Dấu ấn sau một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp ở Thanh Hóa:
Các đại biểu dự hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện chính quyền 2 cấp. Ảnh: Minh Hiếu
Cuộc cải cách lớn tạo dựng nền tảng phát triển ở Thanh Hóa
Ngày 1/7/2025 đánh dấu thời điểm Thanh Hóa chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đây không chỉ là sự thay đổi về mặt tổ chức hành chính mà còn là cuộc cải cách sâu rộng trong toàn bộ hệ thống chính trị.
Từ một địa phương có 547 xã, phường, thị trấn, sau sắp xếp, Thanh Hóa còn 166 xã, phường, giảm 381 đơn vị, tương đương gần 70% số đơn vị hành chính cấp cơ sở. Cùng với đó là việc kết thúc hoạt động của cấp huyện, sắp xếp lại hệ thống cơ quan Đảng, chính quyền, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.
Đằng sau những con số ấy là khối lượng công việc đồ sộ chưa từng có. Hàng nghìn cán bộ được sắp xếp, bố trí lại vị trí công tác. Hàng trăm trụ sở, tài sản công được rà soát, điều chỉnh. Hàng vạn hồ sơ, dữ liệu hành chính được chuyển giao, số hóa và cập nhật để bảo đảm bộ máy mới hoạt động thông suốt.
Cán bộ, đảng viên Thanh Hóa tham gia hội nghị sau 1 năm thực hiện chính quyền 2 cấp. Ảnh: Minh Hiếu
Điều đáng ghi nhận là toàn bộ quá trình chuyển đổi diễn ra trong thời gian ngắn nhưng không để xảy ra khoảng trống quản lý nhà nước. Từ tỉnh đến cơ sở, hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo và phục vụ người dân, doanh nghiệp được duy trì liên tục. Những nhiệm vụ quan trọng về phát triển kinh tế xã hội, quốc phòng an ninh, giải quyết thủ tục hành chính vẫn được triển khai bình thường ngay trong giai đoạn chuyển tiếp.
Một năm nhìn lại, hiệu quả đầu tiên mà mô hình mới mang lại chính là sự thay đổi trong tư duy quản trị. Từ mô hình hành chính nhiều tầng nấc, bộ máy chuyển sang hướng phân cấp mạnh hơn cho cơ sở. Nhiều nhiệm vụ trước đây phải xin ý kiến qua nhiều cấp nay được giải quyết ngay tại địa phương. Quy trình xử lý công việc ngắn hơn, rõ trách nhiệm hơn và linh hoạt hơn.
Đó chính là điều kiện quan trọng để giải phóng nguồn lực phát triển. Bởi trong thực tiễn, nguồn lực không chỉ nằm ở vốn đầu tư hay đất đai, mà còn nằm ở thời gian, ở hiệu quả điều hành, ở khả năng ra quyết định nhanh và đúng.
Khi bộ máy vận hành thông suốt hơn, chi phí hành chính được giảm xuống, môi trường đầu tư được cải thiện, cơ hội phát triển cũng được mở rộng hơn.
Từ tinh gọn bộ máy đến khơi thông động lực tăng trưởng
Một trong những mục tiêu lớn nhất mà Thanh Hóa đặt ra khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp là tạo ra động lực mới cho phát triển kinh tế. Ngay từ những tháng đầu vận hành mô hình mới, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã xác định rõ yêu cầu gắn việc sắp xếp tổ chức bộ máy với thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030.
Hàng loạt chương trình, kế hoạch, cơ chế phân cấp, phân quyền được ban hành nhằm tạo điều kiện cho các địa phương chủ động hơn trong phát triển kinh tế xã hội. Tại cấp xã, mô hình tổ chức mới được xây dựng theo hướng đa ngành, đa lĩnh vực, phù hợp với yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.
Các Trung tâm Phục vụ hành chính công đi vào hoạt động, từng bước phát huy hiệu quả trong giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp. Các sở, ngành cấp tỉnh tăng cường hỗ trợ chuyên môn cho cơ sở, giúp chính quyền cấp xã chủ động hơn trong xử lý công việc. Đặc biệt, việc tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp công lập đã tạo ra những chuyển biến quan trọng trong cung ứng dịch vụ công.
Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa Lê Đức Thái phát biểu tại hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện chính quyền 2 cấp. Ảnh: Minh Hiếu
26 Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp cấp huyện được giải thể, chức năng và nhân sự được chuyển giao cho 166 Trung tâm Cung ứng dịch vụ công trực thuộc cấp xã. Điều này giúp đưa các dịch vụ hỗ trợ sản xuất nông nghiệp đến gần người dân hơn, rút ngắn khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn sản xuất.
Ở góc độ khác, chuyển đổi số đang trở thành “đòn bẩy” mới cho tăng trưởng. Thanh Hóa đã xác định chuyển đổi số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, từ số hóa hồ sơ, dữ liệu đến kết nối liên thông giữa các cấp chính quyền. Nhiều quy trình được xử lý trên môi trường điện tử, góp phần giảm thời gian, chi phí và nâng cao tính minh bạch trong quản lý nhà nước. Những chuyển động ấy đang từng bước tạo nên môi trường thuận lợi hơn cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Không gian phát triển của các địa phương sau sắp xếp cũng được mở rộng đáng kể.
Nhiều xã mới được hình thành với quy mô dân số lớn hơn, diện tích rộng hơn, nguồn lực tập trung hơn. Điều này tạo điều kiện thuận lợi để quy hoạch đồng bộ hạ tầng, phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp công nghệ cao. Đó chính là tiền đề để hình thành các cực tăng trưởng mới từ cơ sở.
Hướng tới nền quản trị hiện đại và phát triển bền vững
Một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp mới chỉ là bước khởi đầu. Phía trước vẫn còn nhiều thách thức, khó khăn. Sau khi không còn cấp huyện, nhiều nhiệm vụ được chuyển giao trực tiếp cho cấp xã. Hiện nay, mỗi xã đang đảm nhận khoảng 254 nhiệm vụ từ cấp huyện trước đây chuyển xuống. Trong khi đó, đội ngũ cán bộ có kinh nghiệm ở một số lĩnh vực chuyên sâu như quy hoạch, đầu tư xây dựng, công nghệ thông tin, giáo dục, y tế còn thiếu. Một số địa phương còn gặp khó khăn trong bố trí, sắp xếp cán bộ, công chức theo vị trí việc làm; việc thích ứng với phương thức quản lý mới chưa đồng đều. Tình trạng vừa thừa vừa thiếu trụ sở làm việc, cơ sở vật chất sau sắp xếp vẫn đang đặt ra nhiều yêu cầu cần giải quyết.
Điều đáng chú ý là cùng với việc tổ chức lại bộ máy, tỉnh Thanh Hóa đặc biệt quan tâm đến công tác kiểm tra, giám sát và tháo gỡ khó khăn từ cơ sở. 20 tổ giám sát thường xuyên được thành lập để theo dõi hoạt động của 166 xã, phường; qua đó đã kịp thời phát hiện, tham mưu giải quyết 19 nhóm khó khăn, vướng mắc liên quan đến tổ chức bộ máy, cán bộ, cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin và cơ chế phân cấp, phân quyền. Hệ thống chính trị không chỉ vận hành mà còn liên tục được điều chỉnh, hoàn thiện trên cơ sở thực tiễn. Đó là yếu tố quan trọng bảo đảm cho mô hình mới phát triển bền vững.
Chính quyền 2 cấp sử dụng hệ thống kiot thông minh giúp người dân xử lý thủ tục hành chính nhanh hơn. Ảnh: Văn Thanh
Tại hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện chính quyền 2 cấp diễn ra vào ngày 1/6/2026, Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa Lê Đức Thái ghi nhận và biểu dương những nỗ lực, cố gắng của các cấp ủy, chính quyền, MTTQ, các đoàn thể, cộng đồng doanh nghiệp, cán bộ, đảng viên và Nhân dân trong tỉnh đã tích cực triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa nhấn mạnh, bên cạnh kết quả đạt được, vẫn còn những hạn chế cần khắc phục. Trách nhiệm của một số sở, ngành, địa phương trong nắm bắt tình hình, hướng dẫn tháo gỡ khó khăn cho cơ sở chưa thật sự kịp thời. Công tác tham mưu phân cấp, phân quyền ở một số lĩnh vực còn chậm và thiếu đồng bộ. Một bộ phận cán bộ, công chức cấp xã chưa bắt nhịp với yêu cầu công việc mới; còn biểu hiện trông chờ, né tránh trách nhiệm.
Từ thực tiễn đó, Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa yêu cầu các cấp, các ngành tiếp tục rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiện đại, hiệu quả; hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với xác định rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân.
Đặc biệt, cần đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức hoạt động của chính quyền các cấp từ “quản lý hành chính” sang “phục vụ, kiến tạo phát triển”. Mọi hoạt động của bộ máy phải hướng tới mục tiêu cao nhất là phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.
Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, phấn đấu trong năm 2026 giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính so với năm trước; bảo đảm thủ tục hành chính ngày càng minh bạch, thuận tiện và hiệu quả hơn.
Cùng với đó là thực hiện bố trí cán bộ theo vị trí việc làm, năng lực, sở trường; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng quản lý nhà nước, kỹ năng số, kỹ năng xử lý tình huống cho đội ngũ cán bộ cấp xã; kiên quyết xử lý các biểu hiện né tránh trách nhiệm, đùn đẩy công việc, gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp.
Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa cũng yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường kết nối và liên thông dữ liệu giữa tỉnh và cấp xã; ưu tiên nguồn lực cho các địa bàn miền núi, biên giới, vùng sâu, vùng xa; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư.
Theo Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa Lê Đức Thái: Phía trước vẫn còn nhiều nhiệm vụ lớn, nhiều khó khăn và thách thức cần vượt qua. Điều đó đòi hỏi cả hệ thống chính trị phải tiếp tục phát huy tinh thần đổi mới, khát vọng phát triển, tư duy kiến tạo và hành động quyết liệt; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; tiếp tục hoàn thiện mô hình hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng hiện đại, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của Thanh Hóa trong giai đoạn mới.
Sau một năm nhìn lại, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp ở Thanh Hóa, không đơn thuần là sự thay đổi về địa giới hành chính hay cơ cấu tổ chức. Đó là sự chuyển đổi trong tư duy phát triển. Một sự chuyển đổi đang mở ra cơ hội để Thanh Hóa khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế của mình; tạo dựng nền tảng quản trị hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn; từ đó hiện thực hóa khát vọng trở thành tỉnh giàu đẹp, văn minh, hiện đại và là cực tăng trưởng quan trọng của khu vực Bắc Trung Bộ trong những thập niên tới.
