Nhà đầu tư cần môi trường minh bạch
Trong khuôn khổ Năm Chủ tịch Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) 2026, Bộ Công Thương Việt Nam đã chủ trì Phiên họp Quan chức cấp cao CPTPP lần thứ ba (SOM3) cùng nhiều hoạt động bên lề. Tại phiên thảo luận "Hiện thực hóa cơ hội CPTPP - Từ nguyên tắc đến quan hệ đối tác" thuộc Diễn đàn Việt Nam - Canada diễn ra mới đây, các chuyên gia và đại diện doanh nghiệp đã chia sẻ góc nhìn về những điều kiện để các cam kết của CPTPP chuyển hóa thành cơ hội đầu tư và kinh doanh thực chất.
Ông Huy Đỗ - Trưởng nhóm Cạnh tranh, Tiếp thị và Đầu tư nước ngoài của Công ty Luật Fasken Martineau DuMoulin LLP cho biết, hành trình gắn bó với Việt Nam của ông bắt đầu từ hơn 25 năm trước, khi tham gia Dự án Peterson do Cơ quan Phát triển quốc tế Canada (CIDA) tài trợ nhằm hỗ trợ Việt Nam trong quá trình gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).
Ông Huy Đỗ (ngồi giữa) - Trưởng nhóm Cạnh tranh, Tiếp thị và Đầu tư nước ngoài của Công ty Luật Fasken Martineau DuMoulin LLP.
Theo ông, chỉ trong khoảng một phần tư thế kỷ, Việt Nam đã có bước chuyển mình mạnh mẽ từ một nền kinh tế đang trong quá trình hình thành cơ chế thị trường trở thành một quốc gia hội nhập sâu rộng vào hệ thống thương mại toàn cầu với việc tham gia WTO, APEC, ASEAN và CPTPP.
"Khách hàng của chúng tôi không thực sự quan tâm đến hàng nghìn trang nội dung của các hiệp định thương mại. Điều họ muốn biết là đầu tư vào một thị trường dễ hay khó. Doanh nghiệp hiểu rằng, an ninh quốc gia là mối quan tâm chính đáng của các quốc gia, nhưng họ mong muốn biết rõ những lĩnh vực nào thuộc phạm vi an ninh quốc gia để có thể xác định đâu là những lĩnh vực mình có thể đầu tư. Sự rõ ràng đó rất quan trọng nếu chúng ta thực sự muốn thúc đẩy đầu tư", ông Huy Đỗ nhấn mạnh.
Từ góc độ tư vấn cho các doanh nghiệp Canada đầu tư vào châu Á cũng như doanh nghiệp châu Á đầu tư vào Canada, ông Huy Đỗ cho rằng, môi trường đầu tư ngày càng chịu tác động bởi các cơ chế rà soát đầu tư nước ngoài với lý do an ninh quốc gia. Xu hướng này không chỉ diễn ra tại Canada mà xuất hiện ở nhiều nền kinh tế lớn.
Cụ thể, những khái niệm như an ninh kinh tế, chủ quyền số hay bảo đảm chuỗi cung ứng đều là các mối quan tâm chính đáng. Tuy nhiên, điều cộng đồng doanh nghiệp cần là các tiêu chí được xác định minh bạch, có thể dự báo để nhà đầu tư đánh giá rủi ro và xây dựng kế hoạch kinh doanh dài hạn.
Trong bối cảnh nhiều quốc gia thúc đẩy phát triển các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI) hay các doanh nghiệp "sếu đầu đàn", quy tắc của các hiệp định thương mại tự do cần tiếp tục được cập nhật nhằm cân bằng giữa yêu cầu bảo đảm lợi ích quốc gia và duy trì môi trường đầu tư ổn định.
CPTPP tạo nền tảng để mở rộng đầu tư song phương
Ở góc độ cộng đồng doanh nghiệp Canada, ông Trevor Kennedy, Phó Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Canada đánh giá, CPTPP đã mang lại những kết quả tích cực, đưa Việt Nam trở thành một trong những đối tác kinh tế quan trọng nhất của Canada tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Theo ông, thương mại song phương đã tăng trưởng nhanh trong những năm qua, trong đó hàng hóa Việt Nam ngày càng hiện diện nhiều hơn tại thị trường Canada. Điều này phản ánh năng lực sản xuất cũng như khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu của doanh nghiệp Việt Nam.
Ông Trevor Kennedy (ngồi giữa), Phó Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Canada.
"CPTPP chắc chắn đã giúp ích cho quan hệ giữa hai nước. Nhưng như cố Bộ trưởng Thương mại Canada Jim Carr từng nói, 'Hiệp định thương mại là một cây cầu và việc đi qua cây cầu đó tùy thuộc vào cộng đồng doanh nghiệp'. Điều chúng ta cần làm hiện nay là giúp doanh nghiệp hoạt động tích cực hơn tại thị trường của nhau", ông Trevor Kennedy chia sẻ.
Theo ông Trevor Kennedy, mặc dù trao đổi thương mại phát triển mạnh, dư địa hợp tác giữa hai nước vẫn còn rất lớn, đặc biệt trong lĩnh vực đầu tư. Canada có thế mạnh về năng lượng, dầu khí, khí hóa lỏng (LPG), kali phục vụ nông nghiệp, công nghệ điện hạt nhân CANDU cũng như nguồn cung uranium - những lĩnh vực có thể đáp ứng nhu cầu phát triển của Việt Nam trong giai đoạn tới.
Ông cũng cho biết Canada sở hữu nhiều quỹ hưu trí và nhà đầu tư tổ chức có quy mô hàng đầu thế giới, song dòng vốn đầu tư vào Việt Nam vẫn còn khá khiêm tốn. Đây là dư địa để hai bên tiếp tục thúc đẩy hợp tác khi môi trường đầu tư ngày càng thuận lợi và các cam kết của CPTPP được khai thác hiệu quả hơn.
Bên cạnh thương mại, đại diện Hội đồng Doanh nghiệp Canada cũng dẫn chứng, nhiều doanh nghiệp Canada đã hoạt động thành công tại Việt Nam trong các lĩnh vực bảo hiểm, tài chính và tư vấn kỹ thuật. Theo ông, những câu chuyện này cho thấy quan hệ Việt Nam - Canada hoàn toàn có thể phát triển sâu hơn ở cả thương mại, đầu tư và đổi mới sáng tạo.
Ông Trevor Kennedy bày tỏ tin tưởng CPTPP đã đặt nền móng quan trọng cho quan hệ kinh tế giữa hai nước. Thách thức hiện nay không còn nằm ở việc có hay không một hiệp định thương mại, mà là làm thế nào để cộng đồng doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các cam kết, mở rộng đầu tư và tạo ra những dự án hợp tác mới trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
Các ý kiến tại Diễn đàn Việt Nam - Canada cho thấy lợi ích của CPTPP không chỉ dừng ở cắt giảm thuế quan hay mở cửa thị trường. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, một môi trường đầu tư minh bạch, chính sách ổn định và khả năng dự báo cao mới là những yếu tố quyết định để doanh nghiệp mở rộng đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực.
