch UBND tỉnh giao Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh Gia Lai nghiên cứu phương án phù hợp nhằm tạo điều kiện để sinh viên trong và ngoài tỉnh được vay vốn đóng học phí với lãi suất ưu đãi. Đây được xem là giải pháp thiết thực giúp mở rộng cơ hội tiếp cận các ngành đào tạo công nghệ cao, nhất là đối với học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Đối với dự án phòng thí nghiệm bán dẫn dùng chung đặt tại Trường Đại học Quy Nhơn, lãnh đạo tỉnh yêu cầu nhà trường chủ động phối hợp với các sở, ngành khẩn trương hoàn thiện các thủ tục chuẩn bị đầu tư để sớm triển khai. Khi được đưa vào hoạt động, công trình này không chỉ phục vụ đào tạo mà còn tạo nền tảng nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và thu hút doanh nghiệp công nghệ cao đến đầu tư.
Có thể thấy, việc phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao không còn là nhiệm vụ riêng của ngành giáo dục mà đã trở thành chiến lược phát triển của cả địa phương. Với định hướng rõ ràng, mục tiêu cụ thể cùng sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, nhà trường và doanh nghiệp, Gia Lai đang từng bước xây dựng lực lượng nhân lực chất lượng cao, tạo nền tảng để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của các ngành công nghệ chiến lược, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực tăng trưởng bền vững trong những năm tới.
