Công an tỉnh Hưng Yên thu giữ tang vật vụ án xâm phạm bản quyền tác giả, quyền liên quan; tổ chức đánh bạc và đánh bạc; truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy thông qua trang web Xoilactv. Ảnh: congan.hungyen.gov.vn
Vậy lỗ hổng công nghệ và pháp lý nào đang giúp ma trận web lậu liên tục "tái sinh" theo mô hình "rắn nhiều đầu" và đâu mới là giải pháp căn cơ để chặt đứt tận gốc nguồn sống của mạng lưới trục lợi bất chính này?
Giá "chát" đằng sau những "bữa ăn miễn phí"
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển Internet hàng đầu thế giới, nhưng cũng là điểm nóng về vi phạm bản quyền với khoảng 15,5 triệu lượt người thường xuyên truy cập các website chứa nội dung không chính thống.
Từ những trận cầu rực lửa trên Xôi Lạc TV đến các bộ phim bom tấn vừa ra rạp như "Mưa đỏ" hay "Thỏ ơi", tất cả đều bị "xẻ thịt" công khai trên không gian mạng chỉ sau vài giờ phát hành.
Thực trạng này không còn là những hành vi đơn lẻ mà đã hình thành một "hệ sinh thái" lậu quy mô lớn, chuyên nghiệp hóa và có tổ chức.
Thiệt hại do vấn nạn này gây ra cho doanh nghiệp và nền kinh tế là vô cùng khốc liệt. Theo số liệu từ Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền tác giả Việt Nam, chỉ riêng năm 2022, thiệt hại do vi phạm bản quyền tại Việt Nam ước tính lên tới khoảng 350 triệu USD.
Trong lĩnh vực truyền hình, K+ từng cho biết đơn vị này thất thoát khoảng 300 tỷ đồng mỗi năm vì tình trạng phát lậu bóng đá. Chỉ trong một tháng, K+ đã phát hiện khoảng 4.000 đường link vi phạm liên quan đến các giải đấu như Ngoại hạng Anh, Champions League và Europa League.
Trong khi đó, VTVcab từng xử lý hơn 30.000 video vi phạm trên Facebook và hơn 8.000 video lậu trên YouTube chỉ riêng trong năm 2020...
Hậu quả không chỉ dừng lại ở doanh thu mà còn làm méo mó môi trường cạnh tranh, triệt tiêu động lực đầu tư cho các sản phẩm chất lượng cao và khiến uy tín quốc gia bị tổn hại nghiêm trọng.
Nguy hiểm hơn, người dùng khi sa chân vào các "bữa ăn miễn phí" này đang phải trả giá bằng chính dữ liệu cá nhân, tài khoản ngân hàng và rủi ro nhiễm mã độc thông qua các quảng cáo cá độ, lừa đảo bủa vây khắp màn hình.
Kẽ hở từ ý thức và ma trận kỹ thuật biến ảo
Câu hỏi đặt ra là vì sao các biện pháp ngăn chặn dù quyết liệt nhưng vẫn chưa thể dập tắt hoàn toàn mầm mống sai phạm?
Nguyên nhân cốt lõi trước hết nằm ở sự "bình thường hóa" hành vi vi phạm trong tư duy của một bộ phận người dùng, đặc biệt là giới trẻ.
Khi sự tiện lợi và tâm lý chuộng "đồ chùa" lấn át yếu tố đạo đức, việc sử dụng nội dung lậu dần trở thành thói quen khó bỏ, dù nhiều người hoàn toàn nhận thức được tính phi pháp của hành động này.
Mạng xã hội vô hình trung đang tạo ra cảm giác mọi nội dung đều sẵn có và miễn phí, khiến giá trị chất xám của người sáng tạo bị "nhẹ hóa" trong tư duy hưởng thụ.
Cơ quan Công an xử phạt đối tượng phát tán trái phép bộ phim "Thỏ ơi" trên mạng xã hội. Ảnh: bocongan.gov.vn
Về mặt kỹ thuật, các đường dây vận hành nội dung lậu đang áp dụng những thủ đoạn tinh vi để né tránh vòng vây pháp luật. Chúng xây dựng hạ tầng máy chủ đặt ở nước ngoài, sử dụng dịch vụ ẩn thông tin tên miền và liên tục nhân bản các "bản sao" mới ngay khi địa chỉ cũ bị chặn.
Chiến thuật "nhân bản tên miền" khiến các website phim và bóng đá lậu hoạt động như mô hình "rắn nhiều đầu", chặn địa chỉ này thì hàng loạt địa chỉ dự phòng khác lập tức xuất hiện.
Thậm chí, các đối tượng còn sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công cụ tự động để sao chép, gắn phụ đề và điều hướng người dùng qua các mạng xã hội như Telegram, Facebook nhằm duy trì tương tác và mở rộng cộng đồng.
Chính sự biến ảo khôn lường của công nghệ, kết hợp với dòng tiền khổng lồ từ quảng cáo cá độ và lừa đảo, đã tạo ra sức sống dai dẳng cho nền kinh tế ngầm đầy rẫy rủi ro này.
Chặt đứt "vòi bạch tuộc" bằng "nhát kiếm" tổng lực
Trước thách thức của "vòi bạch tuộc" bản quyền, một cuộc ra quân tổng lực trên quy mô toàn quốc đã được kích hoạt. Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ là nhát kiếm quyết định, yêu cầu các bộ, ngành và địa phương phải hành động quyết liệt với tinh thần "không có vùng cấm, không có ngoại lệ".
Thực hiện chỉ đạo, từ ngày 7/5 đến 7/8/2026, các lực lượng Công an, Hải quan, Quản lý thị trường trên khắp cả nước đã đồng loạt mở đợt cao điểm tấn công, triệt phá các đường dây xâm phạm sở hữu trí tuệ, đặc biệt là các website lậu có lượng truy cập lớn.
Điển hình, tại Thủ đô, Ban Chỉ đạo 389 TP Hà Nội yêu cầu Công an thành phố chủ công phối hợp cùng Hải quan, Quản lý thị trường tập trung xác minh, khởi tố các vụ án vi phạm bản quyền trên môi trường số, đặt mục tiêu tăng số vụ xử lý ít nhất 20% so với cùng kỳ.
Trong khi đó, Công an TP Đà Nẵng mở đợt cao điểm kéo dài ba tháng (từ 7/5 đến 7/8/2026), kiên quyết đấu tranh với các hành vi xâm phạm bản quyền trên môi trường số, thực hiện triệt để phương châm "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm", không để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý.
Quyết tâm này lan tỏa mạnh mẽ đến mọi địa bàn. Tại Đồng Nai, đợt cao điểm được triển khai từ ngày 7/5 đến 30/5/2026, lực lượng Công an TP tập trung rà soát, xác minh, điều tra các vụ việc có dấu hiệu xâm phạm nghiêm trọng quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý; phối hợp với các cơ quan chức năng đấu tranh, triệt phá các website, đường dây hoạt động vi phạm bản quyền trực tuyến, nhất là các trang web cung cấp trái phép phim ảnh, âm nhạc, chương trình truyền hình, trò chơi điện tử có lượng truy cập lớn…
Tương tự, tại Điện Biên, đợt cao điểm của Công an tỉnh không chỉ nhắm vào hàng giả mà còn tập trung đánh mạnh vào các vi phạm sử dụng phần mềm không bản quyền và phát tán trái phép nội dung truyền hình, thể thao.
Thậm chí ở cấp cơ sở như Công an xã Quảng Hòa (tỉnh Lâm Đồng), lực lượng chức năng cũng chủ động rà soát, kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh có dấu hiệu vi phạm; đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về sở hữu trí tuệ…
Đồng thời, đơn vị cũng thiết lập đường dây nóng, hòm thư tiếp nhận tin báo tố giác để người dân kịp thời phản ánh các hành vi vi phạm pháp luật.
Tuy nhiên, để giải quyết triệt để vấn đề, các chuyên gia nhận định, cần phải thay đổi phương thức tiếp cận từ xử lý sự vụ sang triệt hạ toàn bộ hệ sinh thái vận hành.
Việc áp dụng cơ chế chặn động (dynamic blocking) theo thời gian thực đối với các nội dung thể thao giá trị cao là giải pháp cần thiết để vô hiệu hóa các đường link lậu ngay khi sự kiện đang diễn ra.
Quan trọng hơn cả là phải cắt đứt dòng tiền nuôi sống các website này thông qua việc siết chặt quản lý quảng cáo và trung gian thanh toán.
Song song với các biện pháp cưỡng chế, việc phát triển một thị trường nội dung hợp pháp, dễ tiếp cận với chi phí hợp lý sẽ là "vũ khí" bền vững nhất để đưa người dùng rời xa vùng xám vi phạm.
Chỉ khi cộng đồng cùng chung tay nói không với nội dung lậu và các cơ quan thực thi pháp luật hành động không khoan nhượng, môi trường sáng tạo số của Việt Nam mới thực sự được bảo vệ, tạo đà cho nền kinh tế số phát triển minh bạch và bền vững.
