Giới hạn 10 nguyện vọng: Giảm tỉ lệ "ảo", tăng tính thực chất

Thí sinh tham dự thi tốt nghiệp THPT. Ảnh: PV

Nhiều ý kiến cho rằng, việc giới hạn 10 nguyện vọng là cần thiết để tránh tình trạng thí sinh đăng ký tràn lan, giảm tỉ lệ “ảo”, tăng tính thực chất.

Từ tối đa “n” nguyện vọng giảm còn 10

Theo dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 đang được Bộ GD&ĐT lấy ý kiến, mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng xét tuyển vào đại học, thay vì không giới hạn như những năm trước.

Trước đó, ở kỳ thi tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2025, có thí sinh đã đăng ký tới 231 nguyện vọng. Do đó, việc giới hạn còn 10 nguyện vọng được xem là một trong những điểm điều chỉnh đáng chú ý, tác động trực tiếp đến việc đăng ký xét tuyển của hàng trăm nghìn thí sinh.

Lý giải về đề xuất này, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) Nguyễn Tiến Thảo cho biết, phân tích dữ liệu tuyển sinh các năm gần đây cho thấy, hơn 98% thí sinh trúng tuyển nằm trong nhóm 10 nguyện vọng đầu. Số thí sinh trúng tuyển ở các nguyện vọng lớn hơn 10 hoặc qua các đợt xét tuyển bổ sung chỉ chiếm tỷ lệ rất thấp.

Theo ông, khi số nguyện vọng được kiểm soát, thí sinh buộc phải tìm hiểu kỹ hơn về ngành học, trường học, cũng như cân nhắc năng lực và sở thích của bản thân. Điều này góp phần hạn chế tình trạng đăng ký tràn lan, giảm “ảo” trong tuyển sinh và giúp các trường dự báo tốt hơn số lượng nhập học thực tế.

Là những người trong cuộc, trực tiếp chịu sự tác động của đề xuất từ “n” nguyện vọng xuống còn 10, nhiều thí sinh cảm thấy lo lắng. Nguyễn Tiến Dũng, học sinh Trường THPT Lương Thế Vinh (Hà Nội) chia sẻ, với mức điểm dự kiến ở nhóm khá, em dự định dành nhiều nguyện vọng để “thử sức” ở những ngành, trường yêu thích có điểm chuẩn cao hơn, sau đó mới xếp các phương án an toàn.

Nhưng nếu số lượng nguyện vọng bị giới hạn, em sẽ phải cẩn trọng hơn, không dám đặt nguyện vọng vào ngành mơ ước, mà ưu tiên lựa chọn những ngành thấp hơn năng lực để chắc suất trúng tuyển vào đại học.

Chia sẻ của Dũng cũng là tâm trạng của nhiều học sinh lớp 12. Các em cho rằng, trong bối cảnh kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 là năm đầu tiên áp dụng đầy đủ hoàn toàn Chương trình giáo dục phổ thông 2018, phổ điểm và điểm chuẩn các ngành, các trường vẫn khó dự đoán. Do đó, việc được đăng ký nhiều nguyện vọng trước đây phần nào giúp thí sinh “phòng xa”, giảm áp lực tâm lý nếu kết quả không như mong đợi.

Tránh lãng phí

Dưới góc độ các trường đại học, nhiều trường bày tỏ đồng tình với đề xuất giới hạn tối đa 10 nguyện vọng. Theo đánh giá của nhiều trường, khi lựa chọn quá nhiều nguyện vọng, thí sinh có thể "loạn" thông tin, không tập trung nghiên cứu kỹ đề án tuyển sinh của trường; còn phía cơ sở giáo dục sẽ gặp khó trong dự báo số lượng nhập học thực tế.

Chia sẻ về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Thụ - Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 bày tỏ đồng tình với việc giới hạn số lượng nguyện vọng đăng ký xét tuyển, tối đa 10 nguyện vọng cho mỗi thí sinh.

Theo ông, đề xuất này sẽ hạn chế sự lãng phí do thí sinh đăng ký nguyện vọng một cách dàn trải, mang tính “giữ chỗ”, chưa dựa trên sự phù hợp giữa năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp.

“Việc đăng ký quá nhiều nguyện vọng không chỉ làm tăng chi phí cho thí sinh và phụ huynh, tiêu tốn nguồn lực vận hành hệ thống, mà còn ảnh hưởng đến sự công bằng trong tuyển sinh khi có thí sinh trúng tuyển nhưng không nhập học, hoặc bỏ học sớm để thi lại vào năm sau”, ông Thụ phân tích.

Do đó, theo ông Thụ, khi số lượng nguyện vọng được giới hạn, thí sinh sẽ buộc phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn, xác định rõ ngành học phù hợp với bản thân và có chiến lược đăng ký thực chất hơn.

Đồng thời, điều này cũng giúp các trường đại học và bộ phận tư vấn tuyển sinh thuận lợi hơn trong việc định hướng, hỗ trợ thí sinh xây dựng phương án nguyện vọng sát năng lực và tăng cơ hội trúng tuyển.

Cùng bàn về nội dung này, ông Vũ Việt Hùng - Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Tây Bắc chia sẻ, việc thu hẹp số lượng nguyện vọng sẽ giúp giảm tải cho hệ thống lọc “ảo”.

"Quan trọng hơn là theo dữ liệu những năm gần đây cho thấy 98,5% thí sinh trúng tuyển nằm trong nhóm 10 nguyện vọng đầu, tỷ lệ trúng tuyển từ nguyện vọng 11 trở đi chỉ khoảng 1%", ông Hùng cho biết.

Thông tin về việc xét tuyển nguyện vọng của thí sinh dự tuyển vào nhà trường năm 2025, ông Hùng chia sẻ, phần lớn thí sinh trúng tuyển vào trường thường đăng ký từ 5 đến 8 nguyện vọng, trong đó thí sinh trúng tuyển chủ yếu nằm ở nguyện vọng từ 1 đến 4, nhiều nhất là nguyện vọng 4.

Qua phân tích dữ liệu, tỉ lệ trúng tuyển và nhập học của nhóm này vào các nguyện vọng từ 15 trở đi là cực kỳ thấp. Khi đăng ký quá nhiều nguyện vọng, thí sinh thường rơi vào tâm lý "loạn" thông tin, không tập trung nghiên cứu kỹ đề án tuyển sinh của từng trường, dẫn đến việc chọn sai tổ hợp hoặc thiếu các điều kiện sơ tuyển cần thiết.

“Do đó, khi giới hạn số lượng nguyện vọng không làm mất đi cơ hội của các em mà chỉ giúp các em tập trung nguồn lực vào những lựa chọn có khả năng trúng tuyển và phù hợp nhất”, ông Hùng nhấn mạnh và cho biết thêm, khi giới hạn số lượng nguyện vọng của thí sinh sẽ giúp nhà trường giảm tỉ lệ "ảo", tăng tính thực chất.