Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế.
Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất sửa khoản 19 Điều 6 Luật Dược, liên quan các hành vi bị cấm trong kinh doanh thuốc, nguyên liệu làm thuốc theo phương thức thương mại điện tử.
Theo dự thảo, kinh doanh thuốc, nguyên liệu làm thuốc theo phương thức thương mại điện tử thuộc một trong các trường hợp bị cấm: Không thực hiện trên nền tảng thương mại điện tử kinh doanh trực tiếp, nền tảng thương mại điện tử trung gian; thực hiện thông qua chức năng livestream bán hàng; thực hiện qua phương tiện không bảo đảm định danh điện tử của người bán và truy xuất giao dịch theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử.
Như vậy, dự thảo không chỉ đề xuất cấm livestream bán thuốc mà còn đặt ra yêu cầu về nền tảng thực hiện giao dịch, định danh người bán và khả năng truy xuất giao dịch.
Thuốc không thể bán như hàng tiêu dùng thông thường
Trao đổi về đề xuất này, Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường, Văn phòng Luật sư Chính pháp (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho rằng thuốc chữa bệnh là loại hàng hóa đặc biệt, liên quan trực tiếp đến sức khỏe, thậm chí tính mạng con người. Vì vậy, việc tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh thuốc trên các nền tảng số là cần thiết.
Theo ông Cường, đề xuất cấm livestream bán thuốc không đồng nghĩa với cấm thương mại điện tử trong lĩnh vực dược, mà nhằm xác định rõ giới hạn của phương thức bán hàng trực tuyến đối với loại hàng hóa đặc biệt này.
"Tôi cho rằng đây không phải là việc cấm thương mại điện tử trong lĩnh vực dược, mà là xác định rõ giới hạn của phương thức bán hàng trực tuyến đối với một sản phẩm có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người. Thuốc không thể được đối xử hoàn toàn giống với quần áo, mỹ phẩm hay các loại hàng tiêu dùng thông thường", ông Cường nói.
Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường, Văn phòng Luật sư Chính pháp, nhấn mạnh thuốc có tính chất đặc thù, đòi hỏi cơ chế quản lý chặt chẽ hơn hàng tiêu dùng thông thường. Ảnh: Đ.H
Ông Cường cho rằng pháp luật hiện hành không hoàn toàn bỏ ngỏ hoạt động kinh doanh thuốc trên môi trường mạng. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dược năm 2024 đã cho phép kinh doanh dược theo phương thức thương mại điện tử, đồng thời đặt ra những giới hạn đối với hoạt động này.
Theo thông tin ông Cường cung cấp, cơ sở kinh doanh dược bằng phương thức thương mại điện tử phải tuân thủ các quy định về giao dịch điện tử, thương mại điện tử, quảng cáo, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và pháp luật chuyên ngành về dược.
Việc bán lẻ qua thương mại điện tử đối với thuốc kê đơn, thuốc phải kiểm soát đặc biệt và thuốc thuộc danh mục hạn chế bán lẻ cũng thuộc trường hợp bị cấm. Việc kinh doanh thuốc, nguyên liệu làm thuốc qua phương tiện điện tử không thuộc hình thức được pháp luật cho phép cũng không được thực hiện.
Tăng khả năng truy xuất khi mua thuốc trên mạng
Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường nói thêm, đối với thuốc chữa bệnh, công dụng, chất lượng và nguồn gốc xuất xứ là những yếu tố đặc biệt quan trọng. Quá trình cấp phát, bảo quản và vận chuyển cũng cần tuân thủ các yêu cầu chuyên ngành để bảo đảm chất lượng thuốc.
Việc mua bán thuốc trên mạng xã hội hoặc các nền tảng thương mại điện tử nếu không tuân thủ quy định về quản lý dược có thể phát sinh rủi ro đối với người sử dụng, nhất là trong trường hợp hàng hóa không bảo đảm chất lượng hoặc không rõ nguồn gốc.
Ông Cường cho rằng pháp luật hiện đã có các quy định điều chỉnh hoạt động bán hàng trên môi trường số. Trường hợp vi phạm về chất lượng, nguồn gốc xuất xứ hoặc công dụng của hàng hóa, chủ thể vi phạm phải chịu trách nhiệm pháp lý theo quy định.
Bên cạnh đó, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 đã quy định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh trong các giao dịch trên không gian mạng, trách nhiệm của chủ thể trung gian trong những trường hợp luật định và cơ chế bảo vệ người tiêu dùng dễ bị tổn thương.
Theo ông Cường, việc dự thảo tiếp tục làm rõ yêu cầu định danh điện tử người bán và khả năng truy xuất giao dịch sẽ góp phần tăng khả năng xác định chủ thể kinh doanh, kiểm soát quá trình giao dịch và bảo vệ người mua thuốc trên môi trường số.
"Mục tiêu cuối cùng không phải hạn chế thương mại điện tử, mà là xây dựng thị trường dược phẩm trực tuyến minh bạch, có trách nhiệm, truy xuất được giao dịch và đặt sức khỏe người dân lên hàng đầu", ông Cường nhấn mạnh.
