Trụ sở UBND tỉnh Quảng Ngãi. Ảnh: quangngai.gov.vn
Cơ hội từ những cơ chế đã có địa chỉ tham chiếu
Theo thông tin UBND tỉnh Quảng Ngãi công bố ngày 19/10, tại phiên họp ngày 16/10/2026, Bộ Chính trị đồng ý chủ trương cho Khu kinh tế (KKT) Dung Quất được áp dụng các cơ chế, chính sách đang áp dụng đối với khu thương mại tự do tại Hải Phòng, Đà Nẵng và các cơ chế, chính sách, ưu đãi cao nhất theo quy định của Luật Phát triển đô thị.
Bước tiếp theo là bổ sung nội dung này vào chương trình và nghị quyết Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, làm cơ sở giao Chính phủ xem xét, quyết định cơ chế cụ thể. Các chính sách phải đáp ứng yêu cầu phát triển lọc, hóa dầu, đóng tàu, dự trữ chiến lược và năng lượng quốc gia. Đây là chủ trương mở đường cho quá trình hoàn thiện cơ sở pháp lý; từng ưu đãi dành cho nhà đầu tư còn phải được cụ thể hóa.
Những cơ chế được tham chiếu cho thấy cơ hội của Dung Quất nằm ở cả ưu đãi tài chính và cách thức giải quyết thủ tục đầu tư, thương mại.
Tại Hải Phòng, Nghị quyết 226/2025/QH15 quy định doanh nghiệp có trụ sở và hoạt động trong các khu chức năng thuộc khu thương mại tự do được hưởng chế độ ưu tiên hải quan khi đáp ứng điều kiện pháp luật liên quan, nhưng không phải đáp ứng điều kiện về kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu. Cơ chế này mở khả năng tiếp cận chế độ ưu tiên cho doanh nghiệp đủ điều kiện ngay cả khi chưa đạt ngưỡng kim ngạch thông thường.
Tại Đà Nẵng, Nghị quyết 259/2025/QH15 quy định thu nhập từ dự án đầu tư mới thuộc một số ngành, nghề trong khu thương mại tự do được hưởng thuế suất thu nhập doanh nghiệp 10% trong 30 năm, miễn thuế 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.
Trong nhóm này có sản xuất thiết bị điện gió, hạ tầng năng lượng tái tạo, trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế, trung tâm logistics, cảng cạn, kho hàng hóa và dịch vụ logistics. Chính sách miễn tiền thuê đất, thuê đất có mặt nước cho cả thời hạn thuê cũng có ngoại lệ đối với dự án xây dựng nhà ở và dự án trên đất thương mại, dịch vụ.
Mặt bằng quy hoạch sử dụng đất KKT Dung Quất. Ảnh https://dungquat.quangngai.gov.vn/
Những quy định trên là cơ sở tham chiếu cụ thể cho quá trình xây dựng chính sách của Dung Quất. Tuy nhiên, không thể từ đó suy ra mọi dự án tại đây sẽ được hưởng cùng một mức ưu đãi. Phạm vi địa bàn, ngành nghề, điều kiện và thời điểm áp dụng phải được xác định trong văn bản có thẩm quyền.
Tương tự, cụm từ “ưu đãi cao nhất theo quy định của Luật Phát triển đô thị” cần được hiểu trong khuôn khổ pháp lý. Luật điều chỉnh cả cơ chế phát triển khu kinh tế đặc biệt, đồng thời quy định điều kiện để Chính phủ ban hành một số chính sách thí điểm khác hoặc chưa được quy định trong văn bản của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Việc thực hiện phải đúng đối tượng, thẩm quyền và trình tự; địa phương không được tự quyết định ngoại lệ.
Chuẩn bị mặt bằng, hạ tầng cùng quá trình hoàn thiện chính sách
Để đón cơ hội mới, Quảng Ngãi đã đặt vấn đề rà soát cơ chế từ trước khi có chủ trương tháng 10.
Theo thông tin từ cuộc họp đầu tháng 8/2026 được Sở Công Thương tỉnh đăng tải, Chủ tịch UBND tỉnh giao Ban Quản lý KKT Dung Quất và các khu công nghiệp tỉnh phối hợp với các sở, ngành, doanh nghiệp hoàn thiện đề xuất; kiểm tra căn cứ pháp lý, cập nhật quy định mới và đánh giá tính khả thi.
Đáng chú ý, lãnh đạo tỉnh yêu cầu nghiên cứu tạo nguồn lực từ số tăng thu xuất nhập khẩu để đầu tư trở lại hạ tầng Dung Quất; nghiên cứu thủ tục đầu tư đặc biệt cho dự án năng lượng; rà soát các chính sách đất đai, quy hoạch và xác định rõ đối tượng hưởng ưu đãi thuế thu nhập cá nhân. Cũng tại cuộc họp này, khó khăn về quỹ đất sẵn sàng thu hút dự án lớn, hạ tầng và tái định cư đã được nêu ra.
Đây là những công việc gắn trực tiếp với khả năng tiếp nhận đầu tư. Một dự án được hưởng ưu đãi thuế vẫn cần địa điểm phù hợp quy hoạch, đường kết nối, nguồn điện, nước và phương án xử lý môi trường. Vì vậy, quá trình xây dựng chính sách cần đi cùng việc xác định dự án nào có thể triển khai, hạng mục hạ tầng nào phải đầu tư trước và cơ quan nào chịu trách nhiệm.
Thông tin mới về bước chuẩn bị mặt bằng được Trưởng Ban Quản lý KKT Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi Lương Kim Sơn chia sẻ với báo chí ngày 19/10. Theo ông Sơn, tỉnh đã chỉ đạo rà soát, điều chỉnh quy hoạch và triển khai quy hoạch chi tiết các khu tái định cư, với quan điểm tái định cư đi trước một bước. Các khu này cần có hạ tầng xã hội, công cộng, giáo dục, y tế để người dân yên tâm tại nơi ở mới, đồng thời tạo quỹ đất thu hút nhà đầu tư chiến lược.
Sự chuẩn bị ấy cần được tiếp tục cụ thể hóa bằng tiến độ và kết quả thực hiện. Với người dân, đó là điều kiện sinh sống tại nơi ở mới. Với doanh nghiệp, đó là thông tin rõ ràng về mặt bằng, thủ tục và điều kiện hưởng chính sách.
Chủ trương mới mở thêm cơ hội cho Dung Quất. Khả năng tận dụng cơ hội sẽ phụ thuộc vào việc hoàn thiện quy định đúng thẩm quyền, chuẩn bị điều kiện đầu tư và công khai trách nhiệm thực hiện. Khi những phần việc này được giải quyết đồng bộ, cơ chế ưu đãi mới có thể trở thành căn cứ để nhà đầu tư lựa chọn và triển khai dự án.
