Chiều 7/5/1954, lá cờ "Quyết chiến - Quyết thắng" của Quân đội Nhân dân Việt Nam tung bay trên nóc hầm tướng De Castries. Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ đã toàn thắng. Ảnh: Tư liệu
Ngày 7/5/1954 đã đi vào lịch sử dân tộc như một mốc son chói lọi nhất của thế kỷ XX. Khi lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên nóc hầm chỉ huy của Tướng Đờ-cát (De Castries), cả thế giới đã phải bàng hoàng nhìn về một thung lũng nhỏ bé ở Tây Bắc Việt Nam. Đó là thời khắc kết thúc vẻ vang 9 năm kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, đồng thời là lời khẳng định đanh thép về sức mạnh của một dân tộc không chịu khuất phục.
Cuộc tiến công chiến lược Đông Xuân 1953 - 1954, với đỉnh cao là Chiến dịch Điện Biên Phủ, là một trận quyết chiến chiến lược điển hình. Thắng lợi này không chỉ đưa đến việc ký kết Hiệp định Giơnevơ, lập lại hòa bình ở Đông Dương, mà còn tạo ra tiền đề vững chắc để Nhân dân ta tiếp tục cuộc hành trình vĩ đại: Giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
Điện Biên Phủ vốn được thực dân Pháp xây dựng thành một "pháo đài bất khả xâm phạm" với 16.200 quân tinh nhuệ, được trang bị vũ khí hiện đại nhất thời bấy giờ. Tại đây, địch bố trí 49 cứ điểm, chia thành 3 phân khu với hệ thống hỏa lực nhiều tầng. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, quân đội ta đã biến niềm kiêu hãnh của thực dân Pháp thành nấm mồ chôn vùi tham vọng xâm lược.
Chiến dịch đã trải qua 55 ngày đêm rực lửa với 3 giai đoạn tiến công then chốt:
Giai đoạn 1 (13/3 - 17/3/1954): Quân ta thọc sâu, tiêu diệt các cứ điểm cửa ngõ phía Bắc là Him Lam, Độc Lập và Bản Kéo. Sự thảm bại này khiến Pi-rốt, Tư lệnh pháo binh Pháp, phải tự sát vì bất lực trước sức mạnh pháo binh của Việt Nam.
Giai đoạn 2 (30/3 - 30/4/1954): Đây là đợt tấn công dài ngày và cam go nhất. Ta và địch giành giật từng tấc đất, từng mét giao thông hào tại các đồi phía Đông như A1, C1. Hình ảnh những chiến sĩ thắt chặt vòng vây, kiểm soát sân bay Mường Thanh đã cắt đứt hoàn toàn "cuống phổi" tiếp viện của địch.
Giai đoạn 3 (1/5 - 7/5/1954): Cuộc tổng công kích cuối cùng. Đêm 6/5, tiếng nổ của khối bộc phá nghìn cân trên đồi A1 như bản nhạc khai tử cho tập đoàn cứ điểm. Đến 17 giờ 30 phút ngày 7/5, Tướng Đờ-cát cùng toàn bộ Bộ tham mưu ra hàng, kết thúc hoàn toàn sự hiện diện của quân Pháp tại thung lũng Mường Thanh.
Tại sao một đất nước nhỏ bé, kinh tế nghèo nàn lại có thể đánh bại một cường quốc quân sự? Câu trả lời nằm ở nhiều nhân tố, từ đường lối quân sự đúng đắn, nghệ thuật quân sự độc đáo "lấy ít địch nhiều, lấy yếu thắng mạnh", đến sự ủng hộ của bạn bè quốc tế. Tuy nhiên, như nội dung lịch sử đã chứng minh, nguồn gốc sâu xa nhất chính là tình yêu quê hương đất nước và khát vọng độc lập, tự do cháy bỏng.
Đó là tinh thần của hàng vạn dân công hỏa tuyến băng rừng, lội suối tiếp tế cho tiền tuyến. Đó là ý chí của những người lính sẵn sàng "thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước". Sự thay đổi phương châm tác chiến từ "đánh nhanh, thắng nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc" của Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một minh chứng cho sự mưu trí, sáng tạo, luôn đặt giá trị xương máu của chiến sĩ và thắng lợi cuối cùng lên hàng đầu.
Chiến thắng Điện Biên Phủ vượt ra ngoài biên giới Việt Nam, trở thành biểu tượng cho phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới. Thắng lợi này đã chứng minh một chân lý: Các dân tộc bị áp bức, nếu biết đoàn kết, có đường lối đúng đắn và ý chí kiên cường thì nhất định sẽ giành thắng lợi.
Cơn "địa chấn" tại Điện Biên Phủ đã thổi bùng ngọn lửa đấu tranh ở các thuộc địa tại châu Á, châu Phi và Mỹ La-tinh. Từ sau năm 1954, hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa thực dân bắt đầu tan rã hàng loạt, mở ra một kỷ nguyên mới của độc lập và tự chủ trên phạm vi toàn cầu.
Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2026), chúng ta không chỉ ôn lại lịch sử để tự hào về cha ông, mà còn để tự nhắc nhở bản thân về trách nhiệm với hiện tại và tương lai. Miền Bắc sau năm 1954 đã trở thành hậu phương vững chắc, tạo đà cho đại thắng mùa Xuân năm 1975. Ngày nay, tinh thần Điện Biên Phủ chính là động lực để chúng ta xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.
Chúng ta mãi mãi ghi nhớ công ơn của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và biết bao anh hùng, liệt sĩ đã nằm lại chiến trường Tây Bắc. Khát vọng độc lập ngày nào giờ đây đã chuyển hóa thành khát vọng làm chủ công nghệ, kinh tế và khẳng định vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.
Sa bàn 3D Mapping tái hiện từng tình tiết của trận chiến Điện Biên Phủ, giúp cho thế hệ trẻ sau này hiểu rõ hơn về chiến thắng lịch sử của quân đội ta. Video: Bảo San
Chiến thắng Điện Biên Phủ không chỉ là câu chuyện của quá khứ mà còn là niềm tự hào chảy trong huyết quản của mọi thế hệ người Việt.
Ông Nguyễn Đức Tài (68 tuổi, cựu chiến sỹ phòng không, không quân) xúc động chia sẻ: "Với thế hệ chúng tôi, Điện Biên Phủ là biểu tượng của tinh thần 'quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh'. Tôi luôn dặn dò con cháu rằng, hòa bình hôm nay được đổi bằng máu xương của cha ông, nên phải biết trân trọng và giữ gìn từng tấc đất quê hương".
Sức lan tỏa của chiến thắng ấy còn chạm đến trái tim những đứa trẻ theo một cách rất riêng. Em Dương San (học sinh lớp 5 tại Hà Nội) chia sẻ sau khi trải nghiệm không gian lịch sử qua mô hình 3D Mapping tái hiện từng tình tiết của trận chiến Điện Biên Phủ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam: "Trước đây em chỉ đọc về chiến thắng qua sách vở nên thấy hơi khó hình dung hết sự khốc liệt. Nhưng hôm nay, khi xem những thước phim 3D tái hiện cảnh bộ đội kéo pháo qua đèo dốc và đào hào trong mưa bùn, em thực sự thấy choáng ngợp. Em không ngờ cha ông mình ngày xưa có thể chịu đựng và làm được những điều phi thường như thế. Trải nghiệm này giúp em hiểu hơn về giá trị của hòa bình và thấy mình cần có trách nhiệm hơn trong việc học tập".
72 năm đã trôi qua, nhưng âm hưởng của chiến thắng Điện Biên Phủ vẫn sẽ còn vang vọng mãi. Đó là bài học về sự đoàn kết, về sức mạnh của lòng dân và niềm tin tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng. Chiến thắng đó nhắc nhở mỗi người dân đất Việt rằng, không có khó khăn nào là không thể vượt qua nếu chúng ta có một trái tim nồng nàn yêu nước và một trí tuệ không ngừng sáng tạo.
