Tuyển sinh đại học 2026: "Siết" chất lượng đầu vào, thí sinh cần thay đổi chiến thuật

"Siết" chất lượng đầu vào trong quy chế tuyển sinh đại học 2026 đòi hỏi thí sinh cần tập trung ôn tập và thay đổi chiến thuật... Ảnh: HH

Nhiều điểm mới trong tuyển sinh

Theo quy chế tuyển sinh được Bộ GD&ĐT ban hành, mùa tuyển sinh năm nay có nhiều điểm mới. Thay vì được đăng ký không giới hạn như những năm trước, quy chế tuyển sinh 2026 chính thức chốt tối đa 15 nguyện vọng. Đặc biệt, với nhóm ngành Sư phạm, thí sinh chỉ được xét tuyển trong 5 nguyện vọng đầu tiên.

Theo các chuyên gia tuyển sinh, việc giới hạn số lượng nguyện vọng buộc thí sinh phải có sự tìm hiểu nghiêm túc và định hướng nghề nghiệp rõ ràng ngay từ đầu. Hệ thống sẽ lọc ảo và việc sắp xếp thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp trở thành bài toán chiến lược quyết định “tấm vé” vào đại học.

Đặc biệt, mùa tuyển sinh năm nay, lần đầu tiên, một ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào chung được áp dụng rộng rãi. Để đủ điều kiện xét tuyển, thí sinh phải đạt tối thiểu 15/30 điểm tổng tổ hợp 3 môn thi tốt nghiệp (hoặc môn Toán, Văn và một môn thi khác).

Quy định này nhằm loại bỏ tình trạng các trường top dưới "vơ bèo vạt tép" thí sinh với mức điểm quá thấp, đảm bảo sinh viên có đủ năng lực học tập ở bậc đại học.

Một điểm mới đáng chú ý khác đó là “siết” xét tuyển học bạ - phương thức vốn được coi là “phao cứu sinh” với nhiều học sinh. Theo quy chế mới, học bạ bắt buộc xét 6 học kỳ, kết quả học tập phải là một quá trình xuyên suốt từ lớp 10 đến lớp 12, không còn chuyện chỉ xét điểm lớp 12 hay một vài học kỳ điểm cao.

Đặc biệt, trong tổ hợp xét học bạ bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn với trọng số không dưới 1/3 tổng điểm. Thí sinh phải có tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp (theo tổ hợp hoặc Toán, Văn và một môn khác) tối thiểu là 15/30.

Theo Bộ GD&ĐT, quy định này nhằm hạn chế tình trạng "lách tổ hợp", đồng thời tăng vai trò của các môn học nền tảng trong xét tuyển. Những năm trước các trường đại học thường xét riêng điểm 3 - 5 học kỳ từ lớp 10 đến 12, có trường chỉ xét điểm lớp 12.

Ngoài ra, một điểm mới khác thí sinh cần đặc biệt lưu ý, đó là chứng chỉ ngoại ngữ không còn là “tấm thẻ bài” vạn năng. Điểm khuyến khích từ chứng chỉ ngoại ngữ đã được Bộ GD&ĐT khống chế tối đa 1,5 điểm. Các trường cũng phải xây dựng bảng quy đổi điểm chứng chỉ với ít nhất 5 mức chênh lệch để đảm bảo tính công bằng giữa thí sinh có chứng chỉ và thí sinh thi thuần túy.

Không "bỏ trứng vào một giỏ"

Trong bối cảnh quy chế tuyển sinh 2026 có những điều chỉnh mang tính "siết chặt" và "định hướng thực chất", các chuyên gia giáo dục cho rằng, thí sinh không thể giữ tâm thế "nước đến chân mới nhảy" hay dựa vào may mắn.

Trước đây, việc không giới hạn nguyện vọng khiến nhiều em đăng ký tới 30 - 50 trường để "đặt chỗ". Năm 2026, với hạn mức 15 nguyện vọng, thay đổi này khiến không ít em cảm thấy áp lực và cho rằng cơ hội vào đại học có thể bị thu hẹp.

Em Trần Tuấn Khải, học sinh Trường THPT Tây Hồ (Hà Nội) cho biết, trước đây em nghĩ đăng ký càng nhiều nguyện vọng thì càng yên tâm. Năm nay Bộ GD&ĐT quy định giới hạn còn 15 nguyện vọng, em có phần lo lắng, nếu sắp xếp chưa hợp lý thì cơ hội trúng tuyển có thể giảm đi.

Giải đáp lo lắng của thí sinh, ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) chia sẻ, thực tế cho thấy, đa số thí sinh trúng tuyển ở những lựa chọn đầu tiên. Việc đăng ký quá nhiều nguyện vọng chưa chắc làm tăng đáng kể cơ hội, thậm chí có thể khiến các em phân tán sự tập trung, thiếu cân nhắc kỹ lưỡng đối với những ngành, trường thực sự phù hợp.

Gợi ý thí sinh về phương án đặt nguyện vọng, ông Nguyễn Tiến Thảo cho rằng, các em nên chia nguyện vọng thành ba nhóm: Nhóm ước mơ, nhóm phù hợp với năng lực và nhóm an toàn. Khi có điểm thi tốt nghiệp THPT, các em căn cứ vào kết quả thực tế để sắp xếp thứ tự hợp lý. Hệ thống xét tuyển sẽ xét từ trên xuống và chỉ ghi nhận một nguyện vọng cao nhất đủ điều kiện trúng tuyển, vì vậy thứ tự đăng ký có ý nghĩa rất quan trọng.

Đưa ra lời khuyên cho các em học sinh lớp 12, ông Nguyễn Tiến Thảo lưu ý, điều quan trọng nhất lúc này các em cần tập trung củng cố kết quả học tập ở bậc THPT, chuẩn bị tốt cho kỳ thi tốt nghiệp THPT và đáp ứng đầy đủ các điều kiện của phương thức xét tuyển mà mình dự định sử dụng.

Lãnh đạo Bộ GD&ĐT cũng khuyến nghị, thí sinh cần theo dõi thông tin tuyển sinh trên các kênh chính thống, đọc kỹ đề án tuyển sinh của những trường mình quan tâm và tham khảo điểm chuẩn các năm trước để đưa ra quyết định phù hợp.

Bên cạnh lựa chọn nguyện vọng phù hợp, các chuyên gia tuyển sinh cũng cho rằng, hiện nay nhiều trường tổ chức các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy, thí sinh cần đa dạng hóa "giỏ đầu tư" không "bỏ trứng vào một giỏ" là kỳ thi tốt nghiệp THPT bởi chỉ dựa vào điểm thi tốt nghiệp THPT là rủi ro lớn khi chỉ tiêu cho phương thức này tại các trường đại học lớn đang thu hẹp dần (thường chỉ còn 40 - 50%).

Chia sẻ về chiến thuật của mình trong mùa tuyển sinh năm nay, em Nguyễn Lan Anh, học sinh Trường THPT Trần Hưng Đạo (Hà Đông) cho biết, sau khi được thầy cô tư vấn kỹ, em nhận ra điều quan trọng nhất là cần nỗ lực học tập để đạt kết quả thi tốt nhất và xác định rõ ngành học mình thực sự yêu thích. Nếu cân nhắc cẩn thận và sắp xếp hợp lý, 15 nguyện vọng đủ để em lựa chọn các trường mình mong muốn.

Cùng với lựa chọn nguyện vọng hợp lý, Lan Anh cho biết, em cũng đã đăng ký tham gia kỳ thi đánh giá tư duy của Đại học Bách Khoa Hà Nội và thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội. Theo Lan Anh, đây là "cửa ngách" nhưng lại là “đường chính” để em có thể bước chân vào các trường đại học top đầu.

Có thể thấy, những điều chỉnh trong tuyển sinh đại học năm 2026 hướng tới việc làm rõ tiêu chí, chuẩn hóa cách tính điểm và hạn chế tình trạng mỗi trường thực hiện một cách khác nhau. Với thí sinh, điều quan trọng là cập nhật kỹ quy định mới, đọc kỹ đề án tuyển sinh của trường mình quan tâm và chuẩn bị kiến thức, kỹ năng vững vàng để “vượt vũ môn” thành công.